Якутские буквы:

Якутский → Русский

эмтиэкэ

см. аптека.

Якутский → Английский

эмтиэкэ

n. pharmacy [<Russ. аптека]

Якутский → Якутский

эмтиэкэ

I
аат.
аптека
1. Эми оҥорор уонна атыылыыр тэрилтэ. ☉ Учреждение, где изготавливаются и продаются лекарства, аптека
Ити кэмҥэ нэһилиэккэ эмтиэкэ сабыллыбыта ыраатта, мөссүйүөн сабылынна. Амма Аччыгыйа
[Мүлдьү:] Оччоҕо, баһаалыста, үтүөтэ оҥор. Эмтиэкэҕэ баран кэлбэккин ээ. Эрэсиэбим, харчым бу бааллар. Суорун Омоллоон
Охоноос кыра эрдэҕиттэн таҥара дьиэтин, оскуоланы, эмтиэкэни көрөристэр аҕатын кытары нууччалар ортолоругар эриллэн үөскээбит, онон кини нууччалыы билэр. СЛ-9-10
2. Маҥнайгы көмөнү оҥорорго туттуллар эмп-томп бииргэ хомуллубута. ☉ Набор лекарств для оказания первой помощи, аптечка
Пиэрмэҕэ «маҥнайгы көмө» эмтиэкэтэ баар буолуохтаах. Ити эмтиэкэҕэ биинтэ, баата уонна дьуот, зелёнка куруутун баар буолуохтаахтар. ЗЛГ ҮүЫА
[Балыксыт:] Ээс… Эмтиэкэлээх этим ээ. Аҕалыам (балааккаҕа киирэр). «ХС»
русск. аптека
II
аат., эргэр. Үүнүүтэ суох дьыл өлүү сиргэр эбии бэриллэр оттуур сир. ☉ Покосное угодье в придачу к норме, которое выделяется в неурожайный год
[Балыксыт оҕонньор:] Мин аҕам саҕана күөх биэдэмэс диэн баара, ол күөх түҥэтик диэн тахса илик, өлбүт сирин кэрчиктээн ону уксуһан олоробут, сыл аайы эмтиэкэнэн иирэбит. П. Ойуунускай
Билигин иккис боппуруоспутун эмтиэкэни хотуур ортотун саҕана көрүөххэ диэн этии баар. «ХС»

Еще переводы:

аптека

аптека (Русский → Якутский)

сущ
эмтиэкэ

быстартаа

быстартаа (Якутский → Якутский)

быстар диэнтэн төхт
көрүҥ. Кинээстэрэ кылаан түҥэтик (эмтиэкэ) диэн ааттаан бэйэтин уонна аймахтарын туһаларыгар кыра дьон отторун быстартаан ылбыт. Эрилик Эристиин

лааппылан

лааппылан (Якутский → Якутский)

туохт. Лааппыны, маҕаһыыны бас бил. ☉ Быть, стать собственником лавки, магазина
Уйбаан Сыҕаайап хотуна …… Балааҕыйа эмээхсин эмтиэкэттэн чугас «Эргиттэ» алааска лааппыланан олорор. Амма Аччыгыйа

тарбааһын

тарбааһын (Якутский → Якутский)

тарбаа диэнтэн хай
аата. [«Сордоох суха»] тууһун-туматын, тарбааһынын өттүнэн итилэртэн [«Ачаа саһаана», «Бэйэтэ эмтиэкэ»] арыый сымнаҕас быһыылаах. «ХС»
Ити аата баас дуо? Көрбөккүн дуо, хайа тарбааһын, баас буолбатах дии? М. Шолохов (тылб.)

