1) диал. семья; дети; мин чаҕардарым моя семья; киниэхэ чаҕар баар киһитэ у него много детей; 2) уст. прислуга, челядь, слуги.

аат. Дьиэтээҕи кулут, кулут балаһыанньатыгар сылдьар туох да бырааба суох, хамнас аахсыбат үлэһит. ☉ Челядь
Кулут дьонтон төрөөн, кулут-чаҕар Бурҕалдьытын ол күн кэппитэ. Эллэй

аат.
1. эргэр. Дьиэҕэ илииатах үлэһит, хамначчыт. ☉ Прислуга, челядь
Хамначчыт, чаҕар өттө, атахбытах дьон иэдьэгэйдэрин сии, бутугастарын иһэ-аһыы бардылар. Күннүк Уурастыырап
Ыал чаҕардара буоллахпыт дии. Болот Боотур
«Ылыҥ, нохолоор… кымньыылыы түһэн биэриҥ!» — диэн хаһыытыыр [атыыһыт] чаҕардарыгар. С. Никифоров
2. кэпс. Дьиэ кэргэн, уруу-аймах. ☉ Члены семьи, родственники, родня
Кэргэн-чаҕар кэпсэтиитэ бараныа баара дуо?! П. Ойуунускай
Кэтит чаҕарын ыҥыран, Кэлэр дьонун угуйан, Көҥдөй үлүгэрдик хаһыытыыр, Көскө тиийэ чаҥкыныыр. Эрилик Эристиин
Бу туохпутуй, эһиэхэ, халыҥ чаҕардаах, үгүс аймахтаах дьоннорго уруу буолла дуу, тугуй?! Д. Таас
ср. уйг. чакар, перс. чаакар ‘слуга’, калм. цахар ‘калмыцкие семьи, служившие князю и жившие около князей’

1. аат.
2. Көлөнү, сүөһүнү инники олох көлөҕө холбоон сиэтии. ☉ Тяга, прицепка за основной упряжью (напр., о табуне рогатого скота, лошадей). Бэрт Хара маннык эппит: «Үтүө убайым, ытык кырдьаҕаһым, мин эйигиттэн кэтит сэтии сиэтээри кэлбэтэҕим». Саха сэһ
   1977
   Хааһахтары хостуурга, Ханыы, сэтии туттарарга Алта хара таҥастаах Огдуобалыыр дьахталлар Кугас улан аттары Кудулуччу хаамтаран Кутурук көтөҕөн иһэллэр. С. Зверев
   Бороҕон Дьуоттуларга уһун үрбэ, кэтит сэтии илдьэ тахсан ыһыах ыһар санаалаахпын. «Чолбон»
   2
   көр ситии I. Хатыллыбыт эриэн сэтиитэ тардаҥҥын Хаппахчы хаҥас өттүгэр Тириитин таҥнары ыйаан хатаран, Уҥуоҕун баһын арааран Этин Иэйэхсиккэ анаан буһаттар. Саха нар. ыр. II
   Сэргэҕэ ытык дабатар тураҕас атыыр …… сиэлэ, кутуруга сиргэ тиийэ намылыйан, сабыс-саҥа өрүллүбүт кэтит эриэн сэтиинэн туомтуу баайыллан, утуктуу турар. Л. Попов
   Ити чэчир хахыйахтар икки ардыларыгар эриэн сэтиини тардыбыттар, онно таҥас уонна туос кыраһыннарын ыйаабыттар. Багдарыын Сүлбэ
3. даҕ. суолт. Инники сүрүн көлөҕө биитэр айанныыр сэпкэ холбоммут. ☉ Прикреплённый, прицепленный к передней упряжи или ведущему транспорту
   Сэргэчээн, табаларын эргилиннэри тардан, сыарҕатыгар олоро түстэ, ньуоҕуһут буурун тайаҕынан буукка супту аста, сэтии сыарҕата тааска охсуллан лаһырҕаата. Болот Боотур
   Кэнниттэн сэтии баарсалара иһэллэрэ көстөр. Д. Токоосоп
   Бычыа буруйун боруостаан, нэһилиэгэр сэрии аҕай иннинэ моточчу уойан, миинэр атыгар сэтии аттаах төннүбүтэ. «ХС»
   ◊ Сэтии кулут эргэр. — былыр сахаларга: баай ыал кыыһа сүктэн барарыгар сиэтиллэн барыахтаах кулут-чаҕар киһи. ☉ В старину у якутов: батраки-челядь, которые отправляются с богатой невестой в дом жениха
   Баай ыал кыыһа эргэ сүктүүтүгэр сэтии кулутун оҕолору кытта эриэн ситиинэн моонньуларыттан баайан, акка холбонон сиэтэн бараллара эмиэ баара. БСИ ЛНКИСО-1994
   Сэтии кулут диэн эмиэ кыыһы кытта сиэтиллэн барыахтаах. «ХС»