туохт. Кими, тугу эмэ ханнык эмэ сыһыанынан, маарынныыр өрүтүнэн туохха эмэ тэҥнээн, уус-ураннык ойуулаан көрдөр, туой. ☉ Образно изображать кого-что-л., сравнивая с кемчем-л. [Даарыйа] бултуур сэби-сэбиргэли араастаан чуолкайдык хоһуйан таабырынныыр. Амма Аччыгыйа
Кыыс оҕону, арай кинини, ханнык баҕарар омук күҥҥэ тэҥниир, сибэккигэ холоон хоһуйар. Суорун Омоллоон
Төрөөбүт дойдутун айылҕатын хоһуйарга холумматах суруйааччы, бука, суох буолуо. ФЕВ УТУ
ср. др.-тюрк. хошуҕ ‘стихотворение, поэма’

I
аат. Дьиэҕэ, кыбартыыраҕа эбэтэр уопсай дьиэҕэ истиэнэнэн туспа быыһаммыт, араарыллыбыт олорор сир. ☉ Отдельное помещение для жилья в квартире, в гостинице, в общежитии, комната
Ананий хоһугар хаһыат ааҕа олордоҕуна, Лука Иванов киирэн кэллэ. М. Доҕордуурап
Кыһынын мин Сэргэлээхтэн аппа уҥуор бэрт кыараҕас, ыт уйатын курдук, хос сыыһын булан көспүтүм. Н. Заболоцкай
ср. казах. кос ‘жилье (юрта, шалаш, навес)’, кирг. хош ‘временная юрта’, ног. кос ‘временная юрта, шалаш’
II
1. аат. Туох эмэ оҥоһукка эбии буолар тэҥ майгынныыр оҥоһук. ☉ Что-л., имеющее однородные предметы, части; предмет, состоящий из двух однородных или подобных частей, предметов. Түннүк хоһо. Бачыыҥка уллуҥун хоһо. Суумка айаҕын хоһо
□ Тойон өһүө үксүгэр хостоох буолар. СТБКТ
2. даҕ. суолт. Иккиһин эбэтэр хасыһын да хатыланар. ☉ Повторяющийся дважды или несколько раз
Күнү быһа, хос сырыы оҥорон, эрэйдиир буоллахтара. С. Ефремов
Сиһилии кэпсээһиҥҥэ үөрэтиигэ тиэкиһи талан хос ааҕыы оҕо кэпсээнин комментарийдааһын о. д. а. үлэлэр көмөлөһүөхтэрин сөп. ФНИ ТЛТКҮө
[Бэрэбиэсчит:] Түннүгү үс хос араамалыыр үчүгэй. Дьиэ к.
3. сыһ. суолт. Хат, өссө, иккиһин. ☉ Снова, ещё, опять
Табахтыан баҕарда быһыылаах, туран сиэбин хастымахтаан баран хос олордо. Э. Соколов. Үрдүкү Сэбиэт өрөспүүбүлүкэ кыра сэбиэтин тэрийии боппуруоһугар дьокутааттар хос эргиллэллэр. «Саха с.»
♦ Хос айах сөбүлээб. – кимиэхэ эмэ аһаан-сиэн олорор иитимньи киһи. ☉ Лишний рот, иждивенец
Сэрии саҕана быстан-эстэн ыал устун барбыт хос айахтары, кумалааннары син ыал оҥортоон, дьон барыта табаланан эрэллэр. Болот Боотур. Хос кулгаах буол — туох эмэ туһунан уора-көстө бил, иһит. ☉ Слушать тайно, подслушивать
Кини өрүү үспүйүөн курдук хос кулгаах буолар. Хос куолай көр куолай. Сирэй көрбөх оҕонньотторо, баара-суоҕа, кини хос куолайдара, аллараа сыҥаахтара эрэ. Эрчимэн
Хос моонньох көр моонньох. Нэк Сааба эргиэмсик бэрдэ буолан эрэр, өссө ону ааһан Нөөрүктээйи аатырбыт Түмэппиэйэптэрин кытта куодарыһан олорго хос моонньох буолан эргиэнин дьыалатын кэҥэтэн эрэр. «Сахаада»
Оккупааннары уонна кинилэр хос моонньохторун сорунуулаахтык утарааччыларынан үлэһит маассалар оробуочай кылаас уонна бааһынай аймах буолбуттара. ПА. Хос санаа (санаалаах) — киһини кытта аһаҕастык кэпсэппэт, оҕуруктаах кэтэх санаалаах (киһи). ☉ Задняя мысль (человек с задними мыслями)
Платон Остапович да бүрүө чилиэннэрин барыларын кытта тэҥҥэ үөрсүбүтэ эрээри туох эрэ хос санаалаах курдук сылдьыбыта. Софр. Данилов. Хос сирэйдээх — кимҥэ эмэ бэрт буола сатыыр, сирэй көрбөх (киһи). ☉ Ханжеский, лицемерный, двуликий
