быттаа диэнтэн холб. туһ. Икки тараҕай быттаспыттарыгар дылы (өс хоһ.)
[Күтэр Бороҥкуойап:] Икки тараҕай быттаспыттарыгар дылы хойоххутун хостоһумаҥ. И. Гоголев

кыһыахтаа диэнтэн холб. туһ. Кыргыттар сиилэс тобоҕунибэҕин дириҥ траншеялар түгэхтэриттэн киирэн кыһыахтаһан, хостоһо сатыы сылдьар эбиттэр. Н. Заболоцкай

аат. Кимиэхэ эмэ өртөн өс тута сылдьар санаа. ☉ Злопамятство, обида
Уулаах [киһи аата] киниэхэ хоһохтоох да буоллар, ону биллэримээри, үөрбүт-көппүт курдук кэллэ. Эрилик Эристиин
♦ Хоһохто хостос — кими эмэ кытта урукку аньыыгын-хараҕын аахсан үөҕүс. ☉ Выражая свою давнюю обиду, ругаться, браниться с кем-л.
Урукку хоһоҕу хостуур хоһуулаах (өс хоһ.). Чэ, кэл аһыах. Миэхэ хоһох хостоһор санаа суох, хааллын, умнуох. В. Протодьяконов
Кини [Корытов] бардамнаан саҥарсан эҥин кэбиһэн баран, ону хоһох хостоһо, иэстэһэ сылдьыбат үгэстээҕэ. Д. Кустуров

даҕ. Түргэн-тарҕан, сыыдам (киһини этэргэ). ☉ Быстрый, резвый, проворный
[Өрүс] ханнык эрэ элигэн эрдииһит киһи быһый тыытын күүгэннээх суола тоҥон хаалбытын санатар. Н. Габышев
Мин да эдэрбэр күүс-уох, элигэн бөҕө киһи этим. Тирэхтээххэ мааманы хостоспутум. «ХС»

аат., эргэр. Туох эмэ убаҕас ас өр туран, түгэҕэр сөҥөр хойуута. ☉ Осадок, сгусток от какой-л. жидкой пищи. Үүт хоймоҕо. Уу хоймоҕо
□ Ону истэн да эн хайыаҥый? Онуоха килиэп хоруоската да, миин да хоймоҕо кыайан туһалаабат. Софр. Данилов
Дьэ, быһатын эттэххэ, Алдан тыатыгар эһиги хоймох көөнньөн, көппөх оргуйан турар кэмигэр баран иһэҕит. И. Никифоров
♦ Хоһоҕун (хоймоҕун, хойоҕун) хостоо (хостос) көр хойох II
Ааспыты ахтар, хоймоҕу хостоһор сатаммат. И. Никифоров
ср. тюрк. каймак ‘сливки’, монг. хоймог ‘месиво’

тыаһы үт. туохт. Үрүт-үөһэ «доп-доп» диэн эрэр курдук кубулуппакка улахан-улаханнык добдуйан саҥар. ☉ Говорить скороговоркой громко и монотонно
Тоҥхооройго туһулаан тугу эрэ нууччалыы саҥаран добдугураата. Болот Боотур
«Баҕарар буоллаххына [күөх быйаҥтан] хостос!» - Хара Чөөчөөн дорҕоонноохтук добдугураата. И. Гоголев
Көхсүн этиппэхтээн баран, кини сөҥ куолаһынан саҥаран добдугураата. П. Филиппов

ньоҕойдоо диэнтэн холб. туһ. Дьон ньоҕойдостохторуна бэрт кыраттан сылтаан оннук ньоҕойдоһоллор. Далан
Бүттүүйэп кэр-дьэбэр майгынын бары билэллэр да, «Баҕайыны кытта аахсыма, ньоҕойдоһон сүгүннүө суоҕа», — диэн дьалты туттан биэрэллэр. М. Ефимов
Кырдьыга даҕаны, сорох дьоннор ньоҕойдоһон баран хоһохторун хостоспокко, угунньаларын буорун тэбэспэккэ эрэ уурайбаттар. «ХС»

аат. Туох эмэ дуона суох ордон хаалбыта. ☉ Отходы, отбросы, ничтожные остатки чего-л. [Тобохов:] Чэ, кэм тобох-ибэх баар ини. Л. Габышев
Кыргыттар сиилэс тобоҕун-ибэҕин хостоһо сылдьар этилэр. Н. Заболоцкай
Көлүүр табалара айаннаан иһэн хабыалыыллар, тобоҕу-ибэҕи хомуйаллар. С. Курилов (тылб.)

даҕ., кэпс. Кыраны да тутуһан мөккүһэр хадаардыҥы майгылаах. ☉ Заносчивый, грубый, склонный к грубому препирательству
Горбунов дэлэ куһаҕан, хадьар киһи буолбатах. Д. Таас
Харыйаны соспуттааҕар хадьар киһи диэн дьэ кини [Дима] буоллаҕа дии. С. Федотов
Үҥсэр-харсар, куһаҕаны эрэ хостоһор, хадьар дьону ис-иһиттэн сөбүлээбэт. «Кыым»
ср. ног. кажар ‘упорный, настойчивый’, бур. хажар ‘резкий, грубый’

I
аат. Харамай ыйыстыбыт аһа, куртаҕыгар киирэн баран, ситэ буспакка сылдьара. ☉ Недоваренный остаток, сгусток пищи в желудке животного
[Тайах] ханнын хойоҕун бытарытан, супту көтөн киирэн иҥнибит буулдьаны ороотулар. Н. Борисов
Сайын бултаммыт балыгы хойоҕун хостоон кэбиһэр ордук. СГФ СКТ
II
аат. Кистэлэҥ, кэтэх санаа. ☉ Скрытый умысел, тайное намерение, задняя мысль
Пётр Николаевич Дима диэки көрө-көрө бүтэйдии мүчүйэ олордо. Ол ханнык да хойоҕо, хом санаата суох истиҥ мичээр уолусхан Диманы төбөтүттэн имэрийэргэ дылы. С. Федотов
♦ Хойох хостоһуу — бэйэ-бэйэни урукку-хойукку айыынан-харанан сирэйхарах анньыы, хардарыта буруйдааһын. ☉ Взаимные обвинения в связи с прошлыми грехами, обидами
Хойох хостоһуута саҕаланнаҕына, бэрт да соҕус бэттэр, үчүгэйгэ да дылы өлбөөдүйэр. Э. Соколов
Кэпсэтиигэ тыл этээччи элбэх буолбута, хойох хостоһуута даҕаны биллитэлээн ааспыта, мунньах сүрдээҕин тардыллыбыта. В. Протодьяконов
Итинтэн ыла саҕаланнаҕа дии, бу биэс сууттанааччы икки ардыларыгар хойох хостоһуута, истэрин тиэрэ тэбэһиитэ. СҮК. Хоһоҕун (хоймоҕун, хойоҕун) хостоо (хостос) — ким эмэ урут туох эмэ куһаҕаны оҥорбутун санаан кэл, ким эмэ итэҕэстэрин була сатаа; кими эмэ саралаа. ☉ Вспоминать нанесённую когда-л. кем-л. обиду; разоблачать кого-л. [Күтэр Бороҥкууйап:] Икки тараҕай быттаспыттарыгар дылы хойоххутун хостоһумаҥ. И. Гоголев
Куһаҕан хостуо хойоҕун, Кур киилии бүтүннүү ыскайдыа, Урукку уруургуур дьоннорун Уҥуоҕун билбэккэ ыйыстыа. «ХС»