Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чоҥолох

  1. даҕ. Тулатынааҕар намыһахтык сытар кыра төгүрүк быһыылаах (хол., көлүччэ). Небольшой, округлой формы и находящийся ниже окружения (напр., об озере)
    Икки улуу алаас икки ардыгар, тыа быыһынааҕы чоҥолох толооннорго, быллаардар быыстарыгар уонча дьадаҥы ыаллар бытарыһан олороллор. Амма Аччыгыйа
    [Кини] сир ойуур ортотугар баар чабычахха куппут курдук чоҥолох көлүччэҕэ кэлэн тохтоон ылла. ПИ КТ
    Үрэх чоҥолох элгээнин будулуйбут уутуттан тахсыбакка сөтүөлүүбүт. Г. Колесов
  2. аат суолт.
  3. түөлбэ. Дириҥ уулаах кыра төгүрүк көлүйэ. Маленькое глубокое озеро округлой формы
    Тордохтоох дьэс солуурчаҕын Тоҥолохтонон киирэн, Чоҥолох тымныы уутун Тобугар диэри кэһэн, Тохтубат эрэ гына Тобус-толору баһар. П. Тобуруокап
  4. эргэр. Мастан хаһан оҥоһуллар кыра оҥхоҕор иһит. Маленькая глубокая деревянная чаша
    Былыргы саха уустара …… мас чорооннору, кытыйалары, чоҥолохтору …… ойуулаан-бичиктээн оҥортуур этилэр. ПСН УТС
    Мас кытыйалары, чоҥолохтору төгүрүк олохтоох гына …… оҥороллор. ПСН УТС
    Чоҥолох алаас көр алаас
    Мин эмиэ дьоҕус, чоҥолох алаас куулатыгар төрөөбүтүм. Сэмээр Баһылай
    Чоҥолох алаастар икки ардыларынааҕы хордоҕой устун нөҥүө алаас атаҕар түстүбүт. С. Федотов
    Намыһах ойуурдаах, чоҥолох алаастардаах тайҕа тыа хам тоҥон турара. В. Титов

оҥолох-чоҥолох

даҕ. Тула кыараҕас, үрдүк туруору сыырдаах (хол., алаас, үксүгэр ыкса сытар элбэх алаас туһунан этэргэ). Маленький, окружённый крутыми, высокими холмами (об аласах, расположенных близко друг от друга)
Устунан, сатыы киһи ыллыктанар омоон суолларынан утуу-субуу олорор оҥолох-чоҥолох алаастарга сыҕарыйталаабыттара. Күннүк Уурастыырап
«Мөҥүрүөн алаастара дуо», — диэн кэпсээҥҥэ киирбит үгүс элбэх оҥолохчоҥолох алаастар бааллар. БИ УЛАа


Еще переводы:

чоҥхой

чоҥхой (Якутский → Якутский)

чоҥолох диэн курдук
Чоҥхой алаас толоонугар Тохтуу түһэн уоскуйуох. Эллэй

тырыптас

тырыптас (Якутский → Якутский)

тырыптаа диэнтэн холб. туһ. Балаҕан таһыгар чыычаахтар чуопчаараллар, чоҥолох курдук түннүктэринэн дьиэлэрин өҥөйө үүнэн турар тиит лабаатыгар тырыптаһаллара көстөр. Уустаах Избеков

чоҥулах

чоҥулах (Якутский → Якутский)

көр чоҥолох
Үгүс ахсааннаах эргэ чоҥулах, кыракый бааһыналар үгүстэрэ. АГГ СТК
Илин диэки …… тыаларын саҕаларыттан уулаах икки чоҥулах дүөдэлэр бааллар. БИГ ӨҮөС

ньолбуһахтыҥы

ньолбуһахтыҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Ньолбуһах соҕус. Несколько продолговатый
Хоту уһугар илин диэки атахтаан киирбит ньолбуһахтыҥы күөллээх чоҥолох алаас. И. Сосин
[Таба муоһа] иннин диэки кыратык токуруйбут, ньолбуһахтыҥы биһилэх курдук үөскээбит. ДьДьДь. Тэҥн. ньолбоҕордуҥу

тиргэлээ

тиргэлээ (Якутский → Якутский)

туохт. Куска тиргэтэ иит. Ставить силки, петли (на уток)
Мин тоҕус саастаахпар Чоҥолох алааспар Бастакы булт куспун Тиргэлээн туппутум. С. Данилов
Саас куска биир дурдаҕа хонорбутун, күһүн тиргэлиирбитин, куобахха сохсолуурбутун …… эдэр сааһым саамай дьоллоох кэмнэринэн ааҕабын. С. Никифоров
Эһэм саа тыаһыттан булт тэһииргиир, олохсуйбат диэн куска тиргэлиирэ, куобахха туһахтыыра. Ф. Постников

чоҥоох

чоҥоох (Якутский → Якутский)

чоҥолох диэн курдук
Илин өттүнэн бэрт чугас ньирээйи титириктэрдээх, имигэс иирэ талахтардаах, аҕыйах иинэҕэс хатыҥнардаах, чоҥоох-чоҥоох көлүччэлэрдээх. Кэпсээннэр
[Күөллэр] Оччугуй элгээннэр, чоҥоох көлүччэлэр, Оһор үрэхтэр, уолар үрүйэлэр Ууларын барытын суос-соҕотоҕун Тоҕу тардынан, супту оборон, Томтойо туолла, күлтэһэ үллэ Сыталларын курдук сыталлар эбит! «ХС»

