Якутские буквы:

Якутский → Английский

эбэҥки

n. Evenki, Tungus

Якутский → Якутский

эбэҥки

  1. аат. Омугунан эбэҥкилэргэ киирсэр киһи. ☉ Человек, относящийся по национальности к эвенкам, эвенк. Эбэҥки оҕонньоро сахалыы олурҕа соҕустук …… саҥаран барда. Амма Аччыгыйа
    Хатыҥыр, саар-тэгил эбэҥки наарта дуҕатыттан тутуһан, сүүрэнхааман бадьаралыыр. Н. Габышев
    Туундара туйгуна эбэҥки Суһал айаҥҥа дьэ турда. Эллэй
  2. даҕ. суолт. Эбэҥки омугар сыһыаннаах. ☉ Эвенкийский
    Эбэҥки тойугар туойуллубут киэҥ Майыыда үрэҕэр үктэммэтэх кыыл үктэннэҕэ, таарыйбатах кыыл таарыйдаҕа. Л. Попов
    Билигин Тээнэ эбэҥкилэрин эдэр өттө, эбэҥки тылын билэр да буолтун иһин, үксүн нууччалыы эбэтэр сахалыы кэпсэтэр. Я. Семёнов
    Бу үрэххэ бил балык элбэхтик үөскээбит сирэ. Бил эбэҥки тылыгар дьэлии диэн ааттанар. Багдарыын Сүлбэ

Еще переводы:

тоҥустуу

тоҥустуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Эбээн, эбэҥки тылынан. ☉ По-эвенски, по-эвенкийски
Ыалдьыкка тоҥустуу эт. «ХС»

хамаха

хамаха (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Кулааһай. ☉ Изюбр, благородный олень. Хамаха диэн эбэҥки тылыттан киирбит тыл

атыы-тутуу

атыы-тутуу (Якутский → Якутский)

көр атыы
1.
Онно [эбэҥкилэр сирдэригэр] атыытутуу буолар. Атыыһыттар үмүөрүһэн тиийэннэр эбэҥкилэр муҥнанан булбут түүлээхтэрин дуона суох сыанаҕа атыылаһаллар. Амма Аччыгыйа
Киһисүөһү элбээн истэҕин ахсын, аһыыртаҥнар наадата улаатан, атыы-тутуу кэҥээн, ылсыы-бэрсии элбээн иһэр. Болот Боотур

эбэҥкилэр

эбэҥкилэр (Якутский → Якутский)

аат., э. ахс. Сибиир, Уһук Илин сорох сирдэригэр (чуолаан Саха сиригэр) олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуот; ол норуот дьоно. ☉ Малочисленный народ, населяющий некоторые регионы Сибири, Дальнего Востока (в основном Якутии), эвенки, представители этого народа
Атыыһыттар …… эбэҥкилэр түүлээхтэрин дуона суох сыанаҕа атыылаһаллар. Амма Аччыгыйа
Мэхээчэ олохтоох эбэҥкилэр көмөлөрүнэн сотору Төмтөөҥҥө кэлэр. И. Бочкарёв
Эбэҥкилэри былыр тоҥустарынан ааттыыллара. КАВ ХНК
Эбээннэр да, эбэҥкилэр да уһатыыта суох тылы кылгастык саҥарааччылар. ФГЕ ӨӨСҮҮ

