сирэй көрбөх киһи.

несов. сирэй көрбөх быһыылан.

прил. сирэй көрбөх; лицемерный человек сирэй көрбөх киһи.

сирэй көрүмсэх көр сирэй көрбөх
Кини ким күүстээххэ ньылаҥныыр, хаптаҥныыр, сирэй көрүмсэх, биир олохтоох сүнньэ суох, илинкэлин сирэй киһиттэн сиргэнэр. Суорун Омоллоон

аат., кэпс. Сирэй көрбөх, албын-түөкэй киһи. ☉ Льстец, угодник, подхалим, подлиза
Сиргэнэбин мин эһигиттэн — Сиргэ тиийэ тоҥхоҥнууртан Сис ыарыһах буолбуттартан, Тыыннаах күлүктэртэн, Ньылаҥсалартан. П. Тобуруокап

даҕ., көсп. Тугунан эмэ күөмчүлэммит, кыһарыллыбыт, атаҕастаммыт. ☉ Ущербный
Оҕону сирэй көрбөх, албын, сымыйаччы, ньылаҥнааччы, биир тылынан, духовнай, моральнай өттүнэн эмсэҕэлээх оҥоруу үтүө дьыала дэниэн сатаммат. ПБН ОПТ

аат., кэпс.
1. Көстөн турар дьиҥнээх айылҕа оҥоһуута, быһыыта, ис дьиҥэ. ☉ Природа, натура. Нотуурат тан уруһуйдаа
2. Киһи майгыта, сигилитэ. ☉ Характер, темперамент, нрав человека
Бырастыы гын, мин нотуурам оннук, сатаан сирэй көрбөх быһыыламмаппын. А. Чехов (тылб.)
Ити кинини кытта тө рөөбүт иккис нотуурата буолар. А. Фадеев (тылб.)
3. эргэр. Харчы оннугар табаарынан, аһынан-таҥаһынан төлөөһүн; ол төлөбүр ньымата. ☉ Товары, продукты как платёжное средство, натуральный обмен
Үлэни нотууранан төлөбүр харчынан солбуллуон сөп. ГСҮЦХ

1. даҕ. Тойомсуйарын сөбүлүүр, бардам. ☉ Властный, властолюбивый
   Сахаар тойомсук дьорҕоото мөлтөөн, дьонун ааттаһар. Амма Аччыгыйа
   Настаа эрэ — биэс уончалаах тойомсук киһи. Н. Габышев
   Баар буолаллар эбээт олус тойомсук, наһаа бэйэмсэх дьоннор. И. Никифоров
2. аат суолт. Тойомсуйарын, дьаһалымсыйарын сөбүлүүр киһи. ☉ Человек, любящий властвовать, командовать, который мнит себя хозяином, начальником
   [Кэнтиикэп:] Хобуоччу, сирэй көрбөх, тойомсук, киһиргэс урукку даҕаны былааска баар этилэр, билигин даҕаны бааллар. Л. Попов
   Орджоникидзе тойомсуктары, тылынан кынаттанааччылары ончу тулуйбат. СОТА

аат.
1. Үрүҥ ас иһиккэ хаалар салааһына, иһит эркинигэр убаҕас олорон хаалбыт кирэ. ☉ Остаток молочной пищи, слой, остаток пищи на стенках посуды
Чаҥкычаҕы дьаабылаабыт, Туйахха тууһурбут, Көлбөҕүнэн көппөйбүт, Үүтүнэн үссэммит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Мин бөлөнөхпөр бөлүөхпүккүн, көлбөхпөр көтөҕүллүбүккүн уйбатаххын дии, быһыыта, дьабыан! Суорун Омоллоон
Күөх ууну чаанньыкка кыынньаран, «Көлбөҕүн көппөтөр» дэһэллэр. Күннүк Уурастыырап
2. көсп. Туох эмэ кирэ, дьайа, куһаҕана. ☉ Что-л. нечистое, гадкое, отвратительное
Ааспыт тыһыынчанан үйэ дьэбэрэлээх көлбөҕүттэн Сирбитин ороон санныбытыгар сандаарпыппыт. Агидель к. Үтүөнү эрэ миэхэ саар оҥорорго бэлэмэ, Үллүктүү түһэр хаар курдук, бэлэхтэрэ дэлгэмэ — Күндү миэхэ дьоллоох сааһым көлбөҕө суох ол кэмэ! Ш. Руставели (тылб.)
3. көсп. Уопсастыба сирэр, үөҕэр киһитэ. ☉ Непризнаваемый, отвергаемый обществом, презренный человек, изгой
Билиҥҥи тылынан эттэххэ, уопсастыба көлбөхтөрө мустар сирдэригэр ордууланарым. Онно күүстээх уонна харчылаах эрэ буолуохха наада. И. Федосеев
Кэлэйбитим мин Көрө түһээтин, Күлүккэ хаптаҥныыр, Көлбөхтөртөн, Сиргэ тиийэ тоҥхойор, Сибигинэйэн кэпсэтэр Сирэй көрбөхтөртөн. В. Алданскай
ср. монг. хөлхөг ‘тина’

аат.
1. Киһи-сүөһү, харамай аһылыгын ыйыстан куртаҕар тириэрдэр уоргана (киһи куолайа хабарҕа улаҕа өттүнэн баар). ☉ Пищевод
Кураанахтаммыт куртаҕа Курулуйа хоргуйда... Куурбут куолайыгар силин Кулук-халык ыйыһынна. Эллэй
Саха сиригэр уонна Орто Азияҕа, Союз атын оройуоннарын кытары тэҥнээтэххэ, куолай рагын ыарыыта ордук киэҥник тарҕаммыт. «Кыым»
2. Бытыылка, атын да иһит синньигэс, кыараҕас айаҕа. ☉ Горлышко (бутылки или др. сосуда)
Биир бытыылка куолайыттан аһаан баран тылласыһар сүрэ бэрт. Софр. Данилов
Бытыылка (эбэтэр атын да иһит, тэрил) синньиир өттүн тоҕо моонньо, айаҕын куолайа дэммитэ киһи өйүгэр түһэр. СТЫМ
♦ Хос куолай кэпс., сөбүлээб. — ким эмэ кими эмэ мөҕөрүгэр, кириитикэлииригэр көмө буолар киһи (туһалаах буолуо диэн санааттан). ☉ Подпевала, подголосок
Сирэй көрбөх оҕонньотторго, баара-суоҕа, кини хос куолайдара, аллара сыҥаахтара эрэ. Эрчимэн
Биһигини буржуазнай хос куолай суруксуттар дуомнара уонна буржуазияттан куттаммыт дьон куомуннаһан буруйдууллар — биһиги атыттары кытта биир тылы булбат үһүбүт. В. Ленин (тылб.)
ср. монг. хоҕолой, бур. хоолой, хоолай ‘горло’