Якутские буквы:

Якутский → Русский

эскэл

см. үскэл .

Якутский → Якутский

эскэл

даҕ. Этиргэн, толору эттээхсииннээх, модьу-таҕа көрүҥнээх. ☉ Тучный, толстый, жирный
Биирдэһинээҕэр намыһах эрээри, бэйэтин эскэлинэн эмиэ бөдөҥ дьон кэккэтигэр киирсэр оҕонньор. Эрилик Эристиин
Буулуур эскэл кытыты Муннун ааһа охсуллар [от үүммүт]. И. Эртюков
Эскэл биэбит кымыһа Эмтиэ-томтуо алыһын. Эллэй
◊ Эмньик эскэл хара тыа — былыргы кырдьаҕас хара тыа. ☉ Старый лес, дикий девственный тёмный лес. Эмньик эскэл хара тыа сүдү уобараһын Н. Неустроев «Балыксыт Былатыан» кэпсээнигэр айбыта. Эскэл (эмньик) тый — төрүөҕүттэн ийэтин эмэ сылдьар тый. ☉ Жеребёнок-сосунок в возрасте от одного года до двух лет
Эдьэн Иэйэхсит эдьиийбит Эскэл тый саҕа Эҕэрдэ хаанынан Эркиннии эргийдин. Өксөкүлээх Өлөксөй
Иллэрээ сыл эрдэ төрөөбүт эскэл тый этин, тоҥокко төрүөбүт туҥуй эмньик кулун этин араҥас туоска астаатылар. ПЭК ОНЛЯ I
Эһэ күүһүнэн эскэл тыйтан ордуо суохтаах. М. Чооруоһап

Еще переводы:

кылапачыт

кылапачыт (Якутский → Якутский)

көр кылабачыт. [Куралай Кустук] уот оттунаары эскэл тый быарын саҕа хара чокуур тааһын хататынан охсон көй кыымнары кылапачыппыт. Д. Апросимов
Таһырдьа кыһыҥҥы күн хаарга көмүс кыырпаҕы оонньотон кылапачытар. П. Аввакумов

ханчааһын

ханчааһын (Якутский → Якутский)

ханчааһын тый — ийэтиттэн араарыллан, саас тиийэн ырбыт, дьүдьэйбит тый. ☉ Нежирный, сухой жеребёнок (к весне следующего года или ко второй весне)
Ханчааһын тый саҕа хара таастар Халлааҥҥа көтө сылдьар Халарыктаах дайдыларын дьайыҥнаста. Күннүк Уурастыырап
Сэтинньи ый уонуттан ахсынньы маҥнайгы күннэрин ааспакка ханчааһын тыйы хомуйан аһылыкка киллэриэххэ наада. ААИ ОБСЫҮ. Ханчааһын тый, тииһиир кытыт күһүн эрдэттэн эбии аһылыкка киирэллэр. СС. Утар. эскэл тый

иэйэхсит

иэйэхсит (Якутский → Якутский)

аат., миф. Киһини, сылгыны, сүөһүнү, ыты араҥаччылааччы, көрөөччү-харайааччы дьахтар таҥара. ☉ Общее название богинь, покровительствующих людям, конному и рогатому скоту, собакам
Сылгы сүөһү айыыһыта Дьөһөгөй айыыттан төлкөлөөх, Ынах сүөһү иэйэхситэ Дэлбэн иэйэхситтэн эҥээрдээх, Түөлбэ күөлүм саҕа Дириҥ далай түһүлгэни тэрийдибит. Нор. ырыаһ. Эдьэн Иэйэхсит эдьиийгит Эскэл тый саҕа Эҕэрдэ хаанынан Эркиннии эрчийдин. Өксөкүлээх Өлөксөй
«Иэйэхситиҥ эҥээрдэстин, айыыһытыҥ аргыстастын», - диэн былыргылыы бэйэтэ билэринэн алгыы-алгыы, сыллаата-уураата. Эрилик Эристиин. Тэҥн. айыыһыт

сырыылаах

сырыылаах (Якутский → Якутский)