сигил

сигил (Якутский → Якутский)

даҕ. Кэрэ дьүһүннээх, кэрэ. ☉ Красивый, привлекательный (напр., о девушке)
[Бэһис мэтириэт дьахтара] Эдэр сигил кыргыттар энчини эттэллэр эрэ, «Эчикийи даа, кэбис!» — диир идэлээх. Өксөкүлээх Өлөксөй
Хотугу кыраай киин куоратыгар мин үс хостоох, икки сиппит сигил кыыстаах, эмтиэкэҕэ үйэтигэр үлэлээбит …… кэргэннээх киэбирэ соҕус наҕыллык, наскыллык олорбутум баара. Н. Габышев. Тэҥн. силик

остуорас

остуорас (Якутский → Якутский)

аат.
1. Тугу эмэ (хол., ыскылааты, тэрилтэни) көрөр-истэр, харабыллыыр киһи. ☉ Сторож. Түүҥҥү остуорас
□ Эмтиэкэ остуораһа Охоноос Маппыайабы сирдьиттэнэн, Уйбаан Кириилэп учууталга сылдьыбыт үһү. Амма Аччыгыйа
Давыдов Лушкалыын хуутар таһынааҕы тыал миэлиҥсэтин остуораһыгар кэтиллэ түспүттэрэ. М. Шолохов (тылб.)
2. Дьиэ хомуйааччы, муоста сууйааччы. ☉ Уборщик, уборщица. Оскуола остуораһа
□ Аҥаардас остуорас эмээхсин оҕолоро үһүөн инженер-мэхээнньиктэр. Ф. Софронов
Аҕалара өлүөҕүттэн ийэлэрэ Матта оскуолатыгар остуораһынан киирбитэ. И. Бочкарёв

лоп-

лоп- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ло-, лог-, лоҥ, лоп-, лосдиэн саҕаланар олохторго сыстар: лоп-лоһурҕас, лору-лоппоҕор. ☉ Препозитивная уси лительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на ло-, лог-, лоҥ-, лоп-, лос-: лоп-лоһугурас ‘с громким стуком (напр., о сгреба емых чем-л. камнях)’, лору-лоппоҕор ‘очень выпуклый’
Эмтиэкэ иһэ толору киһи, биир кэм лоп-лоһургас. Суорун Омоллоон
Ол уол одууласпыта өр буолбут быһыылаах, лору-лоппоҕор сүүһүн аннынан бүлтээриччи көрөн кэбиспит. Амма Аччыгыйа. Биирдэ хонукка кутаа таһыгар муһуннулар, хормуоска тыаһыгар үҥкүүлээн тибийдилэр. Тоҥот буолан, атах тыаһа лоп-лоһугурас. М. Ш олохов (тылб.)

тыллан

тыллан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Саҥарар буол, саҥарарга, кэпсэтэргэ үөрэн (оҕо туһунан этэргэ). ☉ Начинать говорить (о ребёнке)
[Оҕобут] тылланан, чыычаах курдук, чууп-чаап диир буолбута. М. Доҕордуурап
Саҥа тылланан эрэр оҕо үгүс тылы сыыһа саҥарааччы. Ити сотору ааһар. Дьиэ к. Оҕо, саҥа тылланаат, остуоруйалары, олоҥхолору, быһылааннаах сырыылар тустарынан тыыннаах номохтору олус таптаан истэр. «ХС»
2. Тугу эмэ гынарга, ханна эмэ барарга бэйэҕинэн көрдөс, тыл көтөх. ☉ Напрашиваться на что-л., проситься куда-л. [Ариша:] Бу бэйэҥ сөбүлэнэн бараҕын дуу, биитэр күүстэринэн ыыталлар дуу? [Клим:] Бэйэм
Сөбүлэнэн, тылланан. Суорун Омоллоон
Луохтуура сотору кэлбитэ, эмп суруйбута, ону Иван Иванович, бэйэтэ тылланан туран, тута баран эмтиэкэттэн аҕалан биэртэ. Н. Габышев
Хомсомуол Николай Никифоров …… тылланан туран, Сэбиэскэй аармыйаҕа барбыта. ИИФ ИДЫК