сыһ. Кытаанахтык, хатаннык (саҥар). ☉ Твёрдо, звонко (говорить)
[Валерий] чаҕааннык эппитэ: Оҕонньоор, сааҕын аҕал. Мин хойут, эргилиннэхпинэ, төннөрүөҕүм. Софр. Данилов
«Мин эйиэхэ атыыһыппын диэн этэбин ээ!» — Игнат чаҕааннык хатылаан эппитэ. М. Горькай (тылб.)
Якутский → Якутский
чаҕааннык
кыра-чаҕаан
көр кыра-хара
Чысхаан сүүрэн кэлэн кылыйда да, хаамыы аҥаарыттан ордугу куоһара түстэ. Кыра-чаҕаан өттө үөрэн-көтөн чөрбөҥнөһө түстүлэр. В. Чиряев
хатан-чаҕаан
даҕ. Олус хатаннык иһиллэр чуор, лыҥкынас, чаҥкынас (хол., саҥа). ☉ Резкий, жёсткий (о речи); пронзительный, режущий слух по высоте, звонкости (напр., о голосе)
Хас да киһи тыл ылан, Хатан-чаҕаан тылынан Кулаак кутуругун Силтэһини, Куубурҕас куолуһут Кынчаайабы Хабыр-хабырдык таарыйан Хаарыйталаан ыллылар. С. Васильев
Кыыс оҕо ыллаан хатан-чаҕаан куолаһа кытыл иһин толорон кэбистэ. М. Доҕордуурап
чаҕаан
даҕ.
1. Чаҕылхай, күлүмүрдэс. ☉ Блестящий, искрящийся, яркий
Күлүм-чаҕаан Күөнэх күнүм Көмүс күөмэй күөрэгэйэ, Күлүбүрүү көтүүй даа! Н. Рыкунов
Тоҕо эрэ эн одуулаһар буоларыҥ Хараҥа түүн халлааныгар Хатан чаҕаан сулустары! О. Сулейменов (тылб.)
2. Хатан, чэгиэн (куолаһы, ырыаны этэргэ). ☉ Звонкий, чистый (о голосе, песне)
Кэрэ бэлиэ кэпсээн курдук, Сэрэтиилээх сэһэн курдук, Ылбай чаҕаан ырыа курдук, Ыраас таптал кыымын курдук Сахам намыын үҥкүүтэ, Сахам сирин кэрэтэ! С. Данилов
Кыракый, кырачаан Күөрэгэй чыычаах Дьиэрэйэр, бэрт чаҕаан Дьикти ырыалаах. И. Федосеев
Суол холбоһуута чугаһаатаҕын аайы, кыыс оҕо кэһиэҕэ суох кэрэ чаҕаан куолаһа субу чугаһаан иһэр. М. Доҕордуурап
3. Дьулааннаах, кутталлаах. ☉ Страшный, опасный
Дьонуттан быстан соҕотоҕун тайҕа быыһыгар үрэх баһыгар хаалара чаҕаан суол. Далан
Үөйбэтэхсанаабатах чаҕаан да суолугар түбэстэ соһуччу Сергей. В. Яковлев
△ Суостаах, дьиппиэн (ким эмэ дьүһүнүн этэргэ). ☉ Грозный, суровый (о чьей-л. внешности)
Дьүһүн-бараан дьүһүннээх, хаан чаҕаан сэбэрэлээх сүрдээх киһи эбит. Саха сэһ. I
Бу киһи Дьүһүн бараан дьүһүнэ, Хаан чаҕаан сэбэрэтэ Хайдаҕый эбит диэн көрдөххө — Суон тиитим бастыҥ чууркатын курдук, Дьондо маҥан сотолоох эбит. Суорун Омоллоон
[Лөкөй тойон] хаан чаҕаан сэбэрэтинэн, толуу-үтүө көрүҥүнэн тоҕустаах атыыр лөкөйү туруору туппут курдук бөдөҥ-садаҥ киһи этэ. «Чолбон»
4. Сөҕүмэр, дьулаан. ☉ Внушающий страх, грозный
[Дьонноро] Ыар чаҕаан охсуһууну охсуһан, Тутум-бараан дайбаһыыны дайбаһан …… тураллар эбит. ТТИГ КХКК
[Куриль] тахсаары туран кэннин хайыһан көрбүтэ — эмээхсин тонолуппакка одуулаан олороро. Оо, ол киһи этэ тардыах, чаҕаан көрүү этэ. С. Курилов (тылб.)
ср. др.-тюрк. чоҕ ‘блеск, сияние (солнца), пламя, жар’, МНТ чаҕаан, халх. цагааҥ ‘белый’
Еще переводы: