мн. зоол. ыыраахтаах туйахтаахтар.

мн. зоол. ыыраахтаах туйахтаахтар.

с. туйах; парное копыто ыыраахтаах туйах.

раздвоённый 1. прич. от раздвоить; 2. прил. икки аҥы хайдыбыт, икки салаалаах, ыыраахтаах; раздвоенное копыто ыыраахтаах туйах; 3. прил. перен. (икки аҥы) хайыта тартарыылаах (хол. санаа).

аат., э. ахс., зоол. Атахтарыгар туйахтаах, үүнээйинэн аһылыктанар, үүтүнэн иитээччи бөдөҥ харамайдар (сылгы, ынах сүөһү, сибиинньэ, тайах, таба о. д. а.) этэрээттэрэ. ☉ Отряд копытных, копытные. Туйахтаахтар араастара — бүтэй уонна ыыраахтаах туйахтаахтар
□ Алаас сыһыыларым Алардарын иһигэр Ачаах туйахтаахтар Аалсыһан үөскээбиттэр. «ХС»
◊ Бүтэй туйахтаах (туйахтаахтар) көр бүтэй II
Үрэххэ баппатах үрүҥ түүлээҕи, Үргүүк хаҥылы, бүтэй туйахтааҕы Үксэтэ олордуннар. П. Ойуунускай
Бүтэй туйахтаахтар оҕолоро …… төрөөт да атахтарыгар тураллар уонна ийэлэрин батыспытынан бараллар. ББЕ З. Паарынай туйах- таахтар — ыыраахтаах туйахтаахтар диэн курдук. Паарынай туйахтаахтар этэрээттэригэр сибиинньэлэр, бегемоттар, табалар, жирафтар киирсэллэр. Ыыраахтаах туйахтаах (туйахтаах- тар) — туйахтарын иһигэр икки эбэтэр түөрт тарбахтаах туйахтаахтар этэрээттэрэ (хол., таба, туртас, сибиинньэ). ☉ Парнокопытные (напр., олень, кабарга, свинья)
Үгүс ыыраахтаах туйахтаахтар төбөлөрүгэр муостаахтар. ББЕ З
Бачча элбэх ыыраахтаах туйахтааҕы бу өрүс кытылыгар аатырбыт Кугда баай даҕаны буорга үктэннэрбитэ иһиллибэт этэ. ВМП УСС

көр ыыраахтаах
Аабылаан сиһигэр Адьырҕа эһэтэ алыстаабыт, Иирээхтээх атахтаах Эгэлгэ булда иэнигийбит эбит. Нор. ырыаһ. Араҕас өҥнөөх сүүтүк саҕа чыычаах, чөкөс гына түһээт, хааман догдоруйар уонна …… иирээхтээх кутуругун, ыараханын боруобалыыр курдук, биэрэҥнэппэхтиир. Л. Попов
Арай ньирэй суолун курдук икки иирээхтээх, кыракый суол эрэ баара. Н. Якутскай

аат., зоол. Кэбинэн аһыыр сүөһүлэр (кыыллар). ☉ Жвачные
Сибиинньэлэртэн уонна бегемоттартан ураты бары ыыраахтаах туйахтаахтары кэбинээччилэр диэн ааттаабыттар. ББЕ З
Кэбинээччилэр балталара кэтит хаптаҕай ньуурдаахтар, онтукаларынан ынах өҕүйүллүбүт аһылыгын убаҕас хааһы көрүҥнэниэр диэри илдьиритэр. ББЕ З
Кэбинээччилэргэ табалар, барааннар, козалар эмиэ киирэллэр. ББЕ З

аат. Ыыраахтаах туйахтаах кыыллар (хол., табалар) ситэ сайдыбатах, туйахтарын үрдүнэн баар тарбахтара, эҥээн. ☉ Рудиментарные пальцы у рогатого скота, оленей и других парнокопытных животных
Сүүһүнэн таба кинилэртэн үргэн, чээччээннэрин тыаһа чачыгыраан сырса турбуттар. Далан
Таба үөрэ, хара былыттыы тордоҕуран, ньиргиһэн, чээччээннэрин хатан тыаһа чачыгыраһан, аттыбытынан кэлэн ааспыттарын көрүөххэ үчүгэйэ сүрдээх этэ. Н. Заболоцкай
Үөр таба муос чээччээнэ тохтоло суох чачыгыраата. «ХС»

аат. Ыыраахтаах туйахтаах дьиэ сүөһүлэрин уонна кыылларын сутуйар сыстыганнаах ыарыы (хол., табаны, ынаҕы, кыыл табаны, уо. д. а.). ☉ Заразное заболевание парнокопытных животных (напр., оленей, крупного рогатого скота), некробактериоз
Табалар атахсыт ыарыынан ыалдьыбатыннар диэн, биир да сиргэ тохтоппокко, куруутун үүрэ сылдьыбыппыт. ДФС КК
Таба иитиитигэр улахан хоромньуну таһаарар ыарыылартан биирдэстэринэн некробактериоз эбэтэр атахсыт ыарыы буолар. «ХС»
«Ааспыт сайын курдук уот кураан сатыылаатаҕына, атахсыт ыарыыта иэдэтэр», — Миитэрэй сиэбиттэн бөппүрүөскэтин хостонор. «ЭК»

аат.
1. Киһи тарбахтарын икки арда. ☉ Промежуток между пальцами рук или ног. Лаҕа иһиирэн кэлбит сытыы оҕу бэйэтигэр тиэрпэккэ, ыырааҕар түһэрэн ылбыт. Н. Босиков
Абдуркулла …… сир диэки хайыһан олорон, атаҕын ыыраахтарын хаһа олордо. Эрилик Эристиин
Корнил кычырҕас кумаҕы баһан ылан, тарбахтарын ыыраахтарынан саккыратар. Ойуку
△ Кыыл, сүөһү, көтөр тыҥырахтарын эбэтэр туйаҕын арахсыытын икки арда. ☉ Промежуток между копытами рогатого скота, когтями животных, зверей, коготками птиц
Чыычаах тумсунан ыырааҕын быыһын ыраастанан, биир кымаах кур түү саҕа бэйэкэтэ ибигирээмэхтээн ылла. Амма Аччыгыйа
Оҕустарын дуома ыырааҕын быыһыгар тимир тоһоҕо киирбититтэн ыла, доҕолоҥнуур буолбута. У. Нуолур
Арахыыт бастакы бэлиэлэрэ — кыыл ыыраахтара холбоһор, уҥуохтарын сүһүөхтэрэ сонуур, ойоҕосторугар болчуох үөскүүр. ТИиС
2. кэпс. Туох эмэ салааланан арахсыытын быыһа. ☉ Промежуток между разветвлением чего-л.
Баһын уҥуоҕун мас ыырааҕар иҥиннэрэ уураллара. БББ
Үөһээ сүллүгэс баҕана төбөтүнээҕи ыыраахха ууруллар. СТӨ
♦ Аһаҕас ыыраахтаах фольк. — ынах, оҕус сүөһү. ☉ Рогатый скот (букв. с открытыми промежутками [копыт])
Аҕыс үрэх тухары халҕаһа мууһун курдук хайа ааллаан үөскээбит аһаҕас ыыраахтаахпыт …… эстэрэ кэллэ. П. Ойуунускай
◊ Ыыраах бүтэй — икки алын маһа баҕана үүтүгэр угуллубут, үөһээҥҥи үһүс сиэрдийэ баҕана төбөтүнээҕи ыыраахха түһэриллибит үс үүт бүтэй. ☉ Изгородь, нижние две жерди которой продеты в отверстия столбов, а верхняя третья вставлена в выемку в верхней части столбов
Сыһыы саҕатыгар ыыраах бүтэйинэн күрүөлэммит кэбиһиилээх түөрт от турара. Күрүлгэн
ср. др.-тюрк., тюрк. йарых ‘область паха, место раздвоения’, йарух ‘разрез, трещина’