уст. 1) большой, внушительный, солидный; моҕол ураһа большая берестяная ураса; 2) перен. дородный, солидный; моҕол дьахтар дородная женщина.

вид, внешность, наружность; дьоһун сэбэрэ представительный, внушительный вид; сэбэрэтин оҥосторун сөбүлүүр ирон. она следит за своей внешностью.

говорить строго, внушительно; выговаривать; строго наставлять.

говорить внушительным хрипловатым голосом; говорить медленно, веско.

1) грубый (о чертах лица, изделиях); томороон сирэйдээх с грубыми чертами лица; 2) большой, крупный; внушительный; томороон тииттэр большие лиственницы; 3) разг. крепкий (обычно о морозе); томороон тымныы крепкий мороз.

1) имеющий тень; с... тенью; тенистый; күлүктээх мас дерево, дающее тень; күлүктээх суол тенистая дорожка; 2) перен. внушительный, солидный # күлүгэ суох киһи разг. мошенник, плут; үс күлүктээх киһи пройдоха, жулик.

даҕ., фольк. Күүстээх, иччилээх (тыл, саҥа); ыарахан, нүһэр (тыас). ☉ Веский, внушительный (о речи, словах); тяжелый, грохочущий (о шуме). Ойуун икки эмньик тыйдары өлөр өлүүгэ тэбэр дьаҥсал тойуга …… дьулаан-суоһар этэ. Далан
Дьаҥсал этиҥ дарбаанын тардан Сата билигин да күүрэ турар. Күннүк Уурастыырап
Ол уордаах Улуу Суорун тойон Ыар дьаҥсал тылларын, эргэ туос тордуйалыы, Сиргэ-буорга тэпсэр Сэттээх-сэмэлээх буолуо. И. Гоголев

дьүһ. туохт. Көрүҥнээх, улахан уҥуохтаах буолан көһүн. ☉ Быть, казаться рослым, крупным, иметь внушительный вид
«Лүксү рээн кырдьаҕас, били эн түһээн көрбүт, эн этэр хайаҥ үрдүк арҕаһыгар арааһа чугуулаатыбыт эбээт», — диэбитэ аргыһыгар, маҥан бытыктаах мэҥкэллибит улахан оҕонньорго. Далан
Көмнөх бүрүннэри түспүтүнүү, маҥан баттахтаах мэҥкэллибит оҕонньор чэй иһэ олороро. М. Доҕордуурап

дьүһ. туохт. Олус улахан, сүдү көрүҥнээх буолан көһүн. ☉ Быть, казаться очень большим, иметь внушительный вид
Иннибэр болуоссат иэнэ улуукан бухатыыр куйаҕынан бүрүллүбүт курдук томтойо туоллан сытар. П. Тобуруокап
Алта хостоох, толуу мастаах Ампаар дьиэтэ туоллан турар. Р. Баҕатаайыскай
Тойон хаан киһи туоллан олорон, суон бааҕынас куолаһынан күө-дьаа сөҥөдүйдэ. Тумарча

1. страшный, ужасный; сүрдээх кыыл страшный зверь; сүрдээх көрүҥ внушительный вид; 2. частица, означает высокую степень признака, выраженного кач. прил., прич., именами в притяж. ф. или соединит, деепр. очень; мөлтөҕө сүрдээх очень слабый; күүһэ сүрдээх очень сильный; үлэлиирэ сүрдээх а) он ужасно много работает; б) он работает очень быстро; ытыыра сүрдээх а) он очень сильно плачет; б) он очень много плачет; булчута сүрдээх он очень хороший охотник; ыксаан сүрдээх он ужасно торопится.