Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ыдьырыччы

сыһ. Ыдьырыйан тахсар гына (хол., сыалаах эти буһар). ☉ Так, чтобы бугрилось, комковалось, имело курчаво-волнистый вид (напр., о варёном жирном мясе)
Былыргылыы сахалыы сыалаах эти ыдьырыччы буһарбыт. Далан
Сотору ыдьырыччы буспут сыалаах эти: «Сүүрүҥүйэ ордук», — диэн ситэ буһартарбакка таһаартардылар. Е. Неймохов
[Маарпа] ынах холуттан быһа охсуллубут үөрэҕэс эти киллэрбитин эттээн батырҕата охсон алтан күөскэ ыга симэн ыдьырыччы буһаран кэбистибит. С. Маисов
♦ Ыдьырыччы иир кэпс. — хараарчы булкуллан хаал, тугу да арааран ырыҥалаабат, толкуйдаабат буол. ☉ Окончательно запутаться, перестать соображать
О, дьэ, дьон да өйө-санаата, сааскы үүт курдук, ыдьырыччы иирдэ. Суорун Омоллоон
Халлаан сырдыар диэри Арсен этиитин толкуйдуу, ырыта сатаата да, өйө-санаата ордук ыдьырыччы иирдэ. Е. Неймохов
Бүлтээһэп түүнүн аанньа утуйбата. Төбөтө ыдьырыччы иирэн, күн тахсан түннүккэ тыгыар диэри сытта. Э. Соколов

Еще переводы:

кылбар-халбар

кылбар-халбар (Якутский → Якутский)

кылбар-халбар көр — аһыннараары, таптатаары эбэтэр албыннаһан хараххын чаҕылыҥнатан, чыпчылыҥныы соҕус араастаан көрөн ыл. ☉ Бросать жалобные или заискивающие взгляды, смотреть на кого-л., сверкая глазами, хлопая глазами
Бэйбэрикээн [эһэ оҕото] ийэтэ эт таһааран аһатарын кэтэһэн, кылбар-халбар көрө турбута. И. Федосеев
Сытыы Быһычча көхсө көөнньөн, иһэ ыдьырыччы буһан баран, …… кыыһырбытын аһара сатаан, иччититтэн мөҕүллүбүт ыт курдук кылбар-халбар көрө олордо. Н. Босиков
Ыттар, туох эрэ буолаары гыммытын сэрэйэн, өйдөөх харахтарынан иччилэрин кылбар-халбар көрө-көрө, оргууй ыйылаһаллар. А. Кривошапкин (тылб.)

хоноһо

хоноһо (Якутский → Якутский)

аат. Ыалга хонор эбэтэр хоммут ыалдьыт. ☉ Гость, оставшийся на ночь у хозяев
Барар хоноһо барбытын кэннэ, ааһар хоноһо ааспытын кэннэ (өс ном.). Нохоо, тахсан хоноһо бэрэмэдэйин киллэриэҥ, атын сыгынньахтыаҥ үһү. А. Софронов
Хоноһо кэлэн, былыргылыы сахалыы сыалаах эти ыдьырыччы буһарбыт. Далан
♦ Хонор хоноһо, сылдьар ыалдьыт кэпс. — дьиэтигэр таба олорбот, мэлдьи кэлэ-бара турар киһи. ☉ Человек, который постоянно находится в разъездах, редко бывает дома
Сорох сылларга …… буоста таһара. Онон кини сорох дьыл хонор хоноһо, сылдьар ыалдьыт курдук буолара. А. Кривошапкин (тылб.)
ср. др.-тюрк. хонук, тат. кунак ‘гость’

абытай

абытай (Якутский → Якутский)

саҥа алл.
1. Уокка, итиигэ, куйааска буспут киһи саҥата. ☉ Выражает чувство острой боли при ожогах, а также чувство сильной жары
Иккитэ-биирдэ ыҥыран эрдэҕинэ арай буутун уот хаарыйда. Чүөчээски «абытай!» диэбитинэн эргиллэ түстэ. Суорун Омоллоон
Абытай! Абытайбын даа! Ханан эрэ Туох эрэ Уот чоҕунан хаарыйда! П. Тобуруокап
Абытай, куйаас да бөҕө буолбут. Н. Якутскай
[Вера:] Эчи абытайбын, эчи бустахпын, Ольга, эн букатын тириппэтэххин дуу. С. Ефремов
△ Эмискэ дьөлөхайа анньар курдук сытыы балысхан ыарыыттан саҥа таһаарыы. ☉ Выражает чувство острой жгучей боли (напр., при ранении)
«Һуук, айакка, абытай!» — диэн сарылаабытынан, баттахтарын кытта өрө тустубутунан тойон олоро түстэ. Н. Заболоцкай
Коля көрүөн баҕаран, өндөйө-өндөйө ыта олордо, онтон эмискэ: «Абытай!» — диэн хаһыытыы түстэ [буулдьаҕа таптаран]. Болот Боотур
Кыысчаан сирэйин ыдьырыччы тутта-тутта: «Абытай! Ыалдьар!» — диэбитэ. И. Федосеев
2. «Балысхан ыарыы (ыарыылаах)»; «иэдээн»; «ынырык», «алдьархай», «дьулаан (дьулааннаах)», «суостаах», «кутталлаах» диэн суолталаах тыллар солбуктарын быһыытынан туттуллар. ☉ Употребляется в качестве эквивалента слов типа «острая боль (болезненный)»; «беда, несчастье, погибель»; «ужас, ужасный, страшный»
Киһи тыла уоттааҕар абытай (өс хоһ.). Оҕолор этэрбэстэрин илдьи кэстэхтэринэ, сорохтор ийэлэрэ ол этэрбэстэрин быатынан иэннэрин таһыйаллара уот абытай да, ол уһаабакка умнуллааччы. «ХС»
Киһи этэ салаһыах, киһи куйахата күүрүөх абытай тыллаах-өстөөх дьоннор. П. Ойуунускай
Абытай аһыы хартыыһаны уоппут уол буолла... Н. Якутскай
Бөппүрүөскэ биирдиитэ лаһырҕас солкуобайдыы — абытай сыана. Ол да буоллар ылааччы син элбэх. Н. Заболоцкай