равн.-кратн. от кэлтэй= хромать, ковылять.

хромать, прихрамывать; хааман сүдьүй = идти прихрамывая.

подвижн. от кэлтэй= I) хромать, ковылять торопливо; 2) крениться набок.

1) хромать; уҥа атаҕынан доҕолоҥнуур он хромает на правую ногу; 2) шататься; остуол доҕолоҥнуур стол шатается.

туохт. Күүһүҥ баранан мөлтөө, күүһэ-уоҕа суох буол. ☉ Слабеть, ослабевать
Алгыска оннооҕор абааһы ахсыыр (өс хоһ.). Амырыын тымныы ахсаан барда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Улуу Кудаҥса модун санаата ахсаабыт. П. Ойуунускай
ср. тюрк. акса ‘хромать’

дьүһ. туохт. Умса токуччу туттан баран, илин-кэлин хачайдан (хол., утуктуу олорор киһи туһунан); охтумаары аҥаар атаххынан дугуҥнаа, доҕолоҥҥоо. ☉ Склонив голову, покачиваться взад-вперёд (напр., засыпая в сидячем положении); хромать на одну ногу
Киһи көхсө утуйан, тоҥхороҥнуу олорбута. И. Федосеев
Тимир Чохчордоон Туруйалаан тоҥхороҥноото, Аттаан адьырбастаата. П. Ядрихинскай
Бырпах Ньукулай өттүгүн баһын тиэрэ сиэппитэ таһыгар тиэрэ тахсан оспута, тоҥхороҥноон хаамара. ФГЕ СТС

ж. атах; # моей ноги не будет там мин онно үктэниэм да суоҕа; еле ноги унести нэһиилэ атаххынан куот; ног под собой не слышать от радости үөрүүгүттэн атаҕыҥ сири билбэт буол; идти в ногу олук үктэһэн ис; кланяться в ноги атаҕар сүгүрүй; хромать на обе ноги икки атаххынан доҕолоҥноо, киһи иилэн ылбат курдук куһаҕан буол; перенести болезнь на ногах тура сыддьан ыа- рый; быть с кем-либо на короткой (или дружеской) ноге кими эмэ кытта бэртии буол; встать с левой (или не с той) ноги кыыһыра сырыт (ким эмэ кшгэ холлубут бириэмэтигэр); бежать со всех ног буутуҥ быстарынан сүүр.

туохт.
1. Биир атаҕыҥ кылгас буолан эбэтэр ыалдьан содьороҥноон, сүдьүҥнээн хаамп. ☉ Хромать
Моойторук уҥа кулгааҕа хааннырбыт уонна кыратык доҕолоҥнуур. Л. Попов
Таня ытамньыйда, доҕолоҥнообутунан туран кэллэ, тохтубут үүтэ …… үрүҥ көлүччэ курдук туналыйа сытта. М. Доҕордуурап
Лөгүөнтэй хара тураҕас атын сэргэҕэ баайбыта, доҕолоҥноон хааман …… өттүгүн хам туттубута, «айыы-айа» диэн саҥа аллайбыта. В. Протодьяконов
2. көсп. Туох эмэ дьиэктээх, кыайтарбат өрүттээх буол (үлэҕэ, үөрэххэ). ☉ Иметь какие-л. недостатки, изъяны
Сүөһү иитиитэ эмиэ улаханнык доҕолоҥнуурун, онуоха эбии сыл ахсын сүөһү аһылыга кыайан бэлэмнэммэтин дьокутааттар сытыытык кириитикэлээтилэр. «Кыым»
Кини [Миша] бары предметтэригэр хоп курдук үөрэммитэ. Ол эрээри, нуучча тылыгар улаханнык доҕолоҥнообута. «Чолбон»

аат. Биир – икки сэнтимиэтир кэриҥэ уһуннаах, уһун кэлин атахтарын уонна кынаттарын көмөлөрүнэн ыстаҥалаан сыҕарыйар, сүнньүнэн от аһылыктаах буортулааччы үөн-көйүүр. ☉ Кобылка (саранчовые насекомые), кузнечик
Кураан буолан, аһыҥа кыната кууран, ыраах баҕайы сырдыргыыр. Амма Аччыгыйа
Тараҕай курдук чүөччэрдии кытарбыт тэлгэһэҕэ аһыҥа кыыбыргыыр. А. Федоров. Хааһы баҕанан, чохунан, аһыҥанан, онтон даҕаны атын үөнүнэн-көйүүрүнэн итиэннэ ардах чиэрбэтинэн аһатыллыахтаах. ДьСИи
ср. тюрк. акса, аска ‘хромать’
◊ Тооппоор (тойон) аһыҥа — көтөрүгэр кыыбырҕас тыастаах күөх эбэтэр бороҥ дьүһүннээх улахан аһыҥа. ☉ Крупная кобылка
Халтай кубалай хонуу Хаппыт буорунан хаамтахха, Топпуттуолбут Тооппоор аһыҥа Толон курдук Тообугуруу тохтор. К. Туйаарыскай
Чуочас Бөтөстүүн хайыы-үйэ кэлэн, сарай күлүгэр умса түһэн сытан эрэн тооппоор аһыҥаларынан оонньууллар. Н. Лугинов
Чыычаахтар, тооппоор аһыҥалар миигин кытары тэҥҥэ көтөр курдуктар, кынаттара «ситсит-сит» диэн сырдыргыырга дылы. В. Гольдеров

I предлог 1. с вин. п. (на вопрос ".куда") =ҕа, =гар; положить на стол остуолга уур; залезть на крышу кырыысаҕа ытын; 2. с вин. п. (на вопрос ".куда") *$а, =гар; выйти на улицу уулуссаҕа таҕыс, таһырдьа таҕыс; 3. с предл. п. (на вопрос "где") -ҕа, =гар; оставить на столе остуолга хааллар; лежать на песке кумахха сыт; жить на юге соҕуруу дойдуга олор; работать на заводе заводка үлэлээ; 4. с предл. п. (при обозначении средств передвижения) -нан; лететь на самолёте самолётунан кет; плыть на пароходе борокуотунан уһун; 5. с предл. п. (с применением, при посредстве) =ҕа, -нан; жарить на масле арыыга буһар, ыһаарылаа; ставить тесто на дрожжах тиэстэни доруоһанан оҕус; завод работает на нефти завод небинэн үлэлиир; 6. с предл. п. (во время, в течение), с вин. п. (при обозначении года, месяца, дня) =ҕа, =гар; на праздниках бырааһынньыктарга; на другой день нөҥүө күнүгэр; на пятидесятом году своей жизни биэс уон сааһыгар; на той неделе ааспыт нэдиэлэҕэ; 7. с вин. п. (для) =ҕа, =гар; комната на двух человек икки киһиэхэ аиал-лаах хос; по книге на каждого учащегося үөрэнээччигэ биирдии кинигэ; 8. с вин. п. (при обозначении цели, назначения): ведомость, на выдачу зарплаты хамнас биэрэр биэдэмэс; средства на строительство тутуу үбэ; материал на пальто сон таҥаһа; подать на пенсию пенсияҕа көрдөс; 9. евин. п. (при обозначении срока) =ҕа, -гар; взять книгу на два дня кинигэ ни икки күҥҥэ ыл; собрание отложено на понедельник мунньах бэнидиэнньиккэ к^һөрүлүннэ; 10. с вин. п. (при определении денежной суммы) =ҕа; купить на десять рублей уон солкуобайга атыылас; II. евин, п: (при обозначении множителя или делителя) =ҕа; разделить на три үскэ түҥэт; помножить ка три үскэ төгүллээ; 12. с вин. п. (при обозначении деления, дробления) =ҕа; разделить на две части икки елүүгэ түҥэт; разбить на параграфы параграфтарга араарталаа; 13. с предл. п. (с гл. "говорить", "читать", "писать", "выступать" и т. п.) =лыы; говорить на русском языке нууччалыы саҥар; свободно читать на казахском языке казахтыы холкутук ааҕар буол; 14. с предл. п. (с гл. "играть") =ҕа; играть на рояле рояльга оонньоо; 15. с предл. п. (при обозначении предметов, поддерживающих что-л. или являющихся внутренней стороной чего-л.) =лаах; вагон на рессорах рессоралаах вагон; матрац на пружинах курупуналаах матараас; 16. с вин. п. (при обозначении сопутствующих обстоятельств, условий) =ҕа; на голодный желудок аччык искэ; на свежую голову сибиэһэй өйгө; 17. с вин. п. (при обозначении какого-л. признака) =нан; хромать на одну ногу аҥар атах-хыпан доҕолоҥноо; глух на одно ухо аҥар кулгааҕынан дьүлэй; 18. с вин. п. (при обозначении образа действия) =нан; верить на слово тылынан итэҕэй; жить на свой заработок бэйэҥ хамнаскынан олор.