Якутские буквы:

Якутский → Русский

ытаһалаа=

забивать клин, заклинивать.

Якутский → Якутский

ытаһалаа

туохт. Туохха эмэ ытаһата саай. Забивать клин, заклинивать
Бар, Тима, сүгэни ытаһалыы охсон киллэр. Далан
Кыраабыл тииһин үлэ да кэмигэр эбии ытаһалаан, туорайдаан оҥосто сырыт. ПАЕ ОСС
Халҕаны холуодаҕа кыһарыйа ытаһалаабыт маспытын сулбу тардан, иһирдьэ киирдибит. СЮ ЫБ
Ытаһалаан биэр — ким эмэ эппитин ыпсаран-хопсорон, чиҥэтэн биэр, тылла кыбыт. Засвидетельствовать, подтвердить чьи-л. слова
Тоҕоостоох түгэннэргэ бэргэн өс хоһооннорун сытыы тылларынан ытаһалаан биэрэн, бэркэ ыпсаран-хопсорон, дьиэк биэрбэт гына саҥарар. П. Аввакумов
Билигин биһиги учуонайдар сабаҕалааһыннарын топонимика эрэбил чахчыларынан бигэргэтэн, ытаһалаан биэрэр кыахтаахпыт. Багдарыын Сүлбэ
«Доҕорбут Байбал үтүө киһи буоллаҕа», — ыаллара Бүөтүр Дуунньа эппитин ытаһалаан биэрдэ. ОоТС
Ытаһалаан киир кэпс. — тугу эмэ икки аҥыы хайытан, кимэн киир. соотв. идти, двигаться клином
Баарсалар икки ардыларынан ытаһалаан киирэн баран, борохуот тоҥ күөнүнэн сүүрүгү өрө үтүрүйэн дьулурутан иһэр эбит. Амма Аччыгыйа
Ньиэмэс тааҥкалара тоҕо көтөн, ытаһалаан киирбиттэрэ. К. Симонов (тылб.)
Кыра хайаҕаһынан үс муннуктуу быыһылаан көһүн (хол., күн уотун этэргэ). Проникать, просачиваться сквозь что-л. клином (напр., о лучах солнца)
Былыт халыҥ халҕаһатын быыһынан күн уота ытаһалаан киирэн сандаарыччы тыган турара. «Чолбон»


Еще переводы:

ытаһалат=

ытаһалат= (Якутский → Русский)

побуд. от ытаһалаа =.

ытаһалан=

ытаһалан= (Якутский → Русский)

возвр.-страд. от ытаһалаа =.

ытаһалат

ытаһалат (Якутский → Якутский)

ытаһалаа диэнтэн дьаһ. туһ. Уолаттарга хотуурдары ытаһалаттахха табыллыыһы

хооһолдьуй

хооһолдьуй (Якутский → Якутский)

хооһой диэнтэн арыт
көстүү. [Уус] хооһолдьуйан тиийэн, төҥүргэстэн мас хайа охсон аҕалан, ытаһалаата. Суорун Омоллоон

ытаһалан

ытаһалан (Якутский → Якутский)

ытаһалаа диэнтэн атын
туһ. Тирбэҕэ быанан бааллыбытын сүөрбүтүм, ытаһалана сылдьыбыт туоһа хатан, илдьирийэн хаалбыт. С. Маисов
Мас тоһоҕотун үүккэ уган түгэҕэр диэри саайдахха, үчүгэйдик ытаһаланар уонна кытаанахтык тутар. ДьХ
Умнас төрдө киирэр икки хайаҕаһын устунан эрэ киэптиирдии ытаһаланар. ПАЕ ОСС

олуй-моһуй

олуй-моһуй (Якутский → Якутский)

туохт. Араастаан ымпыктаан-чымпыктаан, иҥэн-тоҥон, киирэн-тахсан ыйыт. Расспрашивать дотошно, придирчиво, с пристрастием, выпытывать
Аны мантан антах ким даҕаны олуйан-моһуйан ыйыппытын иһин киирэн биэриэ суох тустааххын. Эрилик Эристиин
Улуус суруксута Тиитэптэн Олуйан-моһуйан ыйыппытыгар, Улахан суолтатын быһаарбытыгар оҕонньор билинэн туоһулаата, Ону суругунан ытаһалаата. С. Васильев
2. Сэмэлээн, хомуруйан тугү, эмэ гыннарга күһэй. Принуждать кого-л. к чему-л., донимая упрёками
Оҕонньору ол кэннэ олуйа-моһуйа саҥарда: «Чупчуруйдаан да буолларгын, Тойомсуйа туруоҥ дуо? — лоп курдук дуогубаргын Толороргор соруйабын!». Эллэй

