Якутские буквы:

Якутский → Русский

чуолкайдааһын

и. д. от чуолкайдаа = уточнение; үлэ күнүн ахсаанын чуолкайдааһын уточнение количества трудодней.

чуолкайдаа=

уточнять; былааны чуолкайдаа = уточнить план.

Якутский → Якутский

чуолкайдааһын

чуолкайдаа диэнтэн хай
аата. [Л.Н. Харитонов] академик В. Радлов кэнсиэпсийэтин хат көрөн, күттүөннээх чуолкайдааһыннары биэрбитэ, саҥа сабаҕалааһыннары оҥорбута. СПА СТИ
[Силиэстийэ үлэтэ] докумуоннары хасыһыы, дьоннору ыйытыы, чуолкайдааһын, быһаарыы, түмүк оҥоруу. «ХС»
Сарсыарда Денис Иванович кэбиниэтигэр ыҥыран ылан чуолкайдааһын сиэринэн кылгастык кэпсэтэ түстэ. «Чолбон»

чуолкайдаа

туохт. Тугу эмэ чуолкайын билээри ыйыталас, сурас; өйдөтөн биэр. ☉ Уточнять, выяснять; разъяснять. Кини иккиһин ордук чуолкайдаан улаханнык эттэ: «Саха эдэр дьоруойун табаарыс Тогойкины мин этэбин эбээт!» Амма Аччыгыйа
Учууталбыт биһигини биир-биир туруортаан ааппытын, араспаанньабытын чуолкайдаата. И. Семёнов
Чэ эрэ, чуолкайдыахха, эһиги баабырыкаҕытыгар хас оробуочай баарый? Н. Чернышевскай (тылб.)

Еще переводы:

уточнение

уточнение (Русский → Якутский)

с. 1. (действие) чуолкайдааһын, туочунай гыныы;2. (яоярав/са)чуолкайдааһын.

выяснение

выяснение (Русский → Якутский)

с. 1. (по гл. выяснить) билии, быһааран билии, чуолкайдааһын; выяснение вопросов боппуруостары быһааран билии; 2. (по гл. выясниться) биллии, быһаарыллыы, чуолкайданыы.

буолан баран

буолан баран (Якутский → Якутский)

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын инники этиллибиккэ ханнык эмэ эбии чуолкайдааһын быһыытынан холбооһунун көрдөрөр. ☉ Выражает субъективное присоединение высказываемой мысли к предшествующей для дополнительного разъяснения (более того, причем, при этом): 1) эбии санаанан чуолкайдааһын. ☉ Мыслью
Баар. Буолан баран, ситэрэн-хоторон оҥордоххо, бэрт киэҥ кэскиллээх үлэ буолуо дии саныыбын. «ХС»
Оттон дэлби тэптэрии өрүү бара турар. Буолан баран, балык сырыытын, хаһан, ханна бөлүөҕэрин адьас чопчу билэр дьон быһыылара. В. Яковлев; 2) эбии быһааран, сыаналаан этиинэн чуолкайдааһын. ☉ Дополнительной информацией, характеристикой
Ок-сии, кини бүгүн табыллыбата, буолан баран, улаханнык табыллыбата. Н. Заболоцкай
Глафира күлэр. Буолан баран, наһаа көрдөөхтүк. Л. Попов
△ Утары туруоруу дэгэттэнэр. ☉ Имеет оттенок противопоставления
Тоҥ нуучча буолан баран, сахалыы саҥарара ырааһын. Л. Попов

ирээтэ

ирээтэ (Якутский → Якутский)

аат эб. Атыттартан арааран, чорботон чуолкайдааһыны көрдөрөр. ☉ Выражает отношения уточнения (что касается)
Булт ирээтэ быйыл үчүгэй. Мин бэйэм ирээтим итини билбэппин.  Тыыннаах ирээтэ бары тутуллубут. Уонтан тахса киһи өлбүт, бааһырбыт. П. Аввакумов

быстахтык ыллахха

быстахтык ыллахха (Якутский → Якутский)

сыһыан холб. Этэр санааны стилистическэй быһаарыынан, чуолкайдааһынынан көрдөрөр. ☉ Употребляется для пояснения, уточнения высказываемой мысли (в частности)
Дакылаакка быстахтык ыллахха, мин үлэм үчүгэй өттүнэн сыаналанна. Софр. Данилов
Дьэ, холобур, быстахтык ыллахха, быһыт тутуута буоллун. В. Яковлев
Мин санаабар, эһиги улуустарга ыыппыт ыҥырыы суруккутугар үөскээбит балаһыанньа сөпкө сыаналаммыт, аһаҕас охсуһуу, быстахтык ыллахха, барыкаада суолтата таба өйдөнүллүбүт. Болот Боотур

