чочой диэнтэн көстө түһүү. [Арамааскы] чочуобунаны ыларга утары үс киһи эрэ илиитэ «чочос» гыммытын …… сэһэргээтэ. Амма Аччыгыйа

чочой диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Лакотанент [киһи аата] бэрт өр тугу эрэ этэн сөмүйэтэ чочоҥноото. Н. Якутскай. Хомус үрдүнэн ураҕаһын төбөтө чочоҥнуура. Далан

чочой диэнтэн дьаһ
туһ. Мин сөбүлээбиппин биллэрэн, эрбэхпин чочотон көрдөрдүм. ИН КК
Николай эмиэ үөрбүт көрүҥнээх, сөмүйэтин чочотон көрдөрдө. ИИФ УоУоО

кылаҕалдьый диэнтэн холб. туһ. Дьон бары «оннук, оннук» диэбиттии күүгүнэһэ, көрөн-истэн кылаҕалдьыһа түһэллэр. «ХС»
Чолдак-Степан бытыга улахан, …… сирэй дьаабыта көстүбэт түп-түү: харахтара эрэ кылаҕалдьыһаллар, сынтаҕар мунна эрэ чочойор. С. Тока (тылб.)

чочой диэнтэн холб. туһ. Арай уот салаабыт мастара чочоһон, кэри-куру көстүүнү эбии ситэрэн биэрэллэрэ. В. Титов
Били ахта-саныы сылдьар мастарбыт төҥүргэстэрэ эрэ чочоһон хаалбыттар. Н. Кондаков
Хаар анныттан сотору-сотору тоҥон хаалбыт дулҕалар чочоһон көстөллөр. «ХС»

сыһ. Өрө хоройор, чочойор гына (тугу эмэ — хол., тарбаххын тут). ☉ Вверх, торчком (держать что-л. — напр., палец)
Киһитэ, табаҕын чочоччу туппутунан, күөх буруону унаарыта-унаарыта күлэн алларастаата. И. Попова

чочой диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Таня иннинэн киргил биэрэҥнээн ааһан иһэн, чугас тииккэ түһэн, кэтэҕэ чочоҥолоон, тоҥсуйан табыгыраппытынан барда. М. Доҕордуурап
Биригэдьиирдэрэ харса суох хааман, титииктэн уопсайдар диэки чочоҥолуу турда. У. Нуолур
Холкуос бэрэссэдээтэлэ, улаҕаҕа олорон ойон туран, дьону үрдүнэн ууна-ууна харандааһынан чочоҥолоото. С. Васильев

даҕ.
1. Биир эрэ. ☉ Одинокий, единственный
Баар-суох соҕотох ынахтарын аһатар отторо суох. Амма Аччыгыйа
Бэттэх соҕотох тордох чочойон көстөр. Н. Заболоцкай
[Петя] баай ыал соҕотох оҕото буолан, наһаа атаахтык иитиллибитэ. М. Доҕордуурап
2. Кэргэнэ суох, аҥаардас, бэйэтэ эрэ. ☉ Не имеющий семьи, близких, одинокий
Соҕотох дьахтар, оҕото, кэргэнэ суох олордо. А. Сыромятникова
Соҕотох кыһалҕатын, баттал эрэйин тулуйумуна, быстахтык санаммытым. Н. Заболоцкай
Соҕотох ийэлэргэ …… оҕолоругар ый ахсын ылар босуобуйаларын кээмэйин үрдэтии бэлиэтэнэр. «ХС»
др.-тюрк., тюрк. йалҕуз, йаҥуз, дьаҥыс

аат.
1. булт. Туһаҕы тэптиргэҕэ холбуу баайар тордуохтаах кыра мас. ☉ Палка с крюком, служащая для соединения силка с рычагом
Туһахтаах токоону тордуоҕунан атах олугар иҥиннэриллэр. Болот Боотур
Өскөтүн куобах, саһыл, улар эҥин кэлэн туһаҕы моонньуларынан ииллэхтэринэ, бэрт кыратык иҥнэн турар токоону төлө анньаллар, оччоҕо уһун ураҕас мас кинилэри өрө ыйаан таһаарар. Далан
2. Хомус тылын эриллибит быһыылаах тордуоҕа. ☉ Крючок язычка хому- са — якутского национального музыкального инструмента
[Кыыс оҕо] Чооруос тумсун саҕа Чочойбут токоолоох [хомуһу туппут]. А. Бродников. Хомус кистэлэҥэ — тылыгар уонна токоотун чопчутугар. «ХС»

1. аат.
2. Улаханнык хаһыытаан үөхсэр саҥа. ☉ Громкая, крикливая брань
   Көбүө былаастаах хаһыы субу дьахтар кулгааҕын үрдүгэр бардьыгынаата. Н. Заболоцкай
   Ону, оҕом өйдөө, үгүс күргүйэ, көбүөтэ суох, бырааттаах балыскын көрүөх-харайыах, харыстыах кэриҥнээххин. Э. Соколов
3. үрд. Туох эмэ кырыыта, кытыыта. ☉ Край, окраинная часть чего-л.
   Үөскүү кэлэр Үс түһүү дьаҕыл дойду Өрөгөйдөөх үрдүк мындаатыгар, Үрүт көбүөтүгэр, Бургунас ынах Муоһа чочойон көстөр. Күннүк Уурастыырап
   Үрдүк маҥан халлаан Үрүт көбүөтүгэр тиийэ үүнэн силигилээбит. Суорун Омоллоон
   Күөрээннээх байҕал көхсүттэн Күлүк Таас хайа көбүөтүттэн Күөх түүн ийэбит …… Көмөн-сабан кэллэ курдук. Саха нар. ыр. I
4. даҕ. суолт. Улахан, толору. ☉ Большой, полный
   Уйгу-быйаҥы олохтуохпут, Уолбат түһүлгэни түһэриэхпит, Көйөргө кымыһы күөрэтиэхпит. Көбүө күөһү күөстүөхпүт, Чалбараҥ малааһыны тардыахпыт. Саха нар. ыр. III
   ср. алт. күбрен ‘ворчать’