прил. тех. цилиндровай, цилиндр; цилиндрдээх.

полый цилиндр берёсты (остающийся от прогнившей берёзы).

м. ботуруон (1. саа ботуруона; 2. тех. тугу эмэ угар көҥдөй туруупка, цилиндр).

м. 1. (бельевой) бөлүөк (при полоскании); хатаалка (для катания); 2. полигр. валёк (бэчээттиир цилиндр); 3. (у экипажа) босторуоҥка маһа.

аат. Буорах кутан уонна буулдьа уган сааны (бэстилиэти, орудиены) иитэр анал хаа, цилиндр уонна ол иитиллибитэ. ☉ В огнестрельном оружии: особый цилиндр для заряда и пули (гильза), а также гильза с зарядом и пулей (патрон). Кумааҕы ботуруон. Иитиилээх ботуруон
□ Саа сэбэ аҕалан, дурдабар олорон ботуруон ииттэн бардым. Р. Кулаковскай
Ботуруоннары ылан баран өссө ытыалаатым. Т. Сметанин
Уон кырсаҕа биир сааны, уон иитиилээх ботуруону биэрэр. Н. Якутскай

аат.
1. Турба быһа охсуллубутун курдук лэкэчэк быһыылаах геометрическай эттик. ☉ Геометрическое тело, цилиндр
Сүрүн геометрическай эттиктэринэн пирамида, силииндир, куонус, саар уо. д. а. буолаллар. ННС ЧАа
Орто саастаах оҕо саадын оҕолоро куб, силииндир диэн эттиктэри кытта билсэллэр. АТП ОАаММӨС. Көннөрү гидра этэ силииндир курдук бөкүнүк быһыылаах… ББЕ З
2. Иһинэн салгыны эбэтэр убаҕаһы ыга анньан хамсатар поршеннаах, турба курдук көҥдөй быһыылаах массыына эбэтэр механизм биир сүрүн дэтээлэ. ☉ Часть поршневого механизма, цилиндр
Поршены аллара баттаатахха, силииндиргэ киирбит салгын ыгыллар. ПАВ Ф-6
Поршены хамсатан үлэни оҥорор кэмигэр паар силииндир иһигэр үллэр. ПАВ Ф-7
◊ Силииндир сэлээппэ — оройо хороҕор лэкэчэк быһыылаах, кыра тэллэгэрдээх кытаанах сэлээппэ. ☉ Шляпацилиндр
Хабырыыс силииндир сэлээппэлээх, Көмөр курдук хара бэйэтэ Көмөр хара көстүүмнээх. С. Тарасов

I
аат., эргэр. Урут оттуур ходуһатынан итээбит киһиэхэ эбиликкэ сылдьар нэһилиэк саппаас сирэ, угаайы күрүө. ☉ Сверхнадельная земля, которая имелась в запасе у наслега и выделялась особо нуждающимся
Өлбүт киһи сирин түҥэтик буолуор диэри, биэс-уон сылга диэри хоҥоллой сии сылдьаллар үһү. СГФ СКТ
Дьэ ол Ньукулайдаах өлбүттэрин кэннэ, нэһилиэкпит кинээһэ кинилэр сирдэрин, уол сааһа ситиэр диэри, хоҥоллой сир гынабыт диэн ылбыта. «ХС»
II
аат., түөлбэ. Иһэ эмэҕирэн тохтон хаалбыт бүтэйдии сылдьар көҥдөй туос, көҥкөлөй. ☉ Полый цилиндр берёсты, сохранившийся от прогнившей берёзы.

аат.
1. Ис өттө эмэхсийэн тохтон, бүтэйдии кэлэр көҥдөй мас. ☉ Полое дерево или оставшийся от прогнившего дерева полый цилиндр коры
Мастар хатан, хоҥхолой курдук кубарыһан адаарыһан тураллара. И. Сосин
Тиит хоҥхолойо. ЯРС
2. кэпс. Туох да суох, көҥдөй сир. ☉ Полость, полое пространство, пустота в чём-л. (напр., пещера)
Аттаахтар кыараҕас хоҥхолойу сэһэннэрин-тэппэннэрин дуораанынан толорбуттара. М. Доҕордуурап
Аҕам өлбүгэтэ аппа аттыгар баара, ити хоҥхолойдорбутун эмиэ сирбит диэн ааттыырбыт. Г. Николаева (тылб.)

прил. төгүрүк (в форме круга, шара); бөкүнүк(в форме цилиндра);^ круглый невежда төгүрүк маалгын киһи; круглый отличник төгүрүк туйгун үөрэнээччи; круглый год төгүрүк сыл; круглый (или круглая) сирота төгүрүк тулаайах.

1. чиккэй диэнтэн б. тэҥ. көстүү. Тыраахтар мотуорун тыаһа ньиргийэ түстэ уонна иннин диэки дьүккүлдьүйдэ. Уһун, эрийии тимир торуос чиккэҥнээн дыыгыныы түстэ. М. Доҕордуурап
   Эмискэ күөгүбүт быата чиккэҥнии түстэ. Байбал миэтэрэни эрэ кыайбат усталаах балыгы мөҕүһүннэрбитинэн соһон таһаарда. И. Никифоров
2. дьүһ. туохт. Төбөҕүн, көхсүгүн кэннин диэки ыытан, көбүс-көнөтүк чыначчы туттан сырыт, хаамп. ☉ Ходить прямо, навытяжку, словно аршин проглотил
   Хара эриэн тоҥсоҕой хара цилиндр сэлээппэлээх, фрактаах дипломат курдук чиккэҥниир. Н. Габышев
   Анатоль кини кэнниттэн куолутунан хааман чиккэҥнээн истэ. Л. Толстой (тылб.)
   Кини бадарааҥҥа туруйа хаама сылдьарын курдук чиккэҥнээн, дуоспуруннанан баран сылдьар. М. Шолохов (тылб.)