чоҕочу

чоҕочу (Якутский → Якутский)

  1. итир II диэн курдук. Бары даҕаны урукку курдук чоҕочу саллаары, үөс тардар үтээри …… идэһэ сиэри тоҥоту кэтэспиттэрэ ыраатта. Далан
    Чоҕочуну уһун синньигэс гына кырбыыллар уонна үүккэ буһараллар. КЕФ СТАҮө. Оҕолорго сэмсэ эт, чоҕочу биэрэллэр, ону оһох икки чанчыгар чоххо үтэн сиэһин минньигэһин! «Саха с.»
  2. түөлбэ. Быары кыра соҕус ньолбуһах гына бысталаан баран итиргэ суулаан уокка саллан эбэтэр ууга буһаран сиэнилллэр ас. Кушанье из завёрнутых в сальник небольших продолговатых кусочков печени, употребляемое в пищу в жареном или варёном виде
    Бараан быарыгар курдюк сыатын эрийэллэр, сахалыы аймаҕа — чоҕочу. Умнуллубат к. Дьиэбит оһоҕун уотун күөдьүтэн итир үтэн, хаан буһаран, чоҕочу оҥорон аһаан-сиэн күн кыһалҕата суох буола түспүппүт. «Чолбон»
    Чоҕочу былыт түөлбэ. — итир былыт диэн курдук (көр былыт)
    Күн көрөр күөх халлаан оройуттан Чоҕочу былыты быыһынан. Эллэй
    Чоҕочу былыттардаах хоту кыраайдардыын, Чоҥолох-чоҥолох чуолҕан алаастардыын Уһун-киэҥ ырыаны уйаарда сыттылар. С. Тимофеев
сүдүрүүн

сүдүрүүн (Якутский → Якутский)

аат. Түүҥҥү сиик эбэтэр ардах окко-маска олорбут инчэҕэйэ. Влага, оставшаяся на деревьях или на траве от ночной росы или после дождя
Атах сыгынньах хойуу сүдүрүүнү тоҕо кэһэн тиийэн, ол кустук анныгар өрө хантайан туруохпун баҕардым. П. Аввакумов
Сиэрин ситэрэн өссө от сүдүрүүнүн көтүтэр сэниэлээх соҕус тыал түспүтэ. «Чолбон»
От-мас ибили сытыйан, сүдүрүүн бөҕө, муохха тайахтар аһыы киирэ сылдьыбыт суоллара оҥолох-чоҥолох көстөллөр. Я. Козак (тылб.)
ср. бур., монг. шүүдэр ‘роса’

абырҕал

абырҕал (Якутский → Якутский)

аат.
1. Хаппыт лабаа. Хворост
Хаппыт бэс абырҕалыгар испиискэни даҕайыаҥ эрэ кэрэх — соҕотохто өрө күлүбүрүү түһэр. С. Федотов
Икки ыал уокка оттор киитин, абырҕалын кини итигэстээн таһара. Ч. Айтматов (тылб.)
Оҕолор абырҕал хомуйан Ойууртан айдааран киирдилэр. С. Руфов. Тэҥн. амынньыар
2. Намыһах сэппэрээк, хойуу ыарҕа талах. Низкорослые кустарники, заросли кустарников
Ортотугар чоҥолох көлүйэлээх миинньик абырҕала халыйа үүммүт бүтэй хоннох сири хара сыбар иилии түһэн турар. Амма Аччыгыйа
Билигин ол сиргэ хайа аннын тумаратын, үрдүк дулҕалаах абырҕалын ыраастаабыттар. А. Сыромятникова
Манна суолгар түбэһэллэр сылгы сиэлин боолдьоҕунуу бэйэ-бэйэтигэр эриллэ үүммүт хойуу талах, абырҕал иһириктэр. Нэртэ

миинньик

миинньик (Якутский → Якутский)

аат.
1. Бөҕү-саҕы илбийэргэ аналлаах сиппиир. Веник
Маайа оһох чанчыгыттан миинньик ылан, дьиэни харбыыр. А. Софронов
Мин …… миинньиги сулбу тардан ыламмын, дьиэни илбийэн элэстэппитинэн бардым. Амма Аччыгыйа
Ааныс соһуйда …… дьиэ харбыы сылдьар миинньигин сиргэ ыһыктан кэбистэ. А. Сыромятникова
2. Хатыҥ, ыарҕа сэбирдэхтээх лабааларын чөмөхтүү баайан, баанньыкка суунарга туттуллар тэрил. Веник из берёзовых или тальниковых прутьев для б а н и
Баанньыкка паардаабыта, Миинньигинэн таһыйбыта — Миигиттэн иҥмит барыта Мэличчи ыраастаммыта. Л. Попов
Кыһын суунар минньигэһин — Баанньыкка паарданаллар, Бэйэ бааммыт миинньигинэн Дьон дэлби таһыналлар. А. Твардовскай (тылб.)
Миинньик абырҕала — намыһах хойуу сэппэрээк. Густорастущий низкорослый кустарник
Ортотугар чоҥолох көлүйэлээх миинньик абырҕала халыйа үүммүт бүтэй хоннох сири хара сыбар иилии түһэн турар. Амма Аччыгыйа