I
даҕ. Элбэх барыылаах-кэлиилээх, киһи-сүөһү элбэхтик сылдьар, тиэстэр (сирэ, уулуссата). ☉ Многолюдный, оживлённый (о местности, улице)
Манна хоту дойдуга сылга биир киһи сырыттаҕына, ол аата элбэх сырыылаах сир диэн ааттанара. Н. Якутскай. Геннадий Иванович манна даҕаны сөмөлүөттэр тохтоло суох түһэллэрин уонна көтөллөрүн көрөн улаханнык үөрдэ: «Биһиги да сирбит сырыылаах дойду буолбут!» И. Данилов
II
даҕ., фольк. Уһун синньигэс, субурхай (киһи сирэйин, муннун этэргэ). ☉ Длинный, прямой, продолговатый (о носе, лице человека)
Эскэл тый силиитин Сыыйа тарпыт курдук Сырыылаах муруннаах, Дорооболоһор курдук нуоҕалдьыйа, Кэпсэтэр курдук эйээрэ, Субу кэлэн турара Эриэккэһэ да бэрдин, Дьиктитэ да кэрэтин. С. Зверев
[Уолбут] Алтан үүн тиэрбэһин курдук Арылхай сытыы харахтаах Паамат кыыл Уллуҥун уҥуоҕун Уһаты туппут курдук Сырыылаах муруннаах... П. Ядрихинскай
♦ Түүн (түүҥҥү) сырыылаах <түүлээх уллуҥах> — түөкүн, албын, уоруйах киһи. ☉ Вор, мошенник (букв. с ночными похождениями мохнатая подошва)
Муус Кудулу байҕал Түгэҕэр түптүрдэммит, Түүн сырыылаах Түүлээх уллуҥах Бардам быһыылаах, Баламат майгылаах [Уот Уһутаакы]. П. Ойуунускай
Соҕуруулуу арҕаа ыккардынан, Түүҥҥү сырыылаах Түөкүн дьонум сырыттыннар диэн, Хааннаах кэһэҕи ыйаабыт. С. Зверев

эстэриик

эстэриик (Якутский → Якутский)

эргэр.
1. аат.
1. Хататынан охсон уот кыымын таһаарар ураты таас (былыр оннугунан сахалар уот оттон олороллоро). ☉ Кремень, из которого высекают огнивом искры (в старину якуты постоянно его употребляли для разжигания огня)
Киһи барахсан кэрэни айыахтаах — Элиэнэ эҥсиллэр даланын курдук, эстэриик бараммат кыымын курдук, Эрдээх хотой айанын курдук. Д. Апросимов
[Аҕам] эн да буолаҥҥын …… эстэриик курдук чаҕыллар эбиккин! С. Васильев
2. Былыргы сааны эһэргэ туттуллар чокуур. ☉ Кремень, с помощью которого стреляли из ружья
Оччотооҕуга маннык бинтиэпкэ саа суоҕа, кулгааҕар буорах кутан эстэриик тааһынан эстэр чуор саалааҕым. Н. Якутскай
2. даҕ. суолт. Эрчимнээх, дохсун, күүстээх. ☉ Сильный, энергичный, неукротимый
Эдэркээн сүрэххэр, илиигэр эстэриик эрчимнээх Эр бэрдэ, долоҕо барахсан. Р. Баҕатаайыскай
Эн бааргыттан күрэннилэр күргүөмнүү этиҥ былыттара, Дьааһаан бараннар эккирэтиһэ сүттүлэр күлүмнүү-күлүмнүү Эн иннигэр эстэриик чаҕылҕаннар. С. Тарасов
[Ленскэйи] инниттэн-кэнниттэн эрилкэй хара эстэриик уоттарынан имэрийэ турдулар. С. Васильев
◊ Эстэриик чокуур (таас) — 1) эстэриик диэн курдук
Былыргы саха уоту хататынан, эстэриик чокууру саҕан эрэ ылара. Суорун Омоллоон
Халлаан сытыы чолбонуттан Уотун ылан уоттаабыт, Эстэриик таас чокууртан Кыымын ылан кыымнаабыт. И. Гоголев
Эскэл тый быарын саҕа Икки кырыылаах Эстэриик чокуурга Иҥэн кубулуйбут Тырым уоту тыыннаабыт. Саха нар. ыр. II; 2) үрд. Кыымынан ыһыахтанар курдук сытыы. ☉ Мечущий искры, искрящий
Куттаммат, хоһуун да киһи буоллаҕа, Бирээмэ эстэриик чокуур курдук. Суорун Омоллоон
[Метро] эмэҕирбэт буоллун диэн Эстэриик таас эркиннэммит …… Тулхадыйбат буоллун диэн Толбонноох мыраамар тулааһыннаммыт. С. Васильев
Эстэриик таас курдук Эриэккэс тыллары Эймэтэ этиэххэ үчүгэй даҕаны. А. Бродников
Сирэйэ-хараҕа сытыыта саҕылла олорор эстэриик чокууру санатара. П. Филиппов