несов. кылыгыраа, чыҥкынаа, лыҥкынаа, чуҥкунаа; звенит колокольчик чуораан кылыгырыыр; звенеть стаканами ыстакаан-нары лыҥкынат; # в ушах звенит кулгааҕым чуҥкунуур.

табыйыс диэнтэн хай
аата. Охсуһуу буолла дуу — Оройум чуҥкунаата, Табыйсыы буолла дуу — Чабырҕайым чыбырҕаата. П. Ойуунускай

чуҥкунаа диэнтэн холб. туһ. [Кыһын] Тоҥортолоон чуҥкунатан, Хаһыҥынан хаарыйбахтаан …… Буолунайдык күннээтэ. Күннүк Уурастыырап
Оһол очуостара Уһуутаан чуҥкунаттылар, Илбис хайалара Иһиирэн чыскыттылар. П. Ядрихинскай
Улахан уот сандаара түһэрин кытта киһини дөйүтэр, кулгааҕы чуҥкунатар этиҥ ньиргийэ түстэ. Л. Толстой (тылб.)

сов. кылыгырыы түс, чыҥкынаан бар, чуҥкунаан бар, лыҥкынаан бар; зазвенел колокольчик чуораан чылыгырыы түстэ; зазвенело в ушах кулгааҕым чуҥкунуу түстэ.

туохт., кэпс.
1. Тыаһа-ууһа суох буол, ньимий, чуумпур. ☉ Становиться бесшумным, тихим, небойким
Тыа иһэ бүтэҥитийэн, чуҥкунуу тоҥон хаалбыт. Н. Заболоцкай
2. Сайаҕас, аламаҕай быһыыны сүтэр, түҥкэтэхсий. ☉ Постепенно становиться замкнутым, необщительным
Кыра кыралаан тэҥнээх доҕотторбуттан тэйэн барбытым, бүтэҥитийбитим, таас курдук ньимийбитим, дьоҥҥо сылдьыахпын баҕарбат буолбутум. М. Шолохов (тылб.)

көр дьабадьы
Оройдорун үүтэ чуҥкунаата. Икки чабырҕайдара чабырҕаччы кэйдэ. Икки дьабалдьыларынан хааннаах күүгэн өрө оргуйан таҕыста. П. Ойуунускай
Онтон өйүн сүтэрэн, Онно тута охтон түһэн, Дьабалдьыта күүгэн аллан, Налбыһахпыт уҥан хаалла. Күннүк Уурастыырап
Тапчаан орон турарын булан, аан дьабалдьытыгар сыһыары тардан сытынан кэбистэ. Амма Аччыгыйа

имириир тыыннаах (тыастаах) - тыынар тыыннаах. ☉ Живое существо
Кини атын, алдьархайдаах уоту билэр. Имириир тыыннааҕы имири эһэр, күөх сирэми көмөргө кубулутар, улуу куораттары урусхал оҥорор иҥсэ-мэнэгэй уоту. Софр. Данилов
Тордох иһигэр атын имириир тыастаах суох. Болот Боотур. Түрмэ иһигэр имириир тыыннаах суоҕун курдук чуҥкунуур чуумпу бүрүүкүүр. А. Федоров

тыаһы үт. туохт. Тохтоон ыла-ыла үр; тохтуу-тохтуу үрэргэ маарынныыр саҥата таһаар. ☉ Лаять с паузами; производить раздельно-кратные звуки, похожие на лай собаки
Киһи кулгааҕа чуҥкунуох чуумпута, бэл диэтэр биир да ыт ньаҕырҕаабат. Софр. Данилов
[Мефодий:] Кэлэн иһэн уокка хаайтарбыт саһыл ньаҕыргыырын истибитиҥ дуо? Н. Туобулаахап
Эмискэ ыт саҥата ньаҕырҕаата, онтон туох да бокуойа суох моргуор буолан барда. Дьолбут к. Тэҥн. ньааҕырҕаа

ньыхай диэнтэн көстө түһүү. Сөдүөт ити саҥаҕа, бастаан, ньыхас гынна, онтон умса көрөн сири-буору кымаахтаан хаалла. Р. Кулаковскай
Михаил Павлович саҥата дуораһыйбытыгар Таня оройго бэрдэрбит курдук төбөтө чуҥкунуу түстэ, соһуйбут омунугар ньыхас гынна. «ХС»
Дьиэлээхтэргэ ити тыл сүлүһүннэнэн киирдэ. Уйбаан ньыках гына түстэ уонна төттөрү хайыста. Р. Кулаковскай

суодай диэнтэн көстө түһүү. [Алаа Моҕус] дьиэ иһигэр биирдэ суодас гына түстэ уонна аҕылаабытынан-сыыгынаабытынан баран уҥа ороҥҥо олордо
Саха фольк. Ыйытыылар бүтэннэр, Луха хоруйдаары гынан эрдэҕинэ, кэннигэр Тохороон суодас гына түһэр. Амма Аччыгыйа
Биһиги киһибит иннигэр Эргичиҥнии сылдьар Икки хос бастаах, Чыҥкыныыр чыҥыс халлаан уола Чуҥкунуур Чуура бухатыыр Соҕотохто суодас гына түстэ. С. Васильев