Якутские буквы:

Якутский → Русский

хорутааччы

сир хорутааччы пахарь.

тирит-хорут=

1) сильно потеть; 2) перен. трудиться в поте лица.

хорут=

пахать; бурдук сирин хорутар он пашет под зерновые # умса хорут = повалить кого-л. лицом вниз.

Якутский → Якутский

хорутааччы

аат. Сири хорутан оҥорооччу. ☉ Человек, который пашет землю, пахарь
Лоҥкууда хоту сиһигэр дүрбүөннээх үлэ салҕанан бара турда. Оттон өтөх сирдэри хорутааччылар үлэлэрэ эмиэ бэркэ барда. М. Доҕордуурап

тирит-хорут

туохт.
1. Аһара күүскэ хамсанан-имсэнэн наһаа көлөһүннүр, көлөһүн алын. ☉ Сильно потеть, покрываться потом из-за чрезмерного физического напряжения
Түүлээх Уллуҥах дэлби тириппит-хоруппут. Суорун Омоллоон
Анньыһар Боотур Киис Бэргэни кыргыс үөрэҕэр уһуйан тиритэхорута сылдьаллар. И. Гоголев
Күүстээх Соппуруон тиритэн-хорутан хайаны түһэн иһэрэ. НЕ ТАО
2. көсп. Туох баар күүскүн-кыаххын биэрэн туран үлэлээ. ☉ Трудиться в поте лица
Сааска ойоҕун аҕатын маҕаһыына байарын туһугар тиритэ-хорута үлэлиэн төрүт баҕарбат. У. Ойуур
[Махтал сурук] тириттэххинэ-хоруттаххына, үтүө суобастаахтык үлэлээтэххинэ кэлэр эбит. «ХС»

хорут

  1. хоруй I диэнтэн дьаһ. туһ. Хамначчыт дьоно уонтан тахса хонук устата мас суханан сир хорутан, барамньылатан тойоннорун бурдугун ыһан бүтэрдилэр. Н. Якутскай
  2. көсп. Үчүгэйдик өйдөөн, дириҥник сыныйан, ырытан үөрэт. ☉ Подробно, глубоко изучать какой-л. вопрос
    Никон билигин даҕаны бибилэтиэкэттэн арахпат, испииһэктээх, үөрэтиллэр кинигэлэри дириҥник хорутан үөрэтэр. Н. Габышев
    Үлэ дьонун өйүн-санаатын, олоҕун-дьылҕатын кэлэр кэскилин дириҥник хорутан суруйуохха. «Кыым»

Еще переводы:

пахарь

пахарь (Русский → Якутский)

м. сир хорутааччы.

эрийсиилээх

эрийсиилээх (Якутский → Якутский)

даҕ. Улахан тыҥааһыннаах, күүрээннээх, күүрүүлээх (хол., тэҥ кыахтаахтар күрэхтэрэ). ☉ Напряжённый, острый, накалённый (напр., о состязаниях равносильных соперников)
Икки дуобатчыт …… улахан эрийсиилээх оонньууларын саҕалаабыттара. Далан
«Өһөс да киһи эбиккин, доҕоор!» — диэн Решетников саҥа аллайыытынан эрийсиилээх кэпсэтиилэрэ түмүктэммитэ. М. Ефимов
Саамай эрийсиилээх киирсии сири эдэр хорутааччылар ортолоругар буолла. «ЭК»
Улахан эрийсиилээх куонкурус түмүгэр бирииһи …… көмүс куоластаах Анна Петровна Иванова ылбыта. А-ИНА ДьБО

распахать

распахать (Русский → Якутский)

сов. что (сири) тиэр, хорут.

запахать

запахать (Русский → Якутский)

сов. что (вспахать) саба хорут.

пахать

пахать (Русский → Якутский)

несов. что и без доп. (сирдэ) хорут.

взметать

взметать (Русский → Якутский)

I сов, что, с.х. кетех, тиэр, хорут.

хорутун=

хорутун= (Якутский → Русский)

возвр. от хорут = пахать (для себя).

перепахать

перепахать (Русский → Якутский)

сов., перепахивать несов. что 1. (заново) хат хорут; 2. (целиком) бүтүннүүтүн хорут.

хорутуу

хорутуу (Якутский → Русский)

и. д. от хорут= вспашка; сымнаҕас хорутуу мягкая вспашка.