эбэҥкилии

эбэҥкилии (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Эбэҥки тылынан. ☉ По-эвенкийски
    «Биһини», — диэн Куммаа эбэҥкилии хоруйдаан баран, наартаҕа кэлэн олорон, табах тарта. Н. Габышев
    Василий Степанович эбэҥкилии дуу эбэтэр олохтоох тартарыылаах да буоллар сахалыы үчүгэйдик саҥарар. ПНИ АДХ
    Кини ийэтинээн тугу эрэ эбэҥкилии кэпсэттилэр. СЮ ЫБ (тылб.)
    △ Эбэҥки курдук, эбэҥки киһитэ оҥорорунан. ☉ На эвенкийский манер, как эвенк. Дьуона атаҕын үрдүгэр эбэҥкилии олорунан кэбиспитэ. Н. Габышев
  2. даҕ. суолт. Эбэҥки тылынан бэриллэр, эбэҥкилэргэ оҥоһуллар, туттуллар. ☉ Эвенкийский, на эвенкийском языке
    Ахсым тыалым ыраах илдьэр Эбэҥкилии ырыаны. С. Данилов
    Эбэбит эмээхсин тикпит эбэҥкилии эриэн-ньээдэрэс оһуордаах таҥастарын …… нэһилиэкпит мусуойугар туруораары ылбыппыт. Д. Апросимов
    Киистээтэхтэринэ, убайдыы-бырааттыылар күнүс чэйдээбэттэр. Ити хос эһэлэрин саҕатыттан эбэҥкилии үгэстэрэ. «ХС»
тоҥус

тоҥус (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Эбэҥки; эбэҥки, эбээн хомуур аата. ☉ Эвенк, эвенки; собирательное название эвенков, эвенов, тунгусов
Аара биир түһүү сиргэ тоҥустарга хонон, иккиспитигэр Учукаас диэн оҕонньорго тиийэн хоннубут. А. Софронов
Ыраахтааҕы былааһын саҕана эбээннэри, эбэҥкилэри тоҥустар диэн ааттыыллара. ССС
Миитэрэй: «Бу тииҥньит тоҥус быһыылаах, кини суолун батыһыахха», — диэбитэ. А. Кривошапкин (тылб.)
◊ Тоҥус араҥаһа — Араҥас Сулус диэн курдук (көр араҥас II). Тоҥусманьчжур тыла тыл үөр. — эбээн, эбэҥки, маньчжур омук тыллара. ☉ Тунгусо-маньчжурские языки
Амыр тоҥусманьчжур тыллаах омуктар олорор сирдэринэн сүүрдэр. Багдарыын Сүлбэ. Тоҥус угунньата — түүбүктэ диэн курдук (көр түүбүктэ)
ср. др.-тюрк., уйг., диал. тоҥуз ‘дикая свинья, кабан; свинья’, тат. дуҥгыз ‘свинья’

хадьарыт

хадьарыт (Якутский → Якутский)

хадьарый диэнтэн дьаһ
туһ. Эбэҥки эр киһитэ алҕас кэргэним атыллаан Байанайбын хадьарытыа диэн булгуччу орон улаҕа өттүгэр утуйар үгэстээҕэ. В. Кондаков

харсыһыннар

харсыһыннар (Якутский → Якутский)

харсыс диэнтэн дьаһ
туһ. Учуутал кэлиитигэр биһиги мас ынахтары харсыһыннаран, табалаах эбэҥкилэри сүүрдэн оонньуу ахан сылдьарбыт. Н. Босиков
Былыр сайылык оҕолоро оҕустары харсыһыннара сатыыр үгэстээх буоларбыт. Күрүлгэн

далыр

далыр (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Икки күөл икки ардынааҕы кутаҕа оҥоһуллубут туу угар быһыт. ☉ Плотина для вершей, устанавливаемая в трясине между двумя озерами
«Далыр» эбэтэр «далир» диэн тылы Бөллөөт аҕатын ууһун эбэҥкилэрэ тутталлар. Багдарыын Сүлбэ

дь

дь (Якутский → Якутский)

  1. Саха алпаабытын сэттис буукубатын аата. ☉ Седьмая буква якутского алфавита.
  2. тыл үөр. Тыл ортотунааҕы ньиргиэрдээх быыһылаан төлөрүйэр бүтэй дорҕоон. ☉ Среднеязычный звонкий согласный
    Тыл иннигэр дь монгуоллуу тыллары сэргэ эбэҥкиттэн, үгүс түбэлтэҕэ нууччаттан киирии тылларга бэлиэтэнэр. ДНД СБТФ