Якутские буквы:

Якутский → Русский

саһааннаах

1) уст. сажённый; саһааннаах линейка сажённая линейка; үс саһааннаах мас трёхсажённое дерево; 2) сложенный штабелем; саһааннаах мас сложенные штабелями дрова (для растопки).

Якутский → Якутский

саһааннаах

даҕ.
1. Саһаан усталаах, үрдүктээх, төһө эрэ саһаан буолар кээмэйдээх. Длиной (или высотой) в сажень или в сколько-то саженей
Ааныска балтараа саһааннаах кыдама атырдьаҕы ньилбэгэр биллэҕэн …… бугул аҥаардыыта оту өрүтэ эһэн биэрэ турбут. Амма Аччыгыйа
[Быргый] ураҕаһынан биир түөрт уонча саһааннаах сиртэн чүөмпэ уутун таһыйан, балык күрэтэн киирэн барда. Күндэ
2. көсп. Олус улахан, уһун; тэйиччи (үксүн биир, бүтүн диэн курдук чопчулуур-күүһүрдэр тыллаах тут-лар). Очень большой, длинный; далёкий (часто употр. в сочет. с усилительноуточняющими словами биир ‘один’, бүтүн ‘целый’ и др.)
Табах тардан бусхатар, остуолга тэлгэппит хаһыатын тула хаампахтыыр, саһааннаах илиниэйкэтинэн кыҥаталаан көрүтэлиир. Амма Аччыгыйа
Виктор Егорович Скворцов — уунар саһааннаах уол киһи толору аата итинник этэ. Софр. Данилов
Таас үрэх барахсан уутун дьэҥкэтэ, ырааһа диибин диэн — барыта саһааннаах сиртэн субу баар курдук ыйдаҥаран, күлүмүрдүү көстө олорор үгэстээх. Н. Заболоцкай
Арай ааҥҥа төҥкөйө-төҥкөйө, мэктиэтигэр биир саһааннаах эдэр киһи киирэн кэллэ. С. Руфов
Бэчээтинэй саһаан (саһааннаах) кэпс. — толору кээмэйдээх, улахан саһаан. Полномерная, большая сажень
Тоҕус бэчээтинэй саһааннаах Тоҥ харыйаны силистэри-буордары Сиҥнэри тардан [ылла]. П. Ойуунускай


Еще переводы:

бүччүҥнээ

бүччүҥнээ (Якутский → Якутский)

бүччүй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Саһааннаах [киһи аата] бары туттуутунан аҕыйах сыллааҕыта өлбүт Сөдүөт Доодоробу үтүктэ сатаабытын сүөргүлээн, Уулаах күлэн бүччүҥнээтэ. Эрилик Эристиин

аам-суом

аам-суом (Якутский → Якутский)

көр аам-саам
Эмээхсин туохтан эрэ санаарҕаабыт, сонньуйбут киһи быһыытынан аам-суом кэлэн, Саһааннаах аттыгар олордо. Эрилик Эристиин
Ол курдук аам-суом, сиирсиэбэт аһаан бүттүлэр. Айталын
Кини салгыны күүскэ эҕирийэн үөһэ тыынаат, аам-суом хааман истэ. Н. Апросимов

быакалдьый

быакалдьый (Якутский → Якутский)

быакай диэнтэн арыт
көстүү. Быһаҕаһын быһа хаһыйда, Быгдас гына-гына Быакалдьыйда, Бакык гына-гына Баадалдьыйда. П. Ойуунускай
Быдарааһап кыыран чыҥыйар, быһыы-тутуу быакалдьыйа Тэйэр, кутуран, дьаҥыдыйан, Чэпчэкитик дыгылдьыйа. Дьуон Дьаҥылы
Саһааннаах, [киһи аата] икки өттүнэн быакалдьыйан, бара турда. Эрилик Эристиин

кыҥаталаа

кыҥаталаа (Якутский → Якутский)

кыҥаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Дайыылап …… остуолга тэлгэппит хаһыатын тула хаампахтыыр, саһааннаах линиэйкэтинэн кыҥаталаан көрүтэлиир. Амма Аччыгыйа
Дөрүн-дөрүн дурда быыһынан саатын уган кыҥаталаан көрөр. М. Ефимов
Тээллэриис, хара түөкүн, саанан ытаары, кырдьаҕас төбөтүн кыҥаталаан өһүргэттэҕэ. И. Гоголев

токуччу

токуччу (Якутский → Якутский)

