фитиль; лаампа битиилэ фитиль лампы.

сов., привёртывать несов. что, разг. I. (закрепить) эрийэн биэр, эпсэри эрий;. привернуть гайку гайканы эрийэн биэр; 2. (уменьшить пламя) намтат, намтата түс; привернуть фитиль битиили намтата түс.

сов., прикручивать несов. 1. кого-что (привязать) хам эрий, баай, кэлгий; 2. что (уменьшить) төттөрү эрий, түһэрэ түс; прикрутить фитиль в лампе лаампа битиилин түһэрэ түс.

аат. Уматарга аналлаах лиэнтэ, өрүллүбүт быа уо. д. а. (сорох сырдатар эбэтэр ититэр малларга). ☉ Фитиль
Чүмэчи уота, синньигэс битиилэ токуруйан түспүтүгэр, умуллумаары, өрүһүнэ сатыырдыы, илибирии мөхсүбүтэ. П. Аввакумов
[Баһылай] кыраһыын лаампатын битиилин эрийэн биэрдэ. «ХС»
Дьон киирбиттэригэр оҕонньор ыскаамыйатыттан ойон туран лаампа битиилин таһааран биэрбитэ. В. Яковлев

туохт. Сорох сырдатар эбэтэр ититэр малларга, уматарга анаан быанан, тэрэпиискэнэн үөстэ оҥор. ☉ Сделать фитиль
Куолайы ортотунан битииллээн, ынах хоргунун кутан чүмэчи оҥостоллор. АНП ССХТ
Чааскыга сыа арыытын кутан, тэрэпиискэнэн битииллээн оҥоһуллубут чүмэчи имик-самык уотунан сырдатынан, салгыҥҥа хатарыллыбыт балыгы сии олордулар. В. Протодьяконов

аат., эргэр. Тугу эмэ (хол., сүөһү куолайын, туоһу) хатаран, онно ууллубут сыаны кутан, битииллээн оҥоһуллар сырдатар тэрил. ☉ Самодельный светильник (напр., из высушенного пищевода скота, берёсты), куда вливали топлёный жир и вставляли фитиль, жирник
Иһиччит ыһыырынньыкка арыы эбэн, сүнньүн көннөрөн остуолга илдьэн уурда. Болот Боотур
Куолайга кутуллубут сыа ыһыырынньык остуолга умайан симириҥнии турар. П. Филиппов
Сырдатар уот суоҕа, аҕам сүөһү куолайыгар сыаны уулларан ыһыырынньык оҥороро. И. Никифоров
ср. русск. ‘жирник’

аат.
1. Отунан, онтон да атын умайымтыа матырыйаалынан оҥоһуллубут чокуурунан уоту саҕан ыларга аналлаах күөдьүтүү. ☉ Фитиль из высушенной травы или другого легко воспламеняющегося материала, загорающийся от искры при высекании огня, трут
Убайын чокуура уонна кыата туһунан хаалааҕа, оттон хатата бөҕө тирбэҕэ быанан баалла сылдьара. Далан
Макаар сиэбиттэн саппыйатын таһааран, удьурхай хамсаҕа табах уурунна, хататынан кыаҕа саҕан уматынна, оборбохтоон күөх буруону бурҕаҥната үрдэ. В. Протодьяконов
Уматынаары саппыйатын сиэбиттэн кыа, чокуур таас куһуогун ылла. Тумарча
2. Эт быстыбыт эбэтэр дьарҕалаах киһи ыалдьар сиригэр ууран уматан, этин сиэтэн эмтииргэ туттуллар чороччу эриллибит от. ☉ Конусообразный кусочек трута, который, поджигая, прикладывают на больное место на теле, мокса
Мин кыаны мэлдьи хаһаанабын. Кинини уматан түөн уурабын. И. Гоголев
Били кыа киһи этин дьөлө сиир, табыллан ууруллубут буоллаҕына, уот сиирэ биллибэт, көннөрү сылыйан, нүөлүйэн киирэр. ФГЕ СТС
◊ Кыа ото көр кыа уга. Тиэргэҥҥэ үүнэр чыычаах ото, кыа уга элбэх ыарыыларга абыраллаахтар. Ордук ити кыа от — айыы ото. Кыа тэллэйдэрэ (кунаахтара) — маска үүнэр кытаанах мастыйбыт эттээх биир эбэтэр элбэх сыллаах бөлөх тэллэй. ☉ Трубчатый гриб, растущий на деревьях, трутовый гриб. Кыа уга (кыа от) — аат., бот. Түүлээх кубаҕай сарадахтыы сэбирдэхтээх, кыһыллыҥы сибэккилээх кураайы сиргэ (үксүн бааһына кытыытыгар, өтөххө) үүнэр эрбэһинниҥи от үүнээйи. ☉ Чернобыльник (разновидность полыни)
Иэдьэгэй да суох буолла. Кииһилэ, кыа уга аһылыктаннылар. Амма Аччыгыйа
Ымыйаҕынан, кыа угунан тарга ытыйан үөрэ оҥоһуллар. Бу Өймөкөөн олохтоохторо былыр бэркэ биһириир астара эбит. Багдарыын Сүлбэ
Биһиги, оҕолор, күнүскү аһылык кэнниттэн өтөхтөрүнэн, алаастарынан сылдьан кыа угун хомуйабыт. И. Сосин. Кыа хаан — хаан элбэхтик тохтубута. ☉ Обильно пролитая кровь; все, весь в крови
Охсуһуу буолбут хонуутугар Мэхээчэ уонна Түҥ Хабырылла, киһи аатыттан ааһан, кыа хаанынан уста сыталлара. Л. Попов
Киһи өлүгэ бөҕө сылбахтанар, таҥнастыбыт сыарҕалар аттылара барыта кыа хаан. Н. Якутскай
Хаппытыан сирэйэ-хараҕа көстүбэт кыа хаан. А. Сыромятникова
тюрк. каҕ, кау, куу