нареч. 1) тонко, тонким слоем; халбаһыыны чараастык быс = тонко нарезать колбасу; 2) легко; чараастык таҥын = легко одеваться # чараас-чараастык көр = нежно-нежно посматривать; чараас-чараастык чыпчылый= часто мигать, моргать (обычно о девушке с нежными веками).

тыаһы үт. туохт. Таһыргыыр хатан тыаһы таһаар (хол., мутук тостон), оннук тыаһаа. ☉ Издавать резкие, трескучие звуки (напр., от ломающихся сучьев), трещать
Амынньыар тыаһа тоһуттан чаччыгыныырга дылы гынна. ПЭК СЯЯ
Чачара хаппыт сэбирдэхтэрим Чаччыгыныы тохтубуттарын көрөн Чараас-чараастык чыпчылыйан, Көмүскэм уута көбүөлээн …… Ытаатым, соҥоотум. Саха фольк. Арай, салгын хамнатан, кутуйах соһон, хаппыт сэбирдэх чаччыгыныыр. Амма Аччыгыйа

элий диэнтэн төхт
көрүҥ. Харабыл начаалынньыга балтараа харыстаах быһаҕын ылан, сыаны, эти элийтэлээн ыла-ыла аа-дьуо өттүгэстии түһэн сытта. А. Сыромятникова
Дырыһааҥкыны халыыпка кутарга буспут сымыыты, төгүрүк гына элийтэлээн угуохха сөп. Дьиэ к. Кыыл таба этин булууска түһэрбиттэрэ
Сороҕун хатарба оҥоробут диэн хаалларбыттара уонна чараас-чараастык элийтэлээбиттэрэ. «Чолбон»

аат., түөлбэ. Хатарыллан бэлэмнэниллибит эт, балык ас көрүҥэ (уокка биитэр күн уотугар); буспутунан хатарыллыбыт эбэтэр буһаран хатарыллар ас көрүҥэ. ☉ Сушёная, вяленая рыба или мясо; высушенное варкой или после варки мясо
Булуҥ, Верхоянскай, Саккырыыр сахалара уонна долганнар арыы оҕунуоҕа суох буһарыллыбыт лэппиэскэлэрин аата «хатарба». ЕВФ УуДК
Нөҥүө күнүгэр кыыл таба этин булууска түһэрбиттэр. Сороҕун хатарба оҥоробут диэн хаалларбыттара уонна чараас-чараастык элийтэлээбиттэрэ. «Чолбон»
◊ Хатарба үрүмэ — хатарыллыбыт үрүмэ. ☉ Сушёная молочная пенка
Сарсын оҕолорбор үүтүнэн иэдьэгэй, онтон орпутунан хатарба уонна арыы үрүмэ оҥортоон биэриэм. Р. Кулаковскай

туохт.
1. Саас-сааһынан тус-туспа араар, саралаан ыл. ☉ Разделять на слои, разбирать по тонким слоям
Туос араҥатын араҥалаан, торҕо сиигин сииктээн (өс хоһ.). Тогойкин баайыыны аргыый араҥалаан истэ. Амма Аччыгыйа
△ Хаптаҕай, чараас гына кыс (хол., тоҥ балыгы). ☉ Строгать на тонкие слои (напр., мороженую рыбу)
Харыс уһун быһаҕын Хаар үрдүгэр кылбаҥнатан, Чараас-чараастык араҥалыы Чыыры кыһан кырылатар. А. Бэрияк
2. көсп. Ымпыктаан-чымпыктаан ырытан бил, быһаар. ☉ Тщательно разбирать, выяснять что-л. Бэйэҥ оҥостуммут дьыалаҕар бэйэҥ эппиэттиэҥ, сэбиэскэй суут араҥалыа
С . Ефремов. Б о - лугур оҕонньор манна олорбут эрэйдээх олоҕун барытын эргитэн, араҥалаан көрө сытар. Н. Якутскай. Чэ, бээ, аргыый, Лукерья сордооҕу олус үөҕүмэ, маҥнай хайдах-хайдах этэй, ону араҥалыахха, ону быһаарыахха. В.Гаврильева. Тэҥн. ырыҥалаа

1. мус диэнтэн хай. аата. [Кулаковскай] тус бэйэ олоҕун оҥос туута, баай мунньуута диэҥҥэ төрүт кыһаммат киһи эбит. Суорун Омоллоон
   Саха сирин кураан усулуобуйатыгар паар диэн сиргэ сииги мунньуу биир бастыҥ, бэрэбиэркэлэммит суола буолар. П. Егоров
2. Охсуллубут оту харбаан субуулааһын. ☉ Сгребание (собирание) скошенного сена
   Охсубут оту чараас-чараас сирдэринэн быһыта тыыттахха, сахсыйдахха, сарсын мунньуу бэрдэ буолсу. Ам ма Аччыгыйа. Отчуттарга, мунньуу буолуор диэри, …… Маайыс чаанньыкка чэй оргутан бидилитэн кэбиспит. А. Бэрияк
   Бөтүүк бастаан ыллыыта, Күлүм сарыал тыгыыта Мунньуу, охсуу күрэҕэр Туруннубут үлэҕэ. Н. Абыйчанин

туохт. Кэмиттэн кэмигэр хараххын бэрт түргэнник симэн ыл (эт-хаан ирдэбилинэн). ☉ Непроизвольно опускать и поднимать веки, моргать, мигать
Сөдүөччүйэ, аан тыаһын истэн, күн сырдыгын көрбөт буолбут хараҕынан, чыпчылыйа-чыпчылыйа, олоотуур: — Хайа, бу хайаҕыт киирдэ? Н. Якутскай
Мин уйан дууһалаах, били ырыаҕа ылланардыы чараас чарааһынан чыпчылыйбыт, минньигэс минньигэһинэн мичилийбит …… кыыһы талыам этэ. Далан
Дьиэлээхтэр соһуйан хаалан тыыммакка да, чыпчылыйбакка да Күһэҥэй оҕонньору тобулу көрбүттэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
♦ <Көрөн баран> чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр (икки ардыгар) көр бэтэрээ
Көрөн баран чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр, истэн баран эҕирийиэх бэтэрээ өттүгэр кэлэ оҕуста. Ньургун Боотур
Кини, чыпчылыйыах икки ардыгар таҥна охсоот, таһырдьа сып гынна. С. Никифоров
Бу охсуһуу барыта чыпчылыйыах икки ардыгар буолла. СҮК. Чыпчылыйыах иннинэ — олус кылгас кэмҥэ, хараххын симэн баран арыйыаҥ икки ардыгар. ☉ В мгновение ока, в один миг. Оҕом чыпчылыйыах иннинэ аҕала оҕуста
□ «Чыпчылыйыах иннинэ» — биирдэ чыпчылыйан ыларга сөптөөх олус кылгас бириэмэ. ПАИ СМС
Көрүөх (чыпчылыйыах) түгэнэ көр түгэн II. Тустуук утарсааччытын чыпчылыйыах түгэнигэр тиэрэ хатыйан түһэрдэ. И. Семёнов
Хаартыһыттар уолуйан чыпчылыйыах түгэнэ саҥата суох олорбуттара. И. Гоголев
Чыпчылыйыах түгэнэ буккулла түһэн баран, кырдьаҕастарбыт строй иннигэр тахсан турдулар. И. Павлов
ср. бур. сабшаха, сабшалха ‘мигать’, кирг. жыбыҥда ‘быстро мигать, подмигивать’