харан диэнтэн хай
аата. Оҕо дьиэҕэ толорор үлэтин хас да бөлөххө араарыахха сөп. Олортон биирдэстэринэн оҕо бэйэтин хараныыта буолар. ЧКС ОДЬИи. Константин Спиридонович үлэ бастакы көрүҥэр оҕо бэйэтин хараныытын урут киллэрэр. К. Уткин
Якутский → Якутский
хараныы
көрүн-харан
туохт.
1. Ыраастык хомун, бэрээдэктээхтик тут (хол., дьиэни-уоту). ☉ Содержать в чистоте, порядке (напр., дом). Дьиэтин-уотун үчүгэйдик көрүнэн-харанан олорор. Хотонун таһын бэркэ көрүнэр-харанар эбит
2. Туора киһи көмөтө суох бэйэҕин бэйэҥ көрөр, дьаһанар буол (хол., улаатаҥҥын эбэтэр ыалдьан баран үтүөрэҥҥин). ☉ Заботиться о себе, ухаживать за собой без посторонней помощи (напр., оправившись после болезни, достигнув определенного возраста)
Үтүөрбүт, бэйэтин көрүнэр-харанар буолбут. — Мин Касым, таҥараҕа махтал, бэйэтин көрүнэр-харанар киһи буолла дии санаабытым. Ч. Айтматов (тылб.)
харан
- харай диэнтэн бэй. туһ. Туох да тиийбэт түҥ ойуурга ампаардаммыт сордоохтор хамсаналларын тухары бэйэлэрин бэйэлэрэ харанан муҥнаналлара. ПНИ АДХ
Кыһанан туран таҥас сууйабыт, өтүүктүүбүт, үгүс өттүгэр бэйэбитин көрүнэн харана түһэрбитигэр кыра даҕаны бириэмэни булбаппыт. ФВН ТС
Кини [Пунин] бэйэтин хараммат, чанчарык этэ, баайы-мааныны баардылыы үөрэммит киһи онтон эмиэ атарахсытарым. И. Тургенев (тылб.) - Тугу эмэ булан сиэ, аһаа. ☉ Употребить в пищу, съесть что-л. Хара уубун хаарыйаммын, Хаппыт лэппиэскэбин харанаммын, Кылбаҥныы умайбыт Сырдыгым диэки Сыралаһа турдум. С. Зверев
[Бөрөлөр] Тайаҕы өр сиэбэтэхтэрэ. Ол кэнниттэн аччыктыыр муҥа хат эргийиитигэр, били өлбүт бөрөнү хараммыттара. Р. Кулаковский. Харааран хаалбыт Кур отоннору Хаартан хаһарым. Тоноон ыламмын Тотуохпар диэри Тоҥнуу харанарым. Урсун - Тугу эмэ бэйэҕэр туһан, ыл, апчарый. ☉ Использовать что-л. для себя, присвоить, завладеть чем-л.
Кинилэр бар дьону супту уулаан муспут баайдарын көмүскүүллэр, бэйэлэрин эрэ истэрин хараналлар, иннилэрин көрүнэллэр. Амма Аччыгыйа
[Сабардам] онон түүлээҕи, таба таҥаһын лаппа хараннаҕа буолуо. Болот Боотур
Холкуостаахтар этэллэринэн, бэрэссэдээтэл Матаҥныырап уруккуттан бэйэтин харанар, сүрдээх ымсыы киһи үһү. «ХС»
♦ Айаххын харан көр айах I
Айылҕа оҕото айаннаан истэ Айаҕын харанар санаалаах. И. Чаҕылҕан
Сарсыарда кэлбитэ. Сылайтын-элэйтин Сүрэҕин бүтэйдии сэрэйтэ: «Киһилии тохтоон аһыы да түспэккин… кийиит да көһүннэр бэрт этэ». Ваням онно манныгы кэпсээтэ: «Айахпын харанан сылдьабын». С. Тарасов
Еще переводы: