с. 1. (цельность) биир кэлим, биир сомоҕо буолуу; единство партии партия биир сомоҕо буолуута; 2. (неразрывность) биир ситим; единство теории и практики теория уонна практика биир ситимнэрэ; 3. (общность) биирэ, бииргэ түбэсиһиитэ; единство интересов интэриэстэр биирдэрэ.

1) внешний вид, внешнее состояние (животного); ынаххыт өҥө-түүтэ хайдах этэй? какова на вид была ваша корова?; 2) разг. общий вид, общее состояние (человека); 3) разг. добротность, прочность, цельность (одежды, ткани); бу сон өҥө-түүтэ бараммыт эта шуба совершенно износилась.

сыһ.
1. Алдьаммат, сөллүбэт гына кытаанахтык, бигэтик. ☉ Так крепко, чтобы не теряло свою цельность, исправность; крепко, прочно, твердо. Бөҕөтүк оҥор. Бөҕөтүк тик
□ Билэҕит мин маһы туттарбын, Уус өйүм, мындырым оҕото! Ол дьиэбин бөҕөтүк туттарбын, Олоруо мин оҕом оҕото. «ЭК»
Антон …… тимир турбаны, төһө бөҕөтүк иҥнэн турар эбитий диэбиттии, хаадьаҥнатан көрдө. Н. Габышев
2. көсп. Ыһыллыбат, сатарыйбат курдук олохтоохтук. ☉ Без признаков неустойчивости, несогласия; прочно, основательно
Чөркөөххө партийнай ячейка бөҕөтүк тэрилиннэ. Бэс Дьарааһын
Көрүллэр кэм [20-с сыллар] кэлин уһугун диэки уус-уран кэпсээн жанра бөҕөтүк олоҕурбута уонна бастакы сэһэннэр бэчээттэммиттэрэ. ССЛИО
3. көсп. Халбаҥа, саарбаҕа суох бигэтик, кытаанах туруктаахтык. ☉ Без сомнений, без признаков изменчивости и шаткости; прочно, крепко (напр., убеждаться в чем-л. или устанавливаться)
Билигин Таня колхуос үрдүнэн ытыктанар биллиилээх ыанньыксыт буола үүннэ. Кини колхуос суолугар бөҕөтүк үктэннэ. М. Доҕордуурап
[Максимов:] Саха дойдутугар үлэлээн иитинээччилэр эмиэ хайаан да кыайыахтара диэн бөҕөтүк эрэнэбин. Амма Аччыгыйа
Эйэни охсуһан, кыайан ыллахха уонна бүөбэйдээтэххэ, бөҕөтүк олохсуйуо. Г. Колесов
4. түөлбэ. Кытаанахтык, ирдэбиллээх куолаһынан. ☉ Строго, жестко. «Пал Палыч! — диэбитэ кини кэһиэхтээх куолаһынан бөҕөтүк. — Эн холуоһаҕын хайаатыҥ?» Н. Заболоцкай

1. даҕ.
2. Туга да көҕүрээбэтэх, ситэри кээмэйдээх, барыта баар. ☉ Целый, весь. Бүтүн оройуон. Бүтүн үйэ. Бүтүн өрөспүүбүлүкэ. Бүтүн ый. Бүтүн аҕа ууһа
   □ Кыһыллар үрдүлэригэр бүтүн стрелковай батальон уонна эписиэрискэй рота түүннэри-күнүстэри сэллээбэт саа-бүлүмүөт буулдьатын ардаҕын түһэрэллэр. Амма Аччыгыйа
   Саха сирин алмааһа бүтүн Сэбиэскэй Сойуус уонна бары социалистическай дойдулар наадыйыыларын толорор. И. Данилов
   Үйэлэргэ иччитэх турбут түҥ тыа ортотугар бүтүн куорат тутуллара сүрдээх суол дии! Н. Лугинов
3. Тыытыллыбатах, алдьамматах, бэйэтэ бэйэтинэн сылдьар. ☉ Целый, неповрежденный
   Оо, абакка! Бүтүн атахтаах-илиилээх буолан баран, үөннэри [фашистары] үчүгэй аҕайдык ныһыйан биэрбит киһи. С. Никифоров
   Алта-сэттэ хос үрүттээх биир бүтүн соҕус хаалбыт землянкаҕа киирдим. Т. Сметанин
   Суордар сиэним оҕо туһахтарын тыыппаттар, тумна көтөллөр. Кини эрэ бүтүн куобахтары аҕалар. И. Федосеев
4. аат суолт. Туох эмэ тыытыллыбатаҕа, алдьамматаҕа, бүтүн хаалбыта. ☉ Неповрежденность, цельность чего-л.
   Алдьархай аҕыйаҕына, Эрэй элбии илигинэ, Эт-тирии бүтүн эрдэҕинэ — Эйэнэн кэпсэтиэххэ. П. Ойуунускай
   [Манчаары — Бакыыһаҕа:] Иэниҥ тириитэ бүтүн эрдэҕинэ, этиҥ-хааныҥ эймэнэ илигинэ, эрэх-хоһу элбии илигинэ, үбүнэн-аһынан өйүөлээ. Эрилик Эристиин
   Тоҕо кэллиҥ, чолоҕоор?! Дууһаҥ бүтүн эрдэҕинэ, Дойдулуу тур, чугу-чугучу, Чурум-Чурум-Чурумчуку! Эллэй
   тюрк. бүтүн, бүтин, бөтөн, пүтүн
   ◊ Бүтүн миэстэтэ суох көр бүттэтэ суох