Якутские буквы:

Якутский → Русский

хааччахтан=

возвр.-страд. от хааччахтаа = 1) ограничиваться, лимитироваться, быть ограниченным, лимитированным; 2) регламентироваться, быть регламентированным.

Якутский → Якутский

хааччахтаныы

хааччахтан диэнтэн хай
аата. Киниэхэ үлэ бириэмэтинэн хааччахтаныы эбэтэр үлэлиир сиргэ хаайтарар диэн суоҕун курдук буолбута. В. Яковлев
Бэйэни сөптөөхтүк хааччахтаныы, эрэсиими тутуһан аһааһын олоххо киллэриллибит быраабыла буолуохтаах. АН БЭХСКТ
Урукку култуура сиэрдээх ситиһиитигэр харыстабыллаахтык сыһыаннаһыы, ону пропагандалааһын — бу муҥутахсыйыы, хааччахтаныы буолбатах. «Кыым»

хааччахтан

хааччахтаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Билигин ньирэйдэр киэҥ-куоҥ хааччахтаннылар
□ Кини кэлин, бултааһын хааччахтаммытын да кэннэ, ойуурга сылдьарын тохтоппотоҕо. Г. Угаров
Урукку өттүгэр бэчээт сайдыыта улаханнык хааччахтанан турбута. ССЛИО
Оҕо биир көрүҥнээх успуордунан дьарыктанар түбэлтэтигэр биир өрүттээх сайдыы үөскүүр, этхаан бары өттүнэн сайдыыта хааччахтанар. АН БЭХСКТ

Еще переводы:

самоограничение

самоограничение (Русский → Якутский)

с. бэйэни хааччахтаныы.

общество с ограниченной ответственностью

общество с ограниченной ответственностью (Русский → Якутский)

хааччахтаммыт эппиэтинэстээх уопсастыба

Категория: Местное самоуправление
ыҥыырдаталаа

ыҥыырдаталаа (Якутский → Якутский)

ыҥыырдаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Дьаамсык ойуур иһинээҕи кыараҕас тиэрбэскэ аттарын ыыталаан хабыалатан баран, онтуларын тутаттаан таһааран ыҥыырдаталаата. Күндэ
Дохсун кинээс хамначчыттара хааччахтан аттары тутан аҕалан ыҥыырдаталаатылар. Эрилик Эристиин

суохтаах

суохтаах (Якутский → Якутский)

аат эб. Буолуохтаах киэп кэлэр бириэмэтин буолбат форматын үөскэтэр. ☉ Образует отрицательную форму будущего времени долженствовательного наклонения (не должен)
Дьиҥнээх идиэйэтин туһугар тугун да кэрэйиэ суохтаах. Амма Аччыгыйа
Киһи көҥүлэ хаһан да хааччахтаныа суохтаах. А. Абаҕыыныскай

бобулун

бобулун (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугунан эмэ хааччахтан, харгыстан. ☉ Быть запрещенным, воспрещенным, запрещаться
Андаатары бултааһын бобуллан баран, саҥа көҥүллэннэ. «ХС»
2. кэпс. Тыыҥҥын кыайан ылбат курдук буол, тыыныҥ хаайтар. ☉ Задыхаться, испытывать стеснение в дыхании
Ылдьаана тыына бобулларга дылы гынна. Софр. Данилов
Хаһыым бобулла-бобулла тахсар быһыылаах. П. Аввакумов

сиэһин

сиэһин (Якутский → Якутский)

сиэ диэнтэн хай
аата. Сыаны белоктары кытта бииргэ сиэһинтэн белоктар буһуулара хааччахтанар. АН БЭХСКТ
Ол оттоммут оту тахсан сиэһин эмиэ биир туспа моһуок: кыстыыр сир ахсын хотон туттаҕын, дьиэ оҥостоҕун. ВМП УСС
Горпо маҕаһыыныгар итэҕэстээһин, үбү сиэһин чахчылара таһаарылла тураллар. «Кыым»
Дуобат оонньуутугар сиэһин баар түбэлтэтигэр хайаан да сиэниллиэхтээх. ПВН СБК

айбардаа

айбардаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Кимтэн, туохтан да хааччахтаммакка, таптаабыккынан-талбыккынан дьаһай, көрүлээ. ☉ Действовать по собственному желанию, своевольничать
[Сынаҕы баай:] Бэйэбит алааспытыгар биһиги бэйэбит Аҥаардастыы айбардаабыппыт астык буолаарай? И. Гоголев
Владислав Перовскай хамандыырдаах сүүрбэччэ киһилээх этэрээти, бандьыыттары имири эһэ, Мэйи сиригэр айбардаабыттарын самнара, ыытарга быһаардылар. Л. Попов
Итинтэн үөһээ ыйааһыннарга ыалдьыттарбыт аҥардастыы айбардыыллар. «Кыым». Тэҥн. айаа I
2. Киэҥ-киэҥник хамнанан үлэлээ, тугу эрэ оҥор, бэлэмнээ. ☉ Делать, готовить что-л. широкими, уверенными движениями
Сыкана эмээхсин …… Күөс күөстээн, арыылаан, эттээн, Уҥа-хаҥас айбардаата. С. Васильев
Харыалаах, Улахан өрүс бириистэнин суолун тутуспут. Улахан өрүс суолунан айбардаабыт ахан киһигин. Л. Попов

ханын

ханын (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кэҕин, кэлбэт буол, кириргээ (итэҕэл өйдөбүлүнэн, Байанайы санаатын тугунан эмэ кэҕиннэрдэххэ, булт тосхойбот буолан хаалар). ☉ Прекращаться, переставать ловиться, попадаться (вследствие нарушения каких-л. связанных с охотничьими поверьями запретов — о дичи)
Мин тымтайдаах балык үрдүгэр хаһыытаатахха, балык ханнан быһыкка киирбэт диэни бэркэ билэбин. В. Иванов
Хара тыаны эймэтимэ — булдуҥ ханныа. КОК
Хат дьахтар булт баһын сиэтэҕинэ, булчут булда ханныахтаах. А-ИМН ОЫЭБЫ
2. Тохтоон, уурайан хаал. ☉ Прерываться, прекращаться, затихать
[Киһи] Барыны кыайар баҕатын Фантазиятын харбааһына Ханнан хаһан даҕаны Хааччахтанан хаалыа суоҕа. Күннүк Уурастыырап
Ыллаан иһэн ханнар арыт Күөх алар күөрэгэйэ. М. Ефимов
Ньургустаана Доҕойдоонобу утары көрөн, тугу эрэ хардарыах курдук буолан иһэн, ханнан хаалла. «ХС»

быстарыы

быстарыы (Якутский → Якутский)

I
аат. Быстах кэмҥэ тугунан эмэ тутайан хааччахтаныы. ☉ Временная нужда, ограничение в чем-л.
Саҥа иэскэ тэптэрии, хабалаҕа хаптарыы, бырыһыаҥҥа быстарыы хайа онтон тахсаарай?! Күннүк Уурастыырап. Быстарыы да кэмнэригэр, кини син бултааналтаан өрүһүйтэлиирэ. И. Бочкарев. Тэҥн. быстыыҥка
II
1.
быстар II диэнтэн хай. аата. От үрэхтэргэ дулҕатын быстарыы, илдьириттэрэн ходуһа оҥорууну кытта уутун режимин тупсарыы улахан оруоллаах. ПАЕ ОС
2. түөлбэ. Өрүс арыытын быһа охсор аппа, көҥүс курдук кыараҕас төбүлэх. ☉ Узкая оврагообразная протока, пересекающая речной остров. Бу быстарыынан бардаххына, отууга тиийиэҥ. Арыыны ортотунан улахан быстарыылаах
◊ Быстарыы мэһэмээн түөлбэ. — быстахха туттуллар кыра чабычах, мэһэмээн. ☉ Небольшая берестяная посуда для временного пользования
Дьиэҕэ-уокка күн аайы туттуллар араас убаҕас аһы кутарга аналлаах туос иһиттэри, холобур, кыра кээмэйдээх оҥоойуктары, быстарыы мэһэмээннэри, мээрэйдэри, үүт, уу кутар улахан ыаҕастары тигэллэр. ПИО ТС

муҥурдан

муҥурдан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугунан эмэ дуоһуйан хааччахтан, сөп буол. ☉ Довольствоваться, ограничиваться чем-л.
Бэйэ ҕин таптаа, харыстаа, ол эрээри бэйэҕинэн муҥурданыма, инниҥ диэки дьулуруйан, өрө дабайдар-дабайан ис. Амма Аччыгыйа. Өскөтүн И. Федосеев кэпсээннэрэ туспа боччумнаах боппуруоһу таарыйбаттара эбитэ буоллар, кылгас сыанабыл суругунан даҕаны муҥурданыах ха сөп этэ. Эрчимэн
△ Тугунан эмэ сөп буолан бүтэн, тохтоон хаал, салгыы барыма. ☉ Ограничиваться, удовлетворяться малым
Тукаам, ү ө р эх да к ы р а : Тоҕус ыйдаах кууруһунан Муҥурданан, күүс-сыра Мултуйбута устунан. Р. Баҕатаайыскай
«Уон кылааһынан муҥурданан хааларбыт табыллыбат, салгыы үөрэниэхпитин наада», — диир аҕыйах саҥалаах Мэхээс. В. Протодьяконов
2. Бүтэн, симэлийэн, сүтэн хаал (туох эмэ суолун эт эрг э). ☉ Исчезать, теряться, пропадать, становиться незаметным (о дороге, тропе)
От тиэйэр суолу батыһа балачча барбахтаатылар, онтон кэбиһиилээх окко тиийэн суоллара муҥурданан хаалбытыгар, тоҥуу хаарынан батыччахтаатылар. Уустаах Избеков
Байанай [киһи аата] о л и һ э н ө й д ө өбүтэ, суола улам бүтэн, …… мутук сы лбахтарын быыстарыгар киирэн муҥурданан хаалла. П. Филиппов