1. и. д. от баттаа =; сымыыт баттааһын высиживание яиц; 2. давление; атмосфера баттааһына атмосферное давление. 3. компь. щелчок мышкой

и. д. от тыгыс= взаимные щелчки (напр. при игре в щелчки).

туохт. Эмискэ хатаннык тыаһаан ыл. ☉ Резко щёлкнуть, произвести короткий щелчок. Саа сомуога чап гынна
□ Таарыйдар эрэ, чап гынар баар үһү (тааб.: чааркаан)
Мас тыаһа чап гына түһэр. Суорун Омоллоон

взаимн. от тык= 1 щёлкать друг друга (напр. по лбу при игре в щелчки).

биирдэм тыас туохт. Тосту баран хатаннык доргуйан тыаһаа (хол., халыҥ өстүөкүлэ, хаптаҕай тимир), эбэтэр тугу эмэ тыган тыаһатар курдук тыаһаа. ☉ Издать треск или щелчок (напр., о лопнувшем толстом стекле)
Туола сылаата киирэн, исиһит тэн минньигэстик сыҥааҕа лыс гыныар диэри дьааһыйда. П. Аввакумов

I
туохт. Сөмүйэҕин эбэтэр орто тарбаххын тойон эрбэххинэн бүк баттаан баран эмискэ төлө ыытан кими, тугу эмэ саай, оҕус. ☉ Щёлкать по чему-л., давать щелчок кому-л.. Илиим көхсүгэр тык
□ Ким эрэ биир сарсыарда кэнниттэн кэлэн …… ыарыылаах баҕайытык кэтэххэ тыкпыта. Амма Аччыгыйа
Анна, күүстээхтик сүүскэ тыгаат, суорҕан анныгар дьылыс гынан хаалла. Л. Попов
ср. кирг. тых, алт. тык ‘тыкать, втыкать, всовывать’
II
туохт.
1. Сырдыгынан сыдьаай, сырдат (күнү этэргэ). ☉ Излучать свет, светить (о солнце)
Күндү маска күн тыгар үһү (тааб.: таҥара күлүгэ). Күн маҥнайгы сардаҥалара тыган таас хайалар, чочумаастар төбөлөрүн кыһыл көмүс өҥүнэн киэргэттэ. Т. Сметанин
Кыырпах да былыта суох халлаан оройуттан күн сири-дойдуну итиинэн угуттаан чаҕылыччы тыгар. В. Протодьяконов
2. Күүскэ өрө ыһылын, өрө биэрэ сыт (хол., дьүүктэ уутун этэргэ). ☉ Брызнуть, бить струёй (напр., о ключевой воде)
Дьиктитэ диэн баар бу чакыр таас быыһыттан тыга сытар эмтээх уу бэйэтэ кыһынын тоҥмот. Багдарыын Сүлбэ
[Уу] эн үтүөҕүнэн биһиги сүрэхпит уолан хаалбыт сыккыстара эмиэ өрө тыган бараллар. ППА БЭХКК

несов. I. кого, по чему (давать щелчки) тыгыалаа; щёлкать по лбу сүүскэ тыгыалаа; 2. (производить звук при ударе и т. п.) таһырҕаа, тыһыгыраа, таһыгырат; щёлкали выстрелы саалар тыастара таһыргыыра; 3. что (грызть с треском) лыһырҕат, кычырҕат; щёлкать семечки сиэмэни лыһырҕат; 4. (о некоторых птицах) бучугураа, ыллаа; # щёлкать зубами хоргуй, аччыктаа; щёлкать на счётах суоту лаһырҕат, суокка оҕус.