1. модальное сл. 1) выражает побуждение, повеление, пожелание и т. п. ну; чэ, ытаама! ну, не плачь!; чэ, эт ну, скажи; чэ туохтан саҕалыыбыт? ну, с чего начнём?; 2) подчёркивает согласие ну, ладно, хорошо; чэ, буоллун даҕаны ну, пусть так; чэ, сөбүлэһэбин ладно, я согласен; 3) употр. для придания высказыванию большей силы, выразительности ну; чэ, миэхэ ол туох буолуой ну, это меня не касается; чэ, хайыай ну, делать нечего; чэ, баҕар, кырдьык да буоллун ну, допустим, это и правда; 2. межд. выражает 1) призыв, побуждение ну, давай; чэ, тарт! давай, тяни; кэпсээ, чэ! рассказывай, ну!; чэ-чэ, тиэтэйиҥ! ну-ну, торопитесь!; ээх, чэ! ну, ладно, хватит!; 2) желание избавиться от кого-чего-л. надоевшего и т. п.: чэ, ээх! да ну тебя!; чэ эрэ! ну-ка! (угроза).

сыһыан т.
1. Кими эмэ туохха эмэ көҕүтүүнү, күһэйиини эбэтэр баҕа санааны көрдөрөр. ☉ Выражает побуждение, повеление, пожелание и т. п. Чэ, кэпсээ, эмээхсин, утуйааччы утуйдун, истээччи иһиттин ээ. Амма Аччыгыйа
— Чэ, этэ тарт! — диэт, ийэтэ сытыы чыпчаххайынан салгыҥҥа быһа биэрэн куус гыннарда. Н. Заболоцкай
— Чэ-чэ, суруйаргын эрэ бил! Акаарытык тыллаһа олорума! — аҕата күөмэйин соното соҕус саҥарда. М. Доҕордуурап
2. Саҥарааччы кими, тугу эмэ кытары сөбүлэһэрин көрдөрөр. ☉ Подчёркивает согласие говорящего с кем-чем-л. [Уолаттар] хаайбыттара бэрдиттэн, Суккун сонноох Суут албын аатыгар эрэ: — Чэ, кэпсиим даҕаны, — диир. Суорун Омоллоон
Чэ-чэ, төлөөмө, хата, сырытыннар, аны кыһыҥҥа диэри ити ыстараабыҥ пиэнньэтэ үллэн, төһө-төһө буолуоҕун билэҕин дуо? Күндэ
[Бадин:] Чэ сөп, үчүгэй. Эйигин аһаттылар дуо? С. Ефремов
3. Саҥарар саҥа ордук хомоҕой, этигэн буоларын туһугар туттуллар. ☉ Употребляется для придания высказыванию большей силы, выразительности
Чэ, бу үчүгэй… Эдэр киһи арыгыны иһэр, хаартыны оонньуур буолара үчүгэй. Эрилик Эристиин
[Иван Степанович:] Чэ, кэпсээммин салгыыбын. С. Ефремов
ср. тюрк. че ‘ладно; ну’

туттул. сыһыан холб. Тугу эмэ гынарга, оҥорорго ыҥырыыны, көҕүтүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает призыв, побуждение к действию
Микиитэ, чэ ыл, кэпсээ эрэ. Амма Аччыгыйа
— Аны сириҥ итэҕэс буолла дуо? Чэ, ыл эт! — диэтэ кинээс. М. Доҕордуурап