бэрэбиэркэлээһин

бэрэбиэркэлээһин (Якутский → Якутский)

аат. Бэрэбиэркэни ыытыы. ☉ Проведение проверки
Дьон ситэ кэлбиттэрин, бэрэбиэркэлээһин кэнниттэн айаҥҥа турарга бирикээс бэрилиннэ. Эрилик Эристиин
Дьадаҥылар мунньахтарын ыйыытын быһыытынан табаарыстарын үлэтин бэрэбиэркэлээһин бара турар. А. Бэрияк
Бу тоһуттар тымныы ортотугар ким эмит көҕүлээһининэн, олбу сылтаҕынан араас боруобалааһыннар, бэрэбиэркэлээһиннэр ыытылла турбуттара. В. Яковлев
Догматиктарга дьиҥ-кырдьык диэн хайдах да уларыйбат, чуолкайдааһыҥҥа, чопчу оҥорууга, практиканан бэрэбиэркэлээһиҥҥэ наадыйбат суол. ДИМ

чуолкайдат=

чуолкайдат= (Якутский → Русский)

побуд. от чуолкайдаа =.

ыйытыы

ыйытыы (Якутский → Якутский)

  1. ыйыт диэнтэн хай. аата. Устурууктар этэн бүтэрбитин кэннэ ыйытыы буолла. Н. Неустроев
    Куруук ыйытыынан дьарыктанааччы Иосиф аҕабыыт Собачкин этэрин быһа түһэн ыйытта. Эрилик Эристиин
    Аҕаларыттан Баһылай оҕонньортон ыйытыы буолар. Суорун Омоллоон
    Ыйытыыта суох ылыам суоҕа! — диэн Ийэлээх аҕабар Мэктиэ тыл биэрбитим. Т. Сметанин
  2. суут-сок. Буруйданааччыны, кэрэһити ыйытан, буруй хайдах оҥоһуллубут түгэнин быһааран билии, чуолкайдааһын. ☉ Опрос обвиняемого, свидетеля для выяснения обстоятельств преступления, допрос
    — Дьэ, сатамматахпыт, ыйытыы, силиэстийэ буоллаҕына, арыыны миэхэ аҕалан иһэргин төрүт этимэ. Эрилик Эристиин
    Холуобунай процессуальнай сокуон биир сүрүн көрдөбүлэ — буруйу оҥорууга уорбаланар киһини ыйытыы, доппуруостааһын. М. Попов
    Онон эһиги, тыыннаах хаалыаххытын баҕарар буоллаххытына, ыйытыыга адьас туох да эрэйэ суох көнөтүнэн эппиэттээн истэххитинэ сатанар. С. Никифоров
    Ол ыйытыылар — тыл ыйытыыта буолбатахтара, барыта үлтү таһыйан туран ыйытыы: ол үрдүгэр аччыктатан өлөрө сыспыттара. «Чолбон»
    ◊ Ыйытыы бэлиэтэ тыл үөр. — ыйытары бэлиэтиир анал ойуу. ☉ Вопросительный знак
    Ыйытыы бэлиэтэ ыйытыы этии кэнниттэн туруоруллар. ЧМА СТСАКҮө
    Семён Титович тылбааһын анныгар «Ураа?!» — диэн суруйан бадьаарыппыта уонна ити тылы кытта сэргэстэһиннэрэ икки бэлиэни — ыйытыы уонна күүһүрдүү бэлиэлэрин туруортаабыта. «ХС»
    Ыйытыы этии кэнниттэн ыйытыы бэлиэтэ, күүһүрдүү этии кэнниттэн күүһүрдүү бэлиэтэ тураллар. КИИ СТ-2. Ыйытыы этии тыл үөр. — билбэтэҕи билээри, тугу эрэ быһаартараары истээччини эппиэттииргэ көҕүтэр этии. ☉ Вопросительное предложение
    Сэһэн этиилэри ыйытыы этии оҥоруҥ. ПНЕ СТ
    Ыйытыы этии ыйытар тыллаах уонна ыйытар интонациялаах. СОТТЛ
    Ыйытыы этиигэ ыйытар тылы бэлиэтээн этиллэр, онно куолас үрдүүр. ПНЕ СТ
уточнить

уточнить (Русский → Якутский)

сов. что чуолкайдаа, туочунай гын.

выяснить

выяснить (Русский → Якутский)

сов. что бил, быһааран бил, чуолкайдаа.