1. и. д. от ыйыт = спрашивание, расспрашивание; 2. вопрос; ыйытыыга эппиэттээ = отвечать на вопрос # ыйытыы бэлиэтэ грам. вопросительный знак; ыйытыы этии грам. вопросительное предложение.

спрашивать, расспрашивать, осведомляться; суолу ыйыт = спросить дорогу; кырдьаҕастан ыйытыма, сылдьыбыттан ыйыт посл. не спрашивай старого, а спрашивай бывалого.

1. ыйыт диэнтэн хай. аата. Устурууктар этэн бүтэрбитин кэннэ ыйытыы буолла. Н. Неустроев
   Куруук ыйытыынан дьарыктанааччы Иосиф аҕабыыт Собачкин этэрин быһа түһэн ыйытта. Эрилик Эристиин
   Аҕаларыттан Баһылай оҕонньортон ыйытыы буолар. Суорун Омоллоон
   Ыйытыыта суох ылыам суоҕа! — диэн Ийэлээх аҕабар Мэктиэ тыл биэрбитим. Т. Сметанин
2. суут-сок. Буруйданааччыны, кэрэһити ыйытан, буруй хайдах оҥоһуллубут түгэнин быһааран билии, чуолкайдааһын. ☉ Опрос обвиняемого, свидетеля для выяснения обстоятельств преступления, допрос
   — Дьэ, сатамматахпыт, ыйытыы, силиэстийэ буоллаҕына, арыыны миэхэ аҕалан иһэргин төрүт этимэ. Эрилик Эристиин
   Холуобунай процессуальнай сокуон биир сүрүн көрдөбүлэ — буруйу оҥорууга уорбаланар киһини ыйытыы, доппуруостааһын. М. Попов
   Онон эһиги, тыыннаах хаалыаххытын баҕарар буоллаххытына, ыйытыыга адьас туох да эрэйэ суох көнөтүнэн эппиэттээн истэххитинэ сатанар. С. Никифоров
   Ол ыйытыылар — тыл ыйытыыта буолбатахтара, барыта үлтү таһыйан туран ыйытыы: ол үрдүгэр аччыктатан өлөрө сыспыттара. «Чолбон»
   ◊ Ыйытыы бэлиэтэ тыл үөр. — ыйытары бэлиэтиир анал ойуу. ☉ Вопросительный знак
   Ыйытыы бэлиэтэ ыйытыы этии кэнниттэн туруоруллар. ЧМА СТСАКҮө
   Семён Титович тылбааһын анныгар «Ураа?!» — диэн суруйан бадьаарыппыта уонна ити тылы кытта сэргэстэһиннэрэ икки бэлиэни — ыйытыы уонна күүһүрдүү бэлиэлэрин туруортаабыта. «ХС»
   Ыйытыы этии кэнниттэн ыйытыы бэлиэтэ, күүһүрдүү этии кэнниттэн күүһүрдүү бэлиэтэ тураллар. КИИ СТ-2. Ыйытыы этии тыл үөр. — билбэтэҕи билээри, тугу эрэ быһаартараары истээччини эппиэттииргэ көҕүтэр этии. ☉ Вопросительное предложение
   Сэһэн этиилэри ыйытыы этии оҥоруҥ. ПНЕ СТ
   Ыйытыы этии ыйытар тыллаах уонна ыйытар интонациялаах. СОТТЛ
   Ыйытыы этиигэ ыйытар тылы бэлиэтээн этиллэр, онно куолас үрдүүр. ПНЕ СТ

туохт.
1. Кимтэн эмэ тугу эмэ истээри, билээри, чуолкайдаары боппуруоста биэр, сураа. ☉ Обращаться к кому-л. с вопросом, спрашивать, расспрашивать, осведомляться о чём-л.
Хаһан үчүгэй олоххо тиийиэхпиний? — диэн Имииһит оҕонньор, мин оҕо эрдэхпинэ, түүлүн кэпсээн баран, ыйыппыта. П. Ойуунускай
— Эн туохтан ордук куттанар буолаҕын? — диэн Эһэ Саһылтан ыйыппыт. Суорун Омоллоон
— Дьэ, доҕоор, Доромоон, иэспин тугунан төлүүгүн? — диэн ыйытта атыыһыт дьиэлээхтэн. Күндэ
Бу ханналаан иһэбит, доҕоор? — диэн, баран иһэн, аргыспыттан ыйытабын. Т. Сметанин
2. Кэргэн тахсарын, кэргэн буоларга сөбүлэһэрин бил; кэргэн ыларга кэпсэт (былыр кэргэн ылар ыалларыгар анаанминээн, кэһиилээх-тойдоох, кэпсэтэр киһилээх тиийэллэрэ эбэтэр кэргэн кэпсэтэр уол аатыттан суорумньуну тэрийэн ыыталлара). ☉ Делать кому-л. предложение стать женой, просить чьей-л. руки
Уйбаан Бырдаахап кырдьаҕас, Марыына диэн оҕоҕун биһиги ыйыта кэлэн олоробут. Н. Неустроев
«Бу Харытыананы ыйытыҥ, сөбүлүүр буоллаҕына ойох ылан, күһүҥҥүттэн туспа ыал буолуом этэ», — диир. П. Ойуунускай
Кырдьык, Мэхээһи кытта саастыы уолаттар үксүлэрэ кэргэннээхтэр. Оттон Мэхээс билиҥҥэ диэри биир да кыыһы ыйыта илик. Ф. Захаров
3. Кимтэн эмэ тугу эмэ ыларга көҥүллэт. ☉ Спросить у кого-л. разрешения на что-л., попросить у кого-л. что-л. Киэһэ күтүөм харабыынын, чугаһатар оптикатын хоппоҕо уура сылдьарын ыйытан ыллым. ЕМП БС
Уоруу аата уоруу, эн биир да солкуобайы, бүтүн ынаҕы да ыйыппакка ыл, син биир уоруу. Сиэн Чолбодук
Онон, хата, эйигиттэн тугу да ыйыппакка албыннаан… кыбыстыыга киллэрбиппэр мин бырастыы гын диэн көрдөһөбүн. «Чолбон»
◊ Ыйытар солбуйар аат тыл үөр. — барамайы, дьону, кинилэр бэлиэлэрин уонна хайааһын буолар кэмин, миэстэтин, хайысхатын о. д. а. ыйытан бэлиэтиир солбуйар аат. ☉ Вопросительное местоимение
Ыйытар солбуйар аат туттуллуута кэпсэтии түгэнин кытта ыкса сибээстээх. СБТМ
Ыйытар уонна быһаарыылаах солбуйар ааттар бары түһүктэнэр буолбатахтар. ВИП СТПС
Ыйытар солбуйар ааттары, үөскээбит олохторунан көрөн, хас да бөлөххө наардыахха сөп. СБТМ
ср. др.-тюрк. айыт ‘спрашивать, обращаться с вопросом’, кирг. айт, кум. айтмак, тат. эйтү ‘говорить’

v. to ask; ыйытар n. question