и. д. от хаалан=.

1) возвр.-страд. от хаалаа = складываться, укладываться, быть сложенным, уложенным; оонньуурдаргын дьааһыкка хаалан сложи свой игрушки в ящик; бу куулга наһаа хааламмыт в этот мешок наложено слишком много; 2) груб, прост, обжираться, опиваться.

хаалан I диэнтэн хай
аата. Ол-бу мал-сал, иһит-хомуос хааланыыта, кэлгиллиитэ бүтэ-оһо охсубатах. Н. Заболоцкай

I
1.
хаалаа I диэнтэн бэй., атын. туһ. Ньукулай сотору соҕус тоҥ отону сонун икки сиэбигэр толору хааланна. Амма Аччыгыйа
Мөһөөччүгү толору хара саарба хаалана сылдьар. И. Гоголев
Ботуоҥкатын иһигэр хаалана сылдьар малларын илиитинэн булкуйа-булкуйа хаста. С. Никифоров
2. көсп., кэпс. Тото-хана аһаа-сиэ, элбэҕи аһаа, симин. ☉ Поесть плотно, набить желудок
Ити курдук, Саадьаҥка ынахпыт күөх оту култаччы хааланан, ыраас ууну ыадаччы иһэн, үүт бөҕөнү биэрэр ээ. Р. Кулаковскай
Сылаас сыаны харса суох хааланан, быһыыта, уҥуоҕурдаабыт этэ. А. Сыромятникова
3. көсп., кэпс. Аһара мунньулун, элбээ (хол., сонуну этэргэ). ☉ Накапливаться, набираться (напр., о новостях)
Ээ, ол миэхэ туох оччолоох билгэһитэ хааланыай? В. Протодьяконов
Хоодуотап: «Оттон сонуну эн толору хаалана сырыттаҕыҥ дии». С. Ефремов
Төбөм эргийэн хаалбыта, олус элбэх санаа-оноо баспар эмискэ хааламмыта. «ХС»
◊ Ууну хаалан кэпс. — хойууну буолбакка, убаҕаһынан аһаа; элбэх уута ис. ☉ Принимать жидкую пищу; пить много воды. Бу оҕо бүгүн үчүгэйдик аһаабата, ууну хааланан таҕыста
□ Өстүөпэбит миин диэн биһиги саамай ытыктыыр аспытын билиммэт, ууну хааланаҕыт диир. Э. Соколов
II
хаалаа II диэнтэн бэй., атын. туһ. Хомус чыычааҕа алдьамматын наадатыгар, хайаан да хааланыахтаах. ЧАИ СБМИ