аат., эргэр. Ойуун кыырар таҥаһа. ☉ Ритуальная одежда шамана, надеваемая при камлании
[Ойуун] кутуруксутугар көмөлөһүннэрэн, кумутун кылыгыраппытынан кэттэ. И. Гоголев. Ойуун матаҕатыттан кумутун уонна дүҥүрүн хостоото. Тулхадыйбат д. «Хайа икки ардыгар ити кумутун кэтэ охсубутай?» — дии санаабыта Ыкилах улам-улам кыыһыран-абаран иһэн. В. Санги (тылб.)
ср. казах. күмү ‘кафтан, подбитый овчиной’, эвенк. куми ‘шаманский плащ’

кум гын (кум гынан ыл) — утуйан ыл, утуйа түһэн ыл. ☉ Вздремнуть
Онно тохтоон аттарбытын сынньатыахпыт. Бэйэбит кум гыныахпыт. Софр. Данилов
Михаил Семенович аанньа утуйбатаҕа нэдиэлэттэн орто. Чаас курдук кум гынан ылар уонна эмиэ [табалары] эмтээбитинэн барар. ИИА КК
Биһиги, кыратык кум гынаат, сарсыарда эрдэ Солобуодаҕа тиийдэхпитинэ сатанар. «ХС»
ср. тув. кум кынныр ‘дремать’, калм. хом гиһэд авх ‘вздремнуть’

кум-хам тут — 1) туох эмэ сымнаҕаһы (хол., кумааҕыны, таҥаһы) кумалаа, имит. ☉ Смять, скомкать (напр., бумагу, одежду)
Бөппүрүөскэлиэн баҕаарта — Бүтэн хаалбыт онтуката. Кураанах хааны таһааран, кумхам тутта. Күннүк Уурастыырап
— «Ээ, быраҕыахха! Былыргы сурук», — Вася кумааҕыны кум-хам тутан көрдө. П. Филиппов; 2) көсп. Кими эмэ холкутук хот, кыай, киһилээмэ. ☉ Легко одолеть кого-л., смять, подавить (превосходящей силой)
Биһиги уолбут В. Скурихин Приморьеттан сылдьар маастарга хандьыдаат В. Гуляевы кум-хам тутан, хамаандатыгар бастакы кыайыыны аҕалла. «Кыым»
Киэнтээсэп күүһүнэн Баһылайы киһилээбэт, оҕолуу кум-хам тутан ол-бу диэки илгиэлээтэ. «ХС»
△ Туох эмэ үлэни, дьыаланы уһуннук сыспакка-соспокко бүтэр-оһор (үксүгэр элбэх буолан). ☉ Легко справляться с работой, делом (букв. быстро свернуть что-л.)
Төрдүө буолан …… кумхам тутан, син үлэлэрин киэһэ биэс чааска бүтэрбит буолаллар. «ББ»
Сорох оройуоннарга тиэтэйэн, бу [фестиваль] туурун кулун тутар ыйга тириэрпэккэ кум-хам тутан бүтэрэ охсон кэбиһэр санаалаах олороллор. «Кыым»

сыһ. Сэрэнэ соҕус, куттаммыттыы, кумуччу туттан. ☉ Настороженно, с опаской, скованно
Араас сурахтар кэлэллэрэ үксээн, нэһилиэнньэ [бандьыыттартан] дьиксинэр, кумудьими туттар буолла. Д. Токоосоп
[Дьоммут] туох эмэ астаах, кэһиилээх кэлиэхтэрэ. Туга да суох буолан, көҕүс түһэн, куму-дьими туттан киириилэрэ диэн эмиэ баара. С. Федотов
Бастакы сэкирэтээр кэбиниэтигэр сэрэнэ соҕус, куму-дьими туттан киирэн кэлэбин. Айталын

кум гын = или кум гынан ыл = соснуть.

кум-хам тут = а) комкать, мять; лиис кумааҕыны кум-хам тут= скомкать листок бумаги; б) перен. смять, подавить (превосходящей силой).

м. разг. ньаадьы (оҕону сүрэхтээбит киһи).

ж. разг. ньаадьы дьахтар.