хвала, похвала; одобрение, поощрение.

и. д. от хайҕаа = хвала; одобрение, поощрение.

и. д. от уруйдаа = 1) прославление; 2) неумеренная хвала, восхваление.

1) айхал уст. молитвенный возглас, выражает радость, пожелание блага, счастья: айхал диэн алҕаан иһиэҕиҥ ! да будем мы славословить возгласами "айхал "!; 2) торжественное приветствие или пожелание блага, соответствующее русскому "слава"; советскай наукаҕа / айхал ! слава советской науке!; 3) хвала, восхваление, прославление.

1) благословение; кырдьаҕастан алгыһын ыл , эдэртэн эйэтин ыл посл. от старого бери его благословение, от молодого— дружбу; 2) хвала, восхваление, славословие; 3) страстная мольба, заклинание; кырыыс баһа хааннаах , алгыс баһа арыылаах посл. последствия проклятия— кровь, последствия заклинания — — масло (т. е. проклятие —губительно, мольба — спасительна).

1) благословлять кого-что-л., высказывать доброе пожелание кому-чему-л. ; 2) воздавать хвалу кому-чему-л., славословить кого-что-л.; 3) молить, заклинать кого-что-л.

аат., үрд.
1. эргэр. Үрдүк айыылартан дьолу-соргуну көрдөһөргө этиллэр алгыс тыла. ☉ Молитвенный возглас, выражает радость, пожелание блага, счастья
Айхал диэн Алҕаан иһиэҕиҥ, оҕоло-ор! Саха фольк. Аал уот иччитигэр Ас кутан Ааттаһан барбыттарыгар, Ахтар айыыһыт ала чахчы Айхалынан алҕаабыта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Уруй-уруй диэтэхпинэ Уһун туску туругурар буолара, Айхал-айхал диэтэхпинэ Алгыс баһа сыаланар буолара. П. Ойуунускай. Тэҥн. уруй
2. Дьол-соргу, үрдүк үөрүү, үрдүк дьол. ☉ Успех, высокое счастье, торжество
Ол дойдум дьоно Аан дойду айхалыгар, Уу долгунун курдук Көрүдьүөс көҥүл олоххо Көрүлүүллэр эбит. А. Софронов
Бүгүн алаас аайытын — Умнуллубат айхаллар, Кыайыылардаах Кыһыл былаах Сардаҥалыы чаҕыллар. Эллэй
△ Үрдүк үөрүүлээх, өрө көтөҕүллүүлээх хайҕабыл, арбааһын. ☉ Хвала, прославление, восхваление
Айхалым, эйиэхэ, эн чиэстээх сураҕыҥ, Аан дойду арҕаһын дабайбыт аартыгыҥ — Саас-үйэ тухары сырдык суол буолуохтун, Саха дьон оҕотун ыҥыра туруохтун! П. Ойуунускай
Москва, эйиэхэ салаллар Дьон аймах таптала, айхала. Эллэй
3. Үөрүүлээх ыҥырыы-эҕэрдэ луоһуннарыгар туттуллар уруйдуур тыл. ☉ Слово торжественных приветствий-призывов, соответствующее русскому «слава!»
Бастаан иһэр сэбиэскэй наукаҕа айхал! «Кыым»
◊ Айхалы тардыс үрд. — дьолу-соргуну, үтүө дьылҕаны көрдөс; дьолу-соргуну көрдөө. ☉ Молить, просить счастьеудачу; искать счастье в жизни
Аныгы албастаах сахха Айхалы тардыһан, Алҕаатаҕым буоллун Саҥа ыччаппын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айыллыбыт буорбуттан арахсан, Атын аҕа ууһугар Айхал тардыһа Айанныырым анаата. А. Софронов

1. аат. Үтүөнү-өҥөнү оҥор буту өйдөөн-сыаналаан, онтон астынан, үөрүү иэйиитин кимиэхэ эмэ биллэрии. ☉ Чувство благодарности, признательности кому-чему-л.
   Кыһыны биллэрбэт түүлээх таҥаспыт Кыһыл сэрииһити суулаатын, Махталынан тап таллаах байыаспыт Саха дойдутун санаатын! Эллэй
   Аан дойду билбэтэх махтала, таптала Этиллэр ол ырыа тылыгар. С. Данилов
   «Улуу Пушкины саха норуота төрөөбүт тылынан ааҕар!» — ити тыллары биһиги истиҥ махталынан, киэн туттан туран этэбит. Софр. Данилов
2. даҕ. суолт. Кимиэхэ эмэ кини ү түөтүн-өҥөтүн санаан, ону биллэрэр, махтанар (хол., т ы л ла р). ☉ Благодарный, благодарственный, выражающий благодарность
   Улуу кыайыыны уһансыбыт, Улу у бухатыыр норуокка Уруйдаах махтал тыл ларын Уруйдуу туойдаҕым буоллун! Нор. ырыаһ. Бүгүн дьэ махтал ты лынан Эһи ааккыт ааттанна. С. Д анилов
   ◊ Махтал сурук — ким эмэ үлэтинхамнаһын үрдүктүк сыаналыыр бэлиэ сурук. ☉ Благодарственное письмо
   Дьэ ити тааҥканы умаппытым иһин бу Кыһыл Знамя уордьанын уонна табаарыс Сталинтан Махтал суругун ылбытым. М. Доҕордуурап
   Хата, Дуомуна үөрүөн иһин, [уола] бырааһынньыкка Махтал сурук тутааччы. А. Сыромятникова
   Испэктээк ситиһиилээхтик туруоруллубутунан истиҥник эҕэрдэлээбиттэрэ, Махтал суруктары туттарбыттара. АҮ
   ср. тув. мактал ‘похвала’, кум. макьтав ‘хвала, восхваление’, тат. мактау, алт. макта ‘хвалить, славить’