аат. Тугу эмэ наука ирдэбилинэн үөрэтэр, чинчийэр киһи. ☉ Человек, занимающийся научными исследованиями, исследователь
Кини ис-иһиттэн чинчийээччи, наука үлэһитэ этэ. Г. Угаров
Чинчийээччилэр онон саха сылгытын хас да тус-туһунан бөлөххө араараллар. АНП СЭЭ
Саха тылыгар монгуол, эбээн, эбэҥки тылларын сабыдыаллара күүстээҕин чинчийээччилэр бэлиэтииллэр. СТЫМ
◊ Сир баайын чинчийээччи — сир анныгар сөҥө сытар туһалаах баай ханан баарын, төһөтүн үөрэтэр, чинчийэр киһи. ☉ Специалист по разведке недр, полезных ископаемых, геолог
Сир баайын чинчийээччи — ааттаах булчут, сылайбат-элэйбэт уол оҕо бэрдэ буолуохтаах. Т. Сметанин. БАМ мантан ырааҕа суох сиринэн ааһыаҕа. Ол иһин сир баайын чинчийээччилэр тиэтэйэллэр. Хорсуттар с.

туохт.
1. Кими-тугу кичэллээхтик болҕойон, сылыктыырдыы көр-иһит. ☉ Внимательно, изучающе осматривать кого-что-л.
Аны чинчийэн көрөн баран эттэ. Амма Аччыгыйа
Кинини аһаҕастык чинчийэр, билгэлиир, үөрэтэр харахтартан толло симитиннэ. Н. Лугинов
Тула хааман кунгааһын чинчийдэ. Н. Габышев
Тэлгэһэтин тула хааман, аан бастаан сирин-дойдутун чинчийдэ. «ХС»
2. Тугу эмэ наука ирдэбиллэригэр олоҕуран үөрэт, ырыт. ☉ Подвергать что-л. научному изучению, исследовать
Манна сир баайын чинчийэр уонча киһилээх эспэдииссийэ сылдьар. Т. Сметанин
Саха тылын мындырдаан чинчийбиттэр кини аһара баайын, ойуулуур-дьүһүннүүр тыла эгэлгэтин уһулуччу тутан бэлиэтээн тураллар. СТЫМ
Кэлин, улаатан, куоракка үөрэнэ киирбитэ. Чинчийэр үлэнэн, науканан дьарыктаммыт этэ. Б. Павлов
3. Ханнык эмэ чинчинэн, көрдөрүүнэн тугу эмэ (хол., ыарыыны) быһаар, бил. ☉ Произвести ряд наблюдений над кемчем-л., обследовать кого-л. (в связи с болезнью)
Быаргар таас үөскээбитэ дуу, үөһүҥ тахсар сирэ бүөлэммитэ дуу — чинчийэн, быһааран, эппэрээссийэлиэхпит. Софр. Данилов
Хаанын ылан чинчийиллиэ. Н. Заболоцкай
Оттон быраас үчүгэйдик чинчийэн көрдө. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. йинди ‘искать’

1) исследовать, изучать; норуот олоҕун сайдыытын чинчий = исследовать развитие жизни народа; уу састаабын чинчий = изучить состав воды; 2) распознавать, определять; ыарыыны чинчий = определить болезнь.