шаманский бубен, бубен шамана.

1) шаман || шаманский; ойуун кыырыыта камлание шамана; ойуун таҥаһа шаманский костюм; ойуун ойууну көрдөҕүнэ, күһүөркүүр посл. шаман, завидев шамана, прибавляет себе спёси; 2) волчок (игрушка).

уст. 1. и. д. от дьалбый= камланье , чтение заклинаний (с целью отогнать нечисть или болезнь); 2. шаманский кнут, кнут шамана.

саҥа алл., эргэр. Ойуун кыырыан иннинэ куһаҕан тыыннары уотунан үтэйэригэр этэр тыллара (сорох удаҕаннар умайбыт сиэли далбаатыылларыгар этэллэр). ☉ Шаманский клич, выкрикиваемый при отгоне огнем злых духов (произносили также удаганки, размахивая зажженной конской гривой).
ср. тюрк. алас ‘возглас при окуривании дымом’

аат., эргэр. Ойуун кыырар таҥаһа. ☉ Ритуальная одежда шамана, надеваемая при камлании
[Ойуун] кутуруксутугар көмөлөһүннэрэн, кумутун кылыгыраппытынан кэттэ. И. Гоголев. Ойуун матаҕатыттан кумутун уонна дүҥүрүн хостоото. Тулхадыйбат д. «Хайа икки ардыгар ити кумутун кэтэ охсубутай?» — дии санаабыта Ыкилах улам-улам кыыһыран-абаран иһэн. В. Санги (тылб.)
ср. казах. күмү ‘кафтан, подбитый овчиной’, эвенк. куми ‘шаманский плащ’

туохт., итэҕ. Ханнык эмэ киһи (хол., уоруйах) кутун уокка ас биэрэн, алҕаан ыҥыран, мас эмэгэккэ иҥэр уонна ол эмэгэти дьөлө, хайа анньан, кута иҥэриллибит киһини өлөр (ойууну этэргэ). ☉ Проводить магический шаманский обряд кэйээрин
[Булчуттар] үс ыттарыттан биир ыт сүппүтүн кэйээриннээн ыҥырбыттара. Эрилик Эристиин
Кыра орто кэрдиискэ турар ойуун, удаҕан, алгысчыт кэйээринниир кыахтара суох. Сэһэн Дьэрэмэй
Айаҕалыы сатаан, эмэгэтинэн да кэйээриннээн хоппотоҕо. «Чолбон»

туохт., эргэр. Сүргүүрдээх буол. ☉ Иметь шаманский кнут (напр., хвост жеребца), который шаман (или шаманка) использует вместо бубна во время заклинания
[Бухатыыр] Ааһар былыты аттанан, Сааллар чаҕылҕан сапсыырданан, Сүллэр этиҥ сүргүөһүннэнэн, Буурҕа-холорук доҕордонон — Ала часкыйа маҥан халлаан Акылаатын алын кырыытын диэки Айаннаан түһэн бара турда. Күннүк Уурастыырап

тоҥуо быраҕар итэҕ. — ойуун ким эмэ кутун ыларыгар туттар сиэрэ-туома. ☉ Шаманский обряд для испрашивания души человека
Ол барар дьабылын сирин Хара Хаҕыс ойуун туорай тоҥуо быраҕан, Өкүүндэ кутун ылаары гынарын уолум Таас Уллуҥах улуу сүрэ-киэбэ баһыйан сылдьар. Сэһэн Дьэрэмэй

аат., эргэр. Ойуун кыырарыгар былаайаҕынан охсон тыаһатар тэрилэ (ис өттүгэр тимир быарыктаах, аарыктаах, хоболоох буолар - ойуун айанныыр атын курдук өйдөбүллээх). ☉ Шаманский бубен (яйцевидной формы, с железной крестовиной (см. быарык) на внутренней стороне, увешивается колокольчиками и побрякушками (см. аарык 1), служит шаману конем, когда тот отправляется в царство духов)
[Сэгэйэр ойуун] дьааһыйталаан баран дьарыл былаайаҕынан дүҥүрүн үстэ дөрүн-дөрүн охсор. Л. Попов
[Ойуун] дүҥүрүн охсон, арҕаһын хамсатан, кыаһааннарын тыаһатан кутуран барар. Эрилик Эристиин. Ойуун кылырҕас кыаһаана, дирбийэр дүҥүрэ, олбу эмэгэтэ өйбөр хатанан хаалбыттар. В. Протодьяконов
тюрк. түҥүр, монг. дүҥүр

аат., итэҕ.
1. Алҕааһын, үөтүү (куһаҕан тыыны, ыарыыны үүрэр сыаллаах). ☉ Произнесение заклинаний, совершение определенных обрядов (с целью изгнать нечисть из человека или исцелить его от болезни), камлание. Ойуун дьалбыырын саҕалаата
2. Ойуун кымньыыта (үс, сэттэ эбэтэр тоҕус сиринэн кыл баайыллыбыт талаҕа). ☉ Шаманский кнут (прут, к которому в трех, семи или девяти местах привязаны конские волосы). Сиэри гыммыты сиэллээх тэҥкэ тиит саҕа дьалбыыргынан сискэ биэрэ тур. ПЭК СЯЯ
Хатааһын сулустаах, Хатан чысхаан дьалбыырынан хаһыытыы-хаһыытыы кыйдыыр саҥата хатан үлүгэрдик иһиллэр эбит. Саха фольк. Айыы ойууна аттаахтары утары тахсан, маҥан сиэл дьалбыырынан дэйбиирдэнэ-дэйбиирдэнэ өс амалыйар. «ХС»