1) мерять, измерять саженями; 2) складывать штабелями (дрова для растопки).

1) уст. сажённый; саһааннаах линейка сажённая линейка; үс саһааннаах мас трёхсажённое дерево; 2) сложенный штабелем; саһааннаах мас сложенные штабелями дрова (для растопки).

разг. беременная # оһоҕостоох саһаан штабеля дров, боковая часть которых уложена клеткой.

1) сажень; үс саһаан үрдүктээх высотой в три сажени; 2) штабеля дров (заготовленных для растопки).

аат.
1. Нууччаҕа урукку уста кээмэйэ, 2,134 миэтэрэҕэ тэҥ. ☉ Старая русская мера длины, равная 2,134 м, сажень
Мин олорор сирбэр нэһилиэк оскуола тутан эрэр, уон саһаан усталаах, үрдүгэр мэндиэмэннээх буолар үһү. Күндэ
Балаҕанныырап киниттэн биэс-алта саһаан эрэ кэриҥинэн хаалан иһэр. С. Никифоров
2. Оттор мас чуурканан икки миэтэрэ усталаах, биир миэтэрэ туоралаах уонна үрдүктээх гына кыстаммыта. ☉ Деревянные чурки для растопки, сложенные в штабель длиной в два метра, а шириной и в высоту в один метр, сажень
Халдьаайы үрдүгэр ыал баранар уһугар элбэх саһааннар кыстаммыт сирдэригэр тиийдилэр. Эрилик Эристиин
Сорохтор оройуоҥҥа саһаан киллэрэ, таһаҕас тиэйэ, сорохтор биригээдэнэн муҥхалыы тарҕастылар. М. Доҕордуурап
△ Чуурканан кыстаммыт оттор мас. ☉ Деревянные чурки, сложенные в штабель
Таһырдьа кыстанан турар саһаан күлүгүттэн биир киһи кэлэн кэлииккэ аанын аһан биэрдэ. В. Чиряев

возвр.-страд. от сапааннаа = 1) меряться, измеряться, быть измеренным саженями; 2) складываться, быть сложенным штабелями (о дровах для растопки).

возвр.-страд. от дьаарыстаа = 1) складываться, укладываться, быть сложенным, уложенным; дьаарыстаммыт хаптаһын уложенные штабелями доски; 2) упорядочиваться, быть упорядоченным; дьаарыстаммыт табаар разобранный, разложенный товар.

аат.
1. Тугу эмэ (хол., маһы, бэрэбинэни) сиргэ тиэрпэт гына анныгар туора ууруллар хаптаһын, чуурка мас. ☉ Поперечная подпорка, чурка, которая кладётся подо что-л. (напр., под бревно), чтобы оно какой-л. стороной не касалось земли. Эндири тыытымаарыҥ!
□ Дьэллик эндир маһыттан туран, төбөлөрө быста сиэммит дүлүҥнэри уот үөһүн диэки анньан биэрдэ. И. Никифоров
2. Суол дэхситэ суох ньуура, оллураболлура, аҥхайа, куоһааҕа. ☉ Неровности, выбоины, ямины, ухабы на дороге
Массыынаны Гаврил Иванович ыытан иһэр. Кини кыра куоһаахтары, эндирдэри биллэрбэккэ аһарарын көрө-көрө, Тордоохоп Балаҕанныырабы хайгыы саныыр. С. Никифоров
Массыына суола күһүн өрүс кыдьымаҕын кыйа барар, эндирэ, хаайтарыыта элбэх. В. Иванов
Лаврентий матасыыкылын собуоттуу охсон, айаннарын саҕалаабыттара. Ол-бу эндиртэн оҕустаран кыыс дэлби түспэт кыһалҕатыгар испитэ. В. Тарабукин
3. көсп. Ханнык эмэ дьыалаҕа, тэрээһиҥҥэ, олоххо тахсар ыарахаттар, күчүмэҕэйдэр, эрэйдэр. ☉ Напряжённости, трудности, неудачи в каком-л. деле, предприятии, жизни
Бу — төһө да эдэр буоллар, олох араас эндирдэрин этинэнхаанынан билбит хорсун кыыс. Куорсуннаах
Киһи биирдэ төрүүр үйэтигэр олорор олоҕо эндирэ элбэх. А-ИНА ДьБО
Уус идэлээх буолан наар тимир суолу чөлүгэр түһэрэр чаастарга сулууспалаабыта. Бу да улахан эндирдээх үлэ этэ. «Кыым»
ср. тат. эрдэнэ ‘штабель, поленница’

сов. 1. кого сытыар, утут; мать уложила детей спать ийэлэрэ оҕолорун сы-тыартаата; 2. что (поместить в определённом порядке) уур, дьаарыстаа; уложить доски штабелями хаптапыны дьаарыстыы уур; 3. что (проложить) уур; уложить рельсовый путь рельсэбэй суолла уур; 4. что (упаковать) ук, уур, хаалаа; уложить вещи в чемодан малы чымадааҥҥа угаттаа; 5. что чем (выложить) уур, тэлгэт, бүрүй; уложить двор камнем тиэргэни тааһынан тэлгэт; 6. кого, разг. (убить) охтор, өлөрөн түһэр; он уложил двух зайцев кини икки куобаҕы охтордо.

1) грудь || грудной; түөһүгэр толору орденнаах у него вся грудь в орденах; бу уу дириҥэ түөһүм тылынан эта река мне по грудь; түөс уҥуоҕа грудная кость; түөс бааһа рана в груди; түөс быата супонь; түөһүгэр силлэнэ сытар он лежит, поплёвывая себе на грудь (т. е. бездельничает); түөһүн тоҥсунар он бьёт себя в грудь (т. е. кичится своими мнимыми заслугами); 2) грудинка; # от түөһэ примётка к стогу сена; саһаан түөһэ поленья, сложенные клеткой по краям штабеля Дров.