ыпсар-хопсор

ыпсар-хопсор (Якутский → Якутский)

туохт. Лоп бааччы, ымпыгар-чымпыгар тиийэ сааһылаан, ситэрэн-хоторон кэпсээ. Говорить, рассказывать гладко, складно о чём-л., не упуская подробностей
Кини бу кэккэлэһэ олорон иһэр кэрэ дьахтарга үлэтин-хамнаһын туһунан ыпсаран-хопсорон кэпсии истэ. В. Титов
[Уруһуйга] барыта, ураты уус-уран тыллаах олоҥхоһут киһи уурбут-туппут курдук ыпсаран-хопсорон эппитинии, эҥкилэ суоҕа. Эрчимэн
Тоҕоостоох түгэннэргэ бэргэн өс хоһооннорун сытыы тылларынан ытаһалаан, бэркэ ыпсаран-хопсорон, дьиэк биэрбэт гына саҥарар. П. Аввакумов

туорайдаа

туорайдаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туохха эмэ туорайы оҥор, уур; тугу эмэ туорай гына түһэр, туохха эмэ туора түс. Приделывать поперечину к чему-л.; быть расположенным по ширине, поперёк чего-л. [Кыраабыл тииһин] үлэ да кэмигэр эбии ытаһалаан, туорайдаан оҥосто сырыт. ПАЕ ОСС
Баҕадьыһыттар, илии-илиилэриттэн сиэттиһэн, күөлү аҥаар кытыытыттан туорайдаан, уҥуоргу кытыыга анньыллаллар. ВПК СОо
Нил суолун харгылар туорайдыыллар. КФП БАаДИ
2
туорайдас диэн курдук. Нэһилиэктэр аайы хаарты оонньуута, аҕа уустарынан атааннаһыы, …… сурахтар-үһүйээннэр быыбар үлэтигэр туорайдыыллар. Амма Аччыгыйа
Кинилэр [сүүрэр атахтаах, көтөр кынаттаах] айаннарын туох да туорайдаан, тохтотуон сатаммат. Н. Заболоцкай
[Чорооноп:] Ханнык бириинсибинэн салайтаран, табаарыс Хадарин ГЭС тутуутун туорайдыыр курдук суолга турунарын …… аһаҕастык быһаарара …… наада. В. Яковлев

холкутаа

холкутаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ыга ылбат, туппат гына холку, босхо буол. Стать свободнее, ослабнуть, разболтаться
Ханна эрэ холкутаабыт суха мастарын ытаһалаан чапчыйаллар. Эрилик Эристиин
Били илиитин баайбыттара холкутаан, илиитэ хамсыыр буолла. Н. Түгүнүүрэп
Бу буолта эбэтэр биинтэ эрэдэһиннээх биһилэх хотууру бигэтик тутар. Холкутаатаҕына, эбии эрийэҕин. ПАЕ ЭАБ
2. көсп. Долгуйбутун, ыксаабытын ааһан, уоскуйбут курдук буол. Успокаиваться, расслабляться
Маратик, дьэ холкутаабыттыы, атаҕын тыылыы тэптэ. А. Сыромятникова
Билэр дьоммут киирэн кээлтэрин көрөн, хайа муҥун, биһиги дьэ холкутаатыбыт. ИСА
Биһиги көрдөхпүтүнэ, генерал хамандыырбытын кырбыах курдук, онтон сыыйа холкутаата. ПИМ ДьТ
Арыыйда буолан кэҥээ, сэргэхсий (хол., ыалдьарыҥ намыраан). Облегчённо вздохнуть, отойти (напр., после приступа болезни). Сүрэҕэ эмискэ хам тутан баран, дьэ ыытан, холкутаата

чапчый

чапчый (Якутский → Якутский)

  1. тыаһы үт. туохт. Тимири тимиргэ охсуолаан, чуор, хатан тыаһы таһаар. Производить резкий звон частыми ударами небольшим металлическим предметом (напр., молотком) по чему-л. металлическому
    Дьулустаан да кырдьан, Уһанар балтата Чапчыйбат буоларын Сүрэҕэ таайбыта. Эллэй
    Отчут хотуур таптайан Чапчыйара уурайда. Д. Васильев
  2. Тугу эмэ оҥорон, уһанан тугунан эмэ охсуолаа. Стучать чем-л., изготавливая что-л. ручным способом
    Ханна эрэ холкутаабыт суха мастарын ытаһалаан чапчыйаллар. Эрилик Эристиин
    ср. др.-тюрк. чап ‘стегать, хлестать’, кирг. чапчы ‘бить копытом (лапой) передней ноги, бить копытом о землю (о лошади, звере)’, бур. сабшаха ‘рубить, косить’