эмиэ

эмиэ (Якутский → Якутский)

I
сыһ.
1. Өссө төгүл, өссө; хаттаан, хат. ☉ Ещё, ещё раз, в добавление, вдобавок к чему-л.; опять, снова
Бука, эмиэ тугу эрэ, тосту туораны соруйаары гыннаҕыҥ буолуо. Софр. Данилов
Ол оҕонньор ынаҕа эмиэ уолара буолуо. Күндэ
Куолубутунан биир киэһэ эмиэ кустуу киирдибит. Үһүөн тус-туспа тарҕастыбыт. Т. Сметанин
2. Ким, туох эрэ курдук, туохха эрэ маарынныырдык. ☉ Тоже, так же, как и, также
Тогойкин эмиэ иһиллээн сэгэллэн турда. Амма Аччыгыйа
Оҕолор эмиэ эбэлэригэр олус убаммыттара. Далан
Лоҥкууда хоту сиһигэр дүрбүөннээх үлэ салҕанан бара турда. Оттон өтөх сирдэри хорутааччылар үлэлэрэ эмиэ бэркэ барда. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. йемэ ‘и, также, ещё’, гаг. һем, йем ‘и’
II
сыһ. сыһыан т.
1. Сөбүлээбэт, сүөлүргүүр сыһыаны көрдөрөр (сүнньүнэн ыйытыы ф-лаах этиилэргэ тут-лар). ☉ Выражает неодобрительное отношение говорящего к содержанию высказывания (употр. в основном в вопросительных предл.)
Ол учууталлааҕы эмиэ тоҕо ыҥыран бэһирдиҥ? Хайа, балай эмэ саҥарар-иҥэрэр этиҥ дии. Н. Неустроев
«Оонньуох дьону, оҕолору, эмиэ тоҕо үүртэлээтиҥ?» — диэн Даайыс сэмэлиир соҕустук киһититтэн ыйытта. Н. Заболоцкай
[Варвара эмээхсин киирбитигэр Егор Егорович:] Хайа, бу эмиэ туохпут соһуллан киирдэ? Манна тоҕо кэллиҥ? С. Ефремов
2. Үгэргиир, сиилиир, сэниир сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает иронию, презрение, осуждение говорящего относительно содержания высказывания (тоже мне!)
Бу эрэйдээх эмиэ киһи буоллаҕым буолан, дьон сиилээх-хоһулаах, эмиэ ырыаоонньуу туомнаах диэн дэлби элэк-хаадьы гыныахтар этэ. П. Ойуунускай
[Кэтириис таҥаһы көрөр уонна:] Сандааран түһэн эмиэ таҥас бөҕө дии, сиидэ төрөөн. С. Ефремов
«Эмиэ хайа тойоммут кэллэҕэй?» — дии-дии Андриан түннүгүнэн көөртө Никифоров кинээс уолунуун эбиттэр. М. Доҕордуурап
III
ситим т.
1. Саҥарааччы туох эмэ буоларыгар дуу, буолбатыгар дуу саарбахтыырын көрдөрөр. ☉ Выражает сомнение говорящего или противоречивость действий, о которых идёт речь в высказывании
Эмиэ да мас хайытар, эмиэ да дьаарыстыыр. И. Федосеев
Сороҕор кыыһыран ыйытар, сороҕор эмиэ сымнаан, намыын куолаһынан ыйытар, онтон эмиэ өрө көбдьүөрэр. Т. Сметанин
Тойоммут булкуллар-тэккиллэр — эмиэ да киириэн саныыр, эмиэ да кииримиэн баҕарар. Чэ, быһата, булкуур буолла. А. Бэрияк
2. Тэҥҥэ холбуур суолталаах ситим тыл быһыытынан ааҕар суолталаах уонна биир уустаах чилиэннэри, тэҥ суолталаах этиилэри, этии чаастарын холбооттуур. ☉ Выступает как перечислительный союз, объединяющий отдельные члены предложения, части сложносочинённого предложения
Атынан, табанан айаннаан, Арыт уунан устан, Салгынынан даҕаны көтөн, Сатыы эмиэ сылдьан, Сылаас астан араҕан. Сылбай ууну быраҕан, Сибиир киэҥ иэнин кэрийдибит. С. Зверев
Өтөр буолаат инники иһээччилэр саҥа ырыаны саҕалаатылар: эмиэ да кырдал, эмиэ да хайа, эмиэ да туруйа, эмиэ да тураах туһунан. Софр. Данилов
Ыттыы эмиэ үрэр дииллэр, Ынахтыы эмиэ маҥырыыр дииллэр, Хас, хас тылы билэрин Хантан ким ситэн ааҕыай?! Т. Сметанин