католический; католическай таҥара дьиэтэ католическая церковь.

уст. собор, главная церковь || соборный; собуор куолакалын тыаһа звон соборного колокола.

сов. кого, уст. араар; отлучить от церкви таҥара дьиэтиттэн араар.

шпиль; таҥара дьиэтин шпилэ шпиль церкви.

купол; таҥара дьиэтин кууппала купол церкви.

аат.
1. Манаахтар анал сирдээх-уоттаах, үптээх общиналара. ☉ Монастырь
Манастыырдар сүүһүнэн уонна тыһыынчанан крепостной бааһынайдаахтара. АЕВ ОҮИ
2. Таҥара дьиэтэ. ☉ Церковь
Киренскэйгэ Троицкай манастыыр тутуллубут. ВВ ЫСЫ
Балтараа сүүстэн тахса сыллааҕыта тутуллубут манастыыр кельялара туһаларыттан да тахсан эрэллэр. «Кыым»
Көҥүл үүммүт бэс тыа иһиттэн быган турар манастыыр башнялара көстөллөр. Л. Толстой (тылб.)

крестить кого-л.; былыр кыһыл оҕону таҥара дьиэтигэр сүрэхтииллэра раньше новорождённого крестили в церкви.

и. д. от араар = разделение, разъединение; отделение; таҥара дьиэтин государствоттан араарыы отделение церкви от государства # араарыы падеж грам. частный падёж.

сов. 1. (начать сиять) сандаара түс, чаҕылый; 2. (показаться — о ярком, сияющем) чаҕылый, кылбачыйан көһүн; вдали засиял купол церкви ыраах таҥара дьиэтин куупала кылбачыйан көһүннэ.

1) бог || божий; таҥара дьиэтэ церковь (букв. божий дом); таҥараны итэҕэйии вера в бога; таҥара аһа просфора (букв. божья пища); таҥара аһын курдук тутар обращается как с просфорой (очень бережёт что-л., дорожит чем-л. незначительным); таҥара үөрэҕэ богословие; таҥара биэриэ уст. бог даст; таҥара баарына богом клянусь, ей-богу; таҥара быыһаатын боже упаси; таҥараҕа махтан разг. благодари бога; таҥара көмөтүнэн слава богу (всё хорошо, благополучно); таҥара өстөөххө да биэрбэтин (или көрдөрбөтүн) и врагу своему такого не пожелаю (букв. пусть бог и врагу нашему не даст или не покажет); таҥараттан көрдөс = уст. молить бога, просить бога; таҥараҕа үҥк = молиться богу; таҥара гынан үҥк = молиться на * *кого-л., как на бога, боготворить кого-л.; *таҥара туһугар *разг. ради бога (пожалуйста, очень прошу); таҥара атаҕын кууһа сытар погов. лежит, обнявши божьи ноги (о ханже); таҥара сэрэҕи таптыыр посл. бог любит осторожность (соотв. бережёного бог бережёт; на бога надейся, а сам не плошай); таҥара уон оччону биэриэ ирон. бог сторицей воздаст (букв. бог даст в десять раз больше); 2) уст. нёбо; таҥара сараабыт наступает рассвет, рассветает, светает; таҥараҕа мастаммыкка дылы погов. всё равно, что нёбу палкой грозить (о бессильной угрозе) # таҥара табата дикий северный олень.