м. хаатыргалаах, хаатырга киһитэ.

прил. 1. хаатырга; каторжные работы хаатырга улэтэ; 2. перен. (изнурительный, тяжёлый) хаатыргалыы, хаатырга; каторжный труд хаатырга үлэтэ.

сущ
(мн. ч. нет)
хаатырга

ж. 1. хаатырга; 2. (о непосильном труде, тяжёлой жизни) хаатырга (ыар үлэ, олох).

көр сибииккэ
Биир хонукка сибииркэҕэ да олорпута. Суорун Омоллоон
Күн сарсын улууска киирэн кулубаҕа үҥсэн хара түөкүнү сибииркэҕэ иһин сааҕын хататтаран, хаатыргаҕа ыыттарыам. «Сахаада»

көр былаһын тухары (дэҥҥэ тут-лар)
Бу иһэн кини [Константин] унньуктаах уһун айан суолун былаһын устатыгар үйэлэрин тухары хаатырга үлэтигэр, эбэтэр өр болдьоххо көскө баран иһэр хаайыылаахтар уһун субурҕа бөлөхтөрүн сититэлээн ааһара. П. Филиппов

накаастаа диэнтэн атын
туһ. [Кулуба:] Истибитиҥ дуо: ол маҥай аллаах [Манчаары] Хайдах на каастаммытын. Уоттаах оруосканан таһыйыллан, Хаатыргаҕа анаммытын? Эллэй
[Кэпсээн] түмүгэр үчүгэй дьон үтүөҕэ тиксэллэр, хара санаалаахтар накаастаналлар. ЭСЭ

өлөр диэнтэн атын
туһ. Өлөрүллүбүт биир тиран – Александр ыраахтааҕы, Ол оннугар иккис туран, Муҥнуур киһи аймаҕы. Эллэй
Сойуус салайааччылара тутуллан сорохторо өлөрүллүбүттэрэ, сорохторо уһун болдьоххо хаатырга үлэтигэр атаарыллыбыттара. П. Филиппов

хатар I диэнтэн дьаһ
туһ. Биһиги киһибит, уол оҕону төрөтөн хаалларан, удьуорбутун уһатар, туйахпытын хатартарар буолбут диэн бөҕө санаалаахпыт. «ХС»
Күн сарсын улууска кулубаҕа үҥсэн хара түөкүнү сибииркэҕэ иһин сааҕын хатартаран, хаатыргаҕа ыыттарыам. «Сахаада»

аат. Буруйу оҥорооччу, ыар буруйу оҥорбут киһи. ☉ Преступник
Кыталыктаахха олорор кыһыллар мүччү ыстанан кэлэннэр аҕабыыты уонна Чаҕаан кинээһи буруйдааҕынан тутан барбыттарын истибитэ аҕыйах хонно. Эрилик Эристиин
Хараҥа буруйдаахтар ханна да саһар, хайдах да кубулунар араас сураҕы ыытан куотуохтара суоҕа. Т. Сметанин
Кини [Константин] Сибииргэ көскө, хаатырга үлэтигэр сылдьар политическай буруйдаахтары күрэтэр, сыылынайдарга көмөлөһөр «Кыһыл кириэс» уопсастыбатын үлэтин сүһүөҕэр туруорар сорудахтааҕа. П. Филиппов