1) старшая сестра (родная); 2) старшая родственница (по линии отца или матери); тётка; 3) тётя, тётенька (обращение к женщине средних лет); 4) эвф. оспа.

n. sister (elder)

n. aunt

аат.
1. Бииргэ төрөөбүттэргэ аҕа саастаах кыыс, дьахтар. ☉ Родная сестра, старшая по возрасту
Мин үс убайдаахпын уонна үс эдьиийдээхпин. Амма Аччыгыйа
[Атыыһыт Сүөдэр уола Кубаача] эдьиийин булан, Онно олорон үөрэннэ, Ойдо-ойдо самсанна. С. Васильев
Тыыннаах аҕаны эмиэ билбэтэх, арай көмөн эрэллэрин чуолкайдык өйдүүр. Аҕыс-сэттэ убайдардаах, эдьиийдэрдээх. «ХС»
2. Ийэ эбэтэр аҕа бииргэ төрөөбүтэ (кыыс, дьахтар). ☉ Сестра отца или матери, тётя
Манна ийэбинэн хаан эдьиийим баар. Н. Якутскай
Аҕам бииргэ төрөөбүт балтыгар, эдьиийбэр Мааппаҕа хонон иһэбин. «ХС»
3. Бэйэҕиттэн аҕа саастаах хайа баҕарар дьахтары ытыктаан ыҥырыы. ☉ Уважительное обращение к старшей по возрасту женщине
Эдьиийдэрим, балыстарым, Ааҕааччы атастарыам! Билигин туойар ырыам Эһиэхэҕэ санатыа: Сорох соҕотох убайын, Сорох күндү быраатын, сорох аналлаах атаһын. Баал Хабырыыс
Мин ийэм тэҥнээҕэ, эдьиийим, Эн бааргын мин үөрэ истэбин. Эллэй
Марыына Попованы кыратыттан кырдьаҕаһыгар тиийэ билинэн, Эдьиийбит диэн ытыктаан, таптаан аттаабыттара ыраатта. ӨӨ ДДьДТ
4. көсп. Сири-дойдуну (хол., төрөөбүт алааскын, күөлү, үрэҕи) ытыктаан ааттааһын. ☉ Уважительное называние почитаемых мест (напр., родного аласа, озера, реки)
Кэрэчээн эдьиийбит Элиэнэ, Иэдэскэр сардаҥа сандаарбыт, Саханы санньыардан турбутуҥ, Саас үйэ тухары уурайбыт! Эллэй. Саха сирэ сүгүрүйэр Модун Арассыыйаҕа: «Бэлэх биэрдим, — диир кини — Тииҥмин, кыһыл көмүспүн, Эн, дьэ, күндү эдьиийим, Холбоо күүскэр мин күүспүн!» П. Тобуруокап
◊ Эдьиийдээтэр эдьиийим үрд. — чугастык саныыр, ытыгылыыр, эрэнэр, күндү киһим диэн аҕа саастаах дьахтарга туһаайан этии. ☉ Обращение к старшей по возрасту, выражающее особое почтение
[Уолака:] Эдьиийдээтэр эдьиийбин ити иһин таптыыбын ээ, кэм сүрэҕэ чугас. Суорун Омоллоон
Иэйинньэҥүөрүнньэҥ Эдьиийдээтэр эдьиийбит, Баттаҕыҥ да маҥхайдар, Майгыҥ уларыйбата — Дьоҥҥо үтүөнү оҥорор Дьоһун санааҥ санньыйбата. Р. Баҕатаайыскай
[Сусанна Павловна:] Эдьиийдээтэр эдьиийим, мин баар-суох кистэлэҥмин, олоҕум сорун дуу, дьолун дуу эйиэхэ эрэ кэпсээри гынным. «ХС»
ср. др.-тюрк. ечэ, уйг. ача, алт. эдье ‘старшая сестра’

аат., харыс т. Үксүгэр оҕолор ымынах буолан ыалдьар сыстыганнаах ыарыылара. ☉ Детская заразная болезнь, сопровождающаяся сыпью, корь
Кэпсииллэр, бу эмээхсин аҕыс уонугар диэри олорбута диэн, сырайа эдьиий сиэбититтэн быдьырҕай эриэн, хараҕа чолбон сулус курдук сытыы, саҥата тимири охсубут курдук хатан. УАЯ А

аат. Туох эмэ ол-бу эгэлгэтэ, арааһа. ☉ Разнообразие, разнородность чего-л.
Этэр тыл дэгэтэ, эридьиэһэ бэрт элбэх быһыылаах. П. Аввакумов
Мин баҕам туох да эридьиэһэ суох, ураҕас курдук көнө. П. Степанов
Олоҕу олоруу судургу, хонууну туорааһын буолбатах, эриэнэ, эридьиэһэ элбэх. Лоһуура
Дьахтар санаата уустугун, эргитэр эйгэтин эридьиэһин ким толору таайбыта баарай. «Чолбон»

эридьиэстээ II диэнтэн бэй., атын
туһ. Кыыс туһунан эҥин-эҥинник эридьиэстэммит ыстатыйа оройуон хаһыатыгар тахсыбыта. Айысхаана

туохт.
1. эргэр. Тугу эмэ (хол., ылсыыны-бэрсиини) сурукка тиһэн, бэлиэтэнэн ис. ☉ Составлять опись, письменный перечень, реестр чего-л. (напр., прихода-расхода)
Дьэ, тукаам, Куостаа, мин иэстээх-күүстээх, дайыымпалаах дьоммун барытын эридьиэстээ. Суорун Омоллоон
Онно биир балык атыыһытыгар ылсыытынбэрсиитин эридьиэстиир суруксут аатыран сылдьыбыта. Софр. Данилов
Эдэр учуутал Власов атыыһыт эргиэнигэр, суругун эридьиэстииригэр элбэҕи туһалыыр. Ойуку
Бүөтүр …… төһө булду туттарбытын кыбартаалынан эридьиэстээн болокунуотугар тиһэн иһэр. ДӨАҮөКТ
2. кэпс. Тугу эмэ ырытан, сааһылаан биэр. ☉ Разбирать, рассматривать, систематизировать что-л. Аркадий институт тиһэх сонунун эридьиэстээн, суруйан кэчигирэппит. Н. Лугинов
Хаһыат маҥнайгы салаатыгар үлэ түмүгүн эридьиэстиир уонна соруктары туруорар сыаллаах ыстатыйа киирбит. Багдарыын Сүлбэ