нареч. вскользь; халты быс = резать, едва касаясь поверхности чего-л.; быһаҕынан халты быстым я провёл ножом (по поверхности чего-л.); хаҥы көрдө он посмотрел вскользь на кого-что-л., он скользнул взглядом по кому-чему-л.

нареч. мимо; невпопад.

нареч. мимо, едва задевая (бросать, ударять и т. п.); сиирэ-халты бырах = бросить мимо цели, чуть задев.

сыһ.
1. Лаппа буолбатах, сиирэ, аттынан. ☉ Вскользь, по краю, мимо чего-л.
Микиитэ халты көтөн ааһан, тоҕо эрэ дириэктэр хоһугар ойон киирдэ. Амма Аччыгыйа
Биилкэни халты анньан кэбистэ. «ХС»
Сеня сүгэнэн маһы халты оҕуста. АЕ СТ
2. Туора, атын сир диэки. ☉ Прочь, в сторону
[Баһылай:] Ыл, эмээхсин, ити сүөгэйгин халты уур. А. Софронов
Эр дьон халты баран биэрбиттэрэ, дьахталлар дьиэни хомуйбуттара. Күннүк Уурастыырап
Ньургун кэлэйбиттии сапсыйан баран, халты хаамта. У. Ойуур
♦ Халты харбат — ыксаллаах, кутталлаах балаһыанньаттан арыычча быыһан, төлө көт. ☉ Улизнуть, спастись, пользуясь случаем
Эр тойоно көрбөтүгэр халты харбатан, Ылдьаана эдьиийигэр тугу эмэни биэрэн ыытаары дьулуста. Амма Аччыгыйа
Өлөр өлүүттэн халты харбаттыбыт. «ХС»
Биһиги бандьыыттартан кыл-мүччү халты харбаппыппыт. А. Кривошапкин (тылб.)
◊ Халты тэбин көр тэбин
Хаста да халты тэбинэн иһэн бэрт кыраттан өрүһүннэ. Н. Лугинов
Били тойооску, суол ойоҕоһунан хантараҥнаан иһэн, халты тэбинэн тарайар таас иэнинэн түстэ. Н. Абыйчанин
ср. бур. халта ‘едва’

көр мүччү-хаччы
Маайа, бадарааннаах суол устун мүлтү-халты тэбинэн, биэрэккэ киирэр. Н. Якутскай

сыһ.
1. Таарыйартаарыйбат гына; сөп түбэһэр-түбэспэт курдук. ☉ Едва, чуть задевая, вскользь; едва попадая
Куһа туттарыахча туттарбатаҕа, туой сиирэ-халты харбатан испитэ. Суорун Омоллоон
Микиитэ …… сиирэ-халты үктээн, охто сыһа-сыһа, ийэтин кэнниттэн хааман татыгынайан истэ. Амма Аччыгыйа
Буулдьалар биһигини сиирэ-халты көтөн, чуһууран ааһаллара. М. Доҕордуурап
Бэс мас төбөтө үрэх анараа биэрэгэр сиирэ-халты тиийдэ. Т. Сметанин
2. Лаппа ситэритэ, толорута суохтук. ☉ Недостаточно полно, не в полном объёме, едва
Айанньыттар, сиирэ-халты аһаат, тус хоту түстүлэр. Софр. Данилов
Түөрт уон биирис сыллаахха педагогическай училищены сиирэхалты бүтэрэрбин кытары сэрии буолар. С. Никифоров
Хабырылла уонна Марыыҥка, былыргы дьон үгэстэринэн, сокуоннай саастарын сиирэ-халты туолаат, ыал буолбуттара. «ХС»