сыһ. Бүк түһэн, нүксүччү, илиигин-атаххын токурутан. Скрючив, согнув
Саһааннаах илиитин токуччу тута-тута Уулаахха көрдөрдө. Эрилик Эристиин
Мотуруона оронугар токуччу туттан олорон баата суорҕан аттарар. А. Фёдоров
Биһиги хайа үрдүгэр курдары үрэр тыалтан токуччу тоҥор этибит. «ХС»

онтон

онтон (Якутский → Якутский)

сыһ. Ол кэнниттэн, тохтуу түһэн баран. Потом, после
Чүөчээски онтон чэй өрүнүөх буолбута — чаанньыга даҕаны, туга даҕаны суох эбит. Суорун Омоллоон
Быргый онтон били быспыт ураҕаһынан биир түөрт уонча саһааннаах сиртэн чүөмпэ уутун таһыйан балык күрэтэн киирэн барда. Күндэ
Онтон бэттэх хомойон-хоргутан, байанайа ханнан, биир да тылбыйар кынаттааҕы, сүүрэр атахтааҕы …… бултаабат буолан хаалбыта үһү. Г. Колесов
др.-тюрк. андан, уйг. андин

толоостук

толоостук (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Олохсуйбут сиэргэ-майгыга сөп түбэспэттик, сүөргүтүк. Непристойно, нетактично
«Манна тоҕо сырыттыҥ?» — диэн толоостук ыйытар дууһа буоллум. Амма Аччыгыйа
[Саһааннаах уонна Уулаах] урут баай-тот буолбатах туһунан үгэргэһэн толоостук этиһэ турдулар. Эрилик Эристиин
Ийэбэр толоостук сыһыаннаспыппын хайдах бырастыы гыннарыам баарай? ПИМ ДьТ
2. Холустук, сэрэҕэ суохтук. Неуклюже, неумело
Толоостук оонньоомо, доҕор, дэҥ, араас буола сылдьыа. Н. Заболоцкай

чаҕыйыы

чаҕыйыы (Якутский → Якутский)

чаҕый диэнтэн хай
аата. Чаҕыйыы аан бастакы ойбонноруттан саҕаламмыта: мастара уу түгэҕин булбатаҕа, сүүрүк күүһүттэн дьигиҥнии-дьигиҥнии, муус аннын былдьаспыта. В. Яковлев
Уулаах [киһи аата] Саһааннааҕы кытта сааһыгар ыыс-бурут тылынан хаадьыласпыт буолан, туох да чаҕыйыыта суох хаадьылаата. Эрилик Эристиин
Бэрт ааппытыгар соруйан боруобалаһа кэлбит киһи буоллаҕа диэннэр, чаҕыйыы буолбут. «ХС»

бөскөйбүт

бөскөйбүт (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Үллүбүт курдук суон, модьу көрүҥнээх (улахан уҥуохтаах киһини эбэтэр сүөһүнү, кыылы этэргэ). Тучный и крупный (о человеке высокого роста или о крупном животном и звере)
Бүтүн саһааннаах бөскөйбүт ньиэмэһи дөйүтэн баран, икки илиитин кэдэрги кэлгийэн, айаҕар өрбөҕү уоптаран, плащ-палаткаҕа соһон иһэрбит. Н. Кондаков
Толору угууланан үллэйбит, үллэҕэр. Набитый чем-л. до предела (напр., о портфеле)
Күлүк Луха …… ыстаанын сиэбиттэн бөскөйбүт саппыйаан кумааһынньыгын ороон таһаарбыта. Н. Якутскай
Айаҥҥа аналлаах бөскөйбүт тирии бартыбыалга биир сорочканы, соттору, мыыланы …… угунна. П. Аввакумов

дөйүт

дөйүт (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кими эмэ өйүн сүтэрэр гына төбөҕө оҕус. Сильным ударом по голове оглушить кого-л.
Николайы, саанан төбөҕө охсон дөйүтэн баран, акка состорон аҕалбыттара. А. Сыромятникова
Бүтүн саһааннаах бөскөйбүт ньиэмэһи дөйүтэн баран, соһон иһэбит. Н. Кондаков
Утарылаһар кыах биэрбэккэ, ыга куттаммыт чособуойу дөйүтэн түһэрэбит. И. Сосин
2. көсп. Аһара улахан тыаһынан, айдаанынан киһини быстах кэмҥэ тугу да өйдөөн истибэт гын. Громкими звуками, шумом лишить кого-л. на время ясности слуха, способности слышать, оглушить
Айдар балта күлүүтүнэн киһини дөйүтэн кэбистэ. Н. Лугинов
Бастаан халлаан хараҥарар сөмөлүөтэ кэлэн буомбалаан дөйүттэ. П. Аввакумов
Борооскулар маҥыраһыылара Кууһуманы дөйүтэн кэбистилэр. «ХС»