становиться угрюмым, хмурым; кыыһыран сүллэһин = принять хмурый вид; сылааттан сүллэһин = становиться угрюмым от усталости.

бледно-серый; тунаархай өҥ блёдно-сёрый цвет; тунаархай күн хмурый день.

1) хмурый, насупленный; сабыстыгас хаастаах с насупленными бровями; 2) низкий, нависший; сабыстыгас күүлэ низкие сени.

даҕ., кэпс. Халыҥ былыттаах, хараҥа. ☉ Пасмурный, ненастный, хмурый (о небе, погоде)
Лүҥкүк күн буолла.  Туундара уруккутун курдук л ү ҥ к ү к , хараҥа. Н. Габышев

1) становиться хмурым, суровым, неприветливым; күһүҥҥү халлаан курастыйда осеннее небо становится хмурым; 2) перен. беднеть, скудеть; ср. кураҥхар=.

сов. 1. (о бровях) түрдэһин, сабыһын; 2. (стать хмурым) сабыһын, са-быччы тутун, уорастый.

сов. 1. (о бровях) түрдэһин, сабыһын; 2. (стать хмурым) сабыһын, са-быччы тутун, уорастый; что ты насупился? эн туохтан сабыһынныҥ?

несов. 1. (становиться хмурым) сабыһын, уорастый, түрдэһин; 2. (морщиться — о лбе, лице) түрдэһин, сүллэһин, сабыһын; 3. перен. түүппэҕир, былытыр; нёбо хмурится халлаан былытырар.

I
тыаһы үт. т. Туох эмэ улахан туохха эмэ күүскэ охсуллар эбэтэр эстэн, алдьанан дэлби барар тыаһа. ☉ Под ражание громкому, гулкому звуку, возникающему при сильном ударе чего-л. обо что-л. или в результате взрыва
Саа тыаһа өссө эбиллэн бүтэйдик лүҥ-лүҥ гынна. А. Сыромятникова
Дүҥүр тыаһа эмискэ Ииримтийэ ньиргийдэ. Лүҥ, лүҥ, лүҥ! Дүҥ, дүҥ, дүҥ! В. Лебедев (тылб.)
ср. кирг. дүҥ ‘гул; сильный глухой отрывистый звук’, ног. дуьнък ‘бух! бряк!’
II
лүҥ курдук — 1 ) к ү н ыйдаҥарбат халыҥ былыттаах (халлаан). ☉ Плотно затянутый облаками, пасмурный, хмурый, облачный (о небе)
Лүҥ курдук былыттаах, хотуттан биллэрбиллибэт сиккиэр тыаллаах күн. С. Н икифоров. Халлаан лүҥ курдук былытынан бүрүллүбүтэ хас да хонно. «ХС»
△ Хаппахтаммыт курдук чуумпу, бүтэй. ☉ Угрюмый, мрачный (о лесе)
Тыа иһэ чуумпу, лүҥ курдук. А. Фадеев ( т ы л б. ) ; 2) көсп. Дөйүөрбүт курдук тугу да быһааран өйдөөбөт буолбут. ☉ Помутневший, оцепенелый (о разуме)
[Кэргэним өлбүтүгэр] мин сүрэҕим таастыйбыт курдук буолбута, төбөм эмиэ лүҥ курдук, бэйэм бүүс-бүтүннүү ыараан хаалбытым. И. Тургенев (тылб.)

даҕ.
1. Сабыстыбыт, сабыччы түһэ сылдьар (хол., киһи хааһын, халтаһаларын этэргэ). ☉ Насупленный, нависший (напр., о бровях, веках)
Кэбиниэт хаһаайына …… хойуу сабыстыгас хаастаах түс-бас киһи этэ. Далан
Едлин …… сабыстыгас хаастарын хамсаппыта, бытыгын турута мускуммута. Эрилик Эристиин
△ Оннук сабыччы түспүт хаастардаах, халтаһалардаах (киһи харахтарын, сирэйин этэргэ). ☉ С насупленными, нависшими бровями, веками (о лице и глазах человека)
Үс муннуктуу кырыыламмыт сабыстыгас харахтара барыны бары дьөлө кэйэрдии, сиилээбиттии …… көрүтэлииллэр. «ХС»
Сирэйэ холку, сабыстыгас, хортуоппуй курдук муруннаах. К. Симонов (тылб.)
2. Кыыһырбыт курдук сабыччы тутта сылдьар сирэйдээх-харахтаах. ☉ Нахмуренный, угрюмый (о человеке). Сабыстыгас дьүһүннээх
3. кэпс. Киһи чуҥкуйуон курдук бүтэй, лүҥкүк, хараҥа. ☉ Сумрачный, пасмурный, хмурый
Мин, балыыһаттан тахсан …… гостиница чуҥкук, сабыстыгас хоһугар соҕотох сытан, сүүс санааны эргитэ санаатым. С. Данилов
Ол бэйэтэ биир сабыстыгас күһүҥҥү күн мин үлэлиир хоспор саргыта самнан киирбитэ. «ХС»