1. аат. Алҕас, бутуллуу, сыыһыы. ☉ Промах, оплошность, погрешность в действии
   [Мунньахха] оттон тутуу сүрүн боппуруоһа — архитектура бэрт дэҥҥэ таарыллар. Онно да дьалайбакка куоластааһын түмүгэр сыыһа-халты тахсар. Н. Лугинов
   Кэнэҕэс ол-бу сыыһа-халты, аньыы-хара күөрэйэр күннээх буоллаҕына, сүүспүттэн өйүөххүт турдаҕа. Л. Габышев
   Тыйаатыр кэлэктиибэ бэйэтин үлэтигэр сыыһаны-халтыны таһаарар буоллаҕына, эдэр көрөөччү ону бырастыы гыммат, киниэхэ эрэлэ сүтэр. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Олохсуйбут бэрээдэккэ эппиэттээбэт, сөбө суох. ☉ Не отвечающий общепринятым нормам, неправильный
   Сыыһа-халты быһыылары сынтарыта этэр Сытыы биилээх тылланаары Сыаналана сылдьыбытым. А. Софронов. Урукку ньыманы туттан, Либераллыы сыыллан, Ыраахтааҕыны сымнатар сыыһа-халты суолтан… Эллэй
3. сыһ. суолт.
4. Табар-таппат, таарыйар-таарыйбат икки ардынан, мүччүхаччы. ☉ Мимо цели, вслепую
   Бэстилиэтин хаатыгар сыыһа-халты анньыалаата. Амма Аччыгыйа
   Оҕус хоҥуруутун сыыһа-халты харбыалаата. Амма Аччыгыйа
   Ылдьаана сыыһа-халты үктээн, умса-төннө түһэн истэ. Софр. Данилов
   Күөрэгэй сыыһа-халты оҕустаран хотоҥҥо түстэ. Т. Сметанин
5. Ыксалынан, тиэтэлинэн. ☉ Наспех, торопливо
   Сыыһа-халты биир чааскы чэйи иһээт, ойон туран, сонум диэки дьулуруйдум. Амма Аччыгыйа
   Ньыкыы ыстаанын сыыһа-халты анньынаат, иититтэн туппутунан таһырдьа былтас гынаат, төттөрү түстэ. Болот Боотур
   Үлэ кэнниттэн дьиэбэр кэлэн сыыһа-халты аһаат, чугас ыалларбыттан сымыыт ыйыталаһа бардым. Н. Габышев
6. Түбэһиэх, ылбычча. ☉ Наобум, наугад
   [Сеня] утарыта сабыта баттаһан, сыыһа-халты да буоллар эппиэттэһэн испэт. Чахчы билэрин да сатаан тута кэпсээбэт. Н. Лугинов
   Уордайан ону-маны сыыһа-халты саҥаран, аны тылга иҥнэ сылдьыа. Болот Боотур
   Ленин туһунан кыратык даҕаны сыыһа-халты, өйтөн була сатаан, оҥорон көрөн суруйуу ордук харахха быраҕыллааччы. Софр. Данилов
   ♦ Сыыһа-халты тутун — сыыһа тутун диэн курдук (көр сыыһа)
   Хата, сыыһа-халты туттан киһи бэйэтин былдьатара дуу? Киһи хараабырайдаан, бука, куттаабат оҕонньоро буолуо этэ [эһэ]. Далан
   Кини [хамандыыр] ким сыыһа-халты туттарын барытын бэлиэтии көрө охсор, сонно ыҥыран ылан көннөртөрөр. Н. Якутскай
   Бэрт кыратык даҕаны сыыһа-халты туттубуппут эбитэ буоллар, ытыалаһыы буолуо эбит, оттон ытыалаһыы буолбута буоллар сиэртибэ тахсара биллэн турар этэ. Эрилик Эристиин. Сыыһа-халты туттар — сыыһа туттар диэн курдук (көр сыыһа). «Адьас айыыга киирбэтэҕиҥ дуо? — дириэктэр кыыһырбыта ааһан, дьиибэлээхтик күлэн ымайда. — Саатар биирдэ эмит, алҕаска, хаһан эмэ сыыһа-халты туттаран?» Н. Лугинов
   Остолобуой айаҕар турааччы эргэ таҥастаах оҕолор: «Ким эмэ бэрсээрэй, биитэр сыыһа-халты туттаран, киирэн тэриэлкэ тобоҕун салаайыкпытый?» — диэн баҕалаах этилэр. Эрилик Эристиин
   Оттон харытыттан харбаппакка сыыһа-халты туттаран куоппут [балыктааһын быраабылатын кэспит] итинтэн аҕыйаҕа суох. «Кыым»

сыһ. Сыыһа-халты, түбэһиэх. ☉ Чуть-чуть, едва; вскользь
Хата, тыыннаах хаалар быатыгар, эһэ саҕынньах бүтэй халтымүлтү убахтаабыт. В. Протодьяконов
«Көҥүлүҥ», — диэтэ Бакыров, кини диэки халты-мүлтү көрөн баран. П. Аввакумов
◊ Халты-мүлтү тэбин — халты тэбин диэн курдук (көр тэбин)
Толоон устун өр халты-мүлтү тэбинэн иһэн, тыаҕа тиийэн иҥнэ биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Харчы кыбыныылаах хаппараал Халты-мүлтү тэбинэрэ. С. Васильев
ср. п.-монг. халту-мүлтү, маньчж. калту-мулту ‘чуть-чуть, едва не, почти что’

көр халты-мүлтү
Күлүгү кытта Күөдүлгэхтэһии, Хараҥаны кытта Халты-мүччү харбаһыы. П. Ойуунускай
Уустук, ыарык түгэнтэн тута куоппаккын: Халты-мүччү туттаран Эн уоскуйбаккын, Халбас харата буолан сатаан сүппэккин! АГ ҮБСМ