Хос сирэйдээх дьокутааттарга саат-суут! Хос сыҥаах буол — аллараа (алын) сыҥаах буол диэн курдук (көр аллараа). Кураанап чохчойо-чохчойо хаһыытаата, Дороппуун хоссыҥаах буолла. Айталын
◊ Хос аат көр аат I
Саһархай ырбаахым иһин «буугунай тууһа» диэн хос аат биэрэ охсубуттара. М. Горькай (тылб.). Хос амтан — ас туох эмэ туора, куһаҕан амтана. ☉ Посторонний вкус в чём-л., привкус (пищи)
Кымыс атын хос сыта, туспа хос амтана суох буолара наада. ДьБ
Ас тобоҕо аһыйан иһиккэ иҥэн хаалар. Саҥа астаммыт аска хос амтаны үөскэтиэн сөп. «Кыым». Хос быа түөлбэ. — 1) бас быата. ☉ Недоуздок; олений повод; 2) ойоҕос таба холбонор быата. ☉ Верёвка для привязи бокового оленя к оленю-передовику. Хос быһаарыы — айымньы ис хоһоонугар эбэтэр биирдии тылыгар эбии чуолкайдыыр быһаарыы. ☉ Примечание к тексту, комментарий
Кини, маастар буолан баран, баартыйалар хомуурунньуктарын илиинэн суруйан сиһилии хос быһаарыылаах оҥорбута. ПВН СБК. Хос дакылаат — сүрүн дакылаакка атын киһи эбии дакылаата (санаата, бэлиэтэ, көрүүтэ). ☉ Совместный с кем-л. доклад, содоклад
Дьүүллэһиллибит боппуруоска Васильев хос дакылаата наһаа солуута суоҕа, эппиэтэ суоҕа көстөн тахсыбыта. «ХС»
Хос сиэн көр сиэн I. Килбиэн күммүт анныгар Ким барыта сүүһүн туоллун! Орто буортан барарыгар Оҕото хос сиэннээх буоллун. Күннүк Уурастыырап. Хос таба түөлбэ. — ойоҕос көлүллэр таба. ☉ Боковой олень в упряжке
Хос тыл көр тыл I. Тылбыт төрдө сымнаҕас таҥалайга сыстар. Хос тылбыт үөһэ көтөҕүллэн мурун көҥдөйүн бүөлүүр. Тыл төлөрүйэригэр к дорҕоон үөскүүр. КИИ ОЧСҮөГ. Хос ырыа — ырыаҕа хаста да хатыланар, ылланар кэрчик. ☉ Припев
Ыллыырга аналлаах хоһоон куолутунан кылгас, судургу, дьэҥкэ тыллаах сороҕор күппүлүөттээх, хос ырыалаах буолар. ВГМ НСПТ. Хос эһэ — киһиэхэ эһэтин аҕата. ☉ Прадед
Хайа Харбыыр, Тоскуй, эйиэнэ, кырдьык, хос эһэҥ эбээт, доҕоор! Күннүк Уурастыырап
Манна Никита Горохов диэн үөрэхтээх сахатыйбыт казак олорбут. Ол Никита ити Виктор Прокопьевич Гороховтаах хос эһэлэрэ эбит. М. Ефимов
ср. др.-тюрк. хош ‘пара’

ыллаа-туой диэн курдук
Ыллаа-хоһуй күлүмүрдэс күннэри, Эҕэрдэлии үөрэ тоһуй Эрдэтээҕи Этиҥнэри. Күннүк Уурастыырап
Көр, ону баара, биир да бэйиэт биир да пуобар дьахтары ыллыы-хоһуйа илик эбит. Н. Заболоцкай

I второй, ещё один || вторично, повторно; хос түгэх двойное дно;: тугуҥ хос сүгэтэй? зачем тебе два топора?), зачем тебе второй топор?; хос биллэр объяви повторно; хос силиэстийэлээ= вести параллельное следствие; икки лииһи хос тут соедини два листа (бумаги); хос-хос кэпсээтэ он рассказывал, повторяясь # хос аат прозвище; хос бастаах двуглавый; хос быһаарыы примечание; хос ойох незаконная жена; хос сиэн правнук; хос сыҥаах подпевала; хос таба пристяжной олень; хос тыл анат. язычок; хос эһэ прадед; хос ырыа припев.
II комната || комнатный.

воспевать; сэрии геройдарын хоһуй = воспеть героев войны.

a. additional, secondary

n. room