аат., миф. Киһини, сылгыны, сүөһүнү, ыты араҥаччылааччы, көрөөччү-харайааччы дьахтар таҥара. ☉ Общее название богинь, покровительствующих людям, конному и рогатому скоту, собакам
Сылгы сүөһү айыыһыта Дьөһөгөй айыыттан төлкөлөөх, Ынах сүөһү иэйэхситэ Дэлбэн иэйэхситтэн эҥээрдээх, Түөлбэ күөлүм саҕа Дириҥ далай түһүлгэни тэрийдибит. Нор. ырыаһ. Эдьэн Иэйэхсит эдьиийгит Эскэл тый саҕа Эҕэрдэ хаанынан Эркиннии эрчийдин. Өксөкүлээх Өлөксөй
«Иэйэхситиҥ эҥээрдэстин, айыыһытыҥ аргыстастын», - диэн былыргылыы бэйэтэ билэринэн алгыы-алгыы, сыллаата-уураата. Эрилик Эристиин. Тэҥн. айыыһыт

туохт.
1. Туох эмэ эркинин оҥор, истиэнэлээ. ☉ Делать, ставить стену
Мин балаҕаммын түөрт эркиннээбитим. И. Гоголев
Көҥүһү аҕыстыы хос эркиннээн, ампаардыы охсон акылааты түһэрбиттэрэ. С. Васильев
2. көсп., поэт. Олоххо тугу эмэ түстээ, кэскиллээ. ☉ Определять что-л., закладывать основы (жизни)
Сүбэнэн сүрүннэнэн Сүҥкэн олоҕу сүрүннээ, Эйэнэн эҥэрдэһэн Эгэлгэ олоҕу эркиннээ. А. Софронов
Эдьэн Иэйэхсит илэ чахчы Эҕэрдэнэн эркиннээбитэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Элбэх ыччат дьонун Эйэлээх тыыҥҥынан эркиннээбит …… Эҕэрдэлээх эбэбит эмээхсин! Р. Баҕатаайыскай

даҕ. Этиргэн, толору эттээхсииннээх, модьу-таҕа көрүҥнээх. ☉ Тучный, толстый, жирный
Биирдэһинээҕэр намыһах эрээри, бэйэтин эскэлинэн эмиэ бөдөҥ дьон кэккэтигэр киирсэр оҕонньор. Эрилик Эристиин
Буулуур эскэл кытыты Муннун ааһа охсуллар [от үүммүт]. И. Эртюков
Эскэл биэбит кымыһа Эмтиэ-томтуо алыһын. Эллэй
◊ Эмньик эскэл хара тыа — былыргы кырдьаҕас хара тыа. ☉ Старый лес, дикий девственный тёмный лес. Эмньик эскэл хара тыа сүдү уобараһын Н. Неустроев «Балыксыт Былатыан» кэпсээнигэр айбыта. Эскэл (эмньик) тый — төрүөҕүттэн ийэтин эмэ сылдьар тый. ☉ Жеребёнок-сосунок в возрасте от одного года до двух лет
Эдьэн Иэйэхсит эдьиийбит Эскэл тый саҕа Эҕэрдэ хаанынан Эркиннии эргийдин. Өксөкүлээх Өлөксөй
Иллэрээ сыл эрдэ төрөөбүт эскэл тый этин, тоҥокко төрүөбүт туҥуй эмньик кулун этин араҥас туоска астаатылар. ПЭК ОНЛЯ I
Эһэ күүһүнэн эскэл тыйтан ордуо суохтаах. М. Чооруоһап