Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хаалтыстан

хаалтыстаа диэнтэн бэй
туһ. Баһылай муус маҥан соруочукаланан, солко хаалтыстанан, атаҕар килбэлдьигэс саппыкыны кэтэн таҕыста. Амма Аччыгыйа
Тыллыырап күндү көстүүмүн кэттэ, хаалтыстанна, ачыкытын кэҥэриитигэр иҥиннэрдэ. Софр. Данилов
Таба тыһа бачыыҥкатын кэппитэ, соруочукаламмыта, хаалтыстаммыта. П. Аввакумов
Ыт хаалтыстаммытыгар дылы көр ыт II
Ыт хаалтыстаммытыгар дылы мунньахха киэргэнэн-симэнэн кэлбитэ көрүөххэ толоос баҕайы этэ. «Чолбон»

хаалтыс

аат.
1. Ырбаахы саҕатын аннынан моонньуга кэтиллэр, түмүктүү баайыллан түөскэр түһэр лиэнтэ (үксүгэр көстүүмү кытта кэтиллэр). Повязка из широкой ленты, завязываемая узлом вокруг воротничка рубашки, галстук
Урут дьиэҕэ хаһан да кэппэт хаалтыһын ылан баанан кэбистэ. Суорун Омоллоон
Суунан-тараанан, хаалтыстарын, бинсээктэрин кэтэн, дэриэбинэҕэ дьэргэһитэн киирбиттэрэ. Софр. Данилов
Дьөгүөссэ бинсээгин устан олох мас өйөнөрүгэр ииллэ, хаалтыһын көннөрүннэ. В. Протодьяконов
2. истор. Сэбиэскэй былаас саҕана пийэньиэрдэр моонньуларыгар баайыллар үс муннуктуу быһыылаах кыһыл таҥас. Галстук (пионерский)
Оҕолору пийэньиэргэ киллэртээбит, кинилэргэ кыһыл хаалтыстарын баайталаабыт Акимов кэлбитэ. Н. Якутскай
Ньиргиэр-ньаргыар, муусука доҕуһуолланан, оту-маһы сэргэҥнэтэн, хаалтыстара тэтэрэн оҕолор хаамсан испиттэрэ. Суорун Омоллоон
Олбуор аанын үрдүгэр Уолум былааҕы саайар, Кыысчааным тиэтэлинэн түөһүгэр Кыһыл хаалтыһын баанар. С. Васильев
русск. галстук

Якутский → Русский

хаалтыс

1) галстук; пионер хаалтыһа пионерский галстук; 2) уст. ошейник.

хаалтыстан=

надевать галстук; носить галстук; ыт хаалтыстаммытыгар дылы погов. всё равно, что собаке носить галстук (говорится, напр. о человеке не достойном носить или иметь что-л. дорогое, нарядное).


Еще переводы:

галстук

галстук (Русский → Якутский)

сущ.
хаалтыс

айаа-буйаа

айаа-буйаа (Якутский → Якутский)

туохт. Талбыккынан дьаһайан, айдааран-куйдааран айбардаа. Держать себя своевольно, кричать, шуметь, чувствовать себя свободно
Аҕыйах хонуктааҕыта немецтэр айаан-буйаан ааспыттар быһыылаах: уулуссаҕа немецтии суруктаах кэнсиэрбэ бааҥкалара, снаряд дьааһыктара, кааскалар, билээгэлэр бөх буолан сыталлар. И. Никифоров
Үрүҥ кырыа хаалтыстанан, Үгүс буолан аргыстаһан, Аҕыйах саастаах эрэттэр Айаан-буйаан бу иһэллэр. А. Николаев
[Куһаҕан Хочугур:] Аны билигин оонньуурдарым барахсаттары аҕалан, оонньоохуйдаан, айаан-буйаан көрдөҕүм. И. Гоголев

тып-тап

тып-тап (Якутский → Якутский)

  1. сыһ., кэпс. Түргэнник, сымсатык; чэбэрдик. Быстро, ловко (двигаться); аккуратно (прибрать)
    Үгүстүк сүпсүгүрбэккэ тып-тап туттан, испириистэрин бэлэмнээн, укуол оҥоро оҕустулар. Р. Баҕатаайыскай
    Тамара Улан-Удэттан кэлбит, хатыҥыр, кубаҕай хааннаах, ис-иһиттэн чэбэр, тыптап курдук тутта сылдьар кыыс. АА ИБ
    Сэмэн аһаабыт иһитин кырааҥҥа сууйаат, остуолун тып-тап хомуйда. «Чолбон»
  2. тып курдук
  3. 1 диэн курдук. Муодунай хаалтыстаммыта, килэбэчигэс бачыыҥкаламмыта. Ол кини тып-тап курдук бэйэтигэр олус барара. Далан
мөҥүрээ

мөҥүрээ (Якутский → Якутский)

туохт. Уһун-уһуннук, д о р г у т а н «мөө» диэн саҥата таһаар (оҕус эбэ тэр уу оҕуһун, аҥыр туһунан). Издавать громкий протяжный крик, подобный «му-у», реветь (о быке или вы пи)
Тиэргэҥҥэ сүөһү бөҕө аалыҥнас, атыыр оҕус мөҥүрээн лоҥкунуур, ыхха йан эрэрдии суостаахтык айаатаан ылат тыыр. М. Доҕордуурап
Бу киэһэ Дьэп сэ [оҕус аата] үөрүттэн быстан, сорук таах аханнык туораан, мөҥүрүү-мө ҥүрүү, биһиги оҕуруоппут диэки та ҕыста. Далан
Будьуруус тиэргэҥҥэ атын оҕус баарын билэн, өрө чолос гына түс пү тэ, суоһурҕанан мөҥүрээбитэ. Бо лот Боотур. Хоту күөл хомуһун иһигэр аҥыр үстэ-түөртэ мөҥүрээн лүҥкүнэттэ. «ХС»
Мөккүөр бөҕө мөҥүрээбит — айдаан, улахан саҥа-иҥэ, моргуор бөҕө тахсыбыт. Разразился большой спор, скандал
Хаалтыстан сылтаан, олус уһун, наһаа илистиилээх мөккүөр бөҕө мөҥүрээбит. Амма Аччыгыйа
Дьокуускай куоракка мөккүөр бөҕө мөҥүрээбит, ол түмүгэр дьон бөҕө буруйдаммыт, үлэтиттэн уһуллубут. П. Аввакумов. Арай биирдэ кыыллар ортолоругар мөккүөр бөҕө мөҥүрээбит. Эвен фольк.
ср. казах. мөҥире ‘мычать’, др.-тюрк. мүҥрэ, тат. мөгрэү ‘мычать, реветь’

галстук

галстук (Русский → Якутский)

м. хаалтыс; пионерский галстук пионерскай хаалтыс.

пионерскай

пионерскай (Якутский → Русский)

пионерский; пионерскай хаалтыс пионерский галстук.

ошейник

ошейник (Русский → Якутский)

м. моой быата, моойторук, хаалтыс; собачий ошейник ыт хаалтыһа.

дылы

дылы (Якутский → Якутский)

  1. дьөһ.
  2. Кэриэтэ, курдук, курдуктук. Выражает отношения сравнения, сопоставления, тождества (словно, наподобие, подобно)
    Кыыска дылы симиттэр дуу? Тарбаабыт ынахха дылы (өс хоһ.). Кутуруга суох бөтүүккэ дылы буолан түһэҥҥин! Амма Аччыгыйа
    Чэ, чэ, атаах дьахтарга дылы ол-бу буолума. И. Гоголев
    [Түмэппий:] Онтоон оҕонньор туохха эрэ дылы, эйигин босхо үлэлэтэр эбээт. Күндэ
  3. Диэри (туох эмэ кээмэйин, икки ардын бэлиэтииргэ). Указывает на конечный пункт, предел распространения действия, предел во времени (до, по)
    Киэһээҥҥэ дылы олор. Ойуурга дылы бар. [Чүөчээски:] Эппиэтин сарсыҥҥы күҥҥэ дылы күүтэбин. Суорун Омоллоон
    Кини бэйэтин дьыалатын онуоха дылы оҥорон бүтэриэ. Эрилик Эристиин
    [Далбарай:] Бачча сааскар дылы тугу да өйдөөбөккүн, билбэккин ээ. И. Никифоров
  4. Диэри; курдук (баһылатыылаах холб. этии чаастарын ситимниир). Употребляется для присоединения частей сложноподчиненного предложения (до, как будто)
    Кини кэлиэр дылы, манна олоруохпут. Мин эппиппэр дылы, миэхэ кыыһырар. Бурхалей сүрэҕин тыаһын бэйэтэ истиэр дылы, «тиҥ-тиҥ» гына тэбиэлиир. Эрилик Эристиин
  5. эб. суолт. Этиллэр санаа тас көрүүгэ, санааҕа кырдьыктаах курдугун көрдөрөр (үксүгэр кэпсиирэ буолбут туохт. ф-ларын кытта тут-лар). Выражает сомнение, неуверенность в достоверности сообщаемого (будто, как будто, словно - употр. с гл. ф., выступающими в роли сказуемого)
    «Көхсүм арыый кэҥээбиккэ дылы буолбут дии», - оҕонньор уоһун иһигэр ботугураата. А. Софронов
    Тойон барытын сөпкө аахсыбыкка дылы. Амма Аччыгыйа
    [Баишев:] Бэйи, урутуурга дылы гыммыппын. Суорун Омоллоон
    Үрүҥү көрбөтөх үрүмэччигэ дылы көр үрүҥ. Ыт хаалтыстаммытыгар дылы көр ыт II
    ср. п.-монг. адали 'похоже'
галантерея

галантерея (Русский → Якутский)

ж. галантерея (бытархай табаардар, хол. тимэх, тараах, хаалтыс).

крапина,

крапина, (Русский → Якутский)

крапинка ж. эбир, толбон; галстук в крапинку эбир ойуулаах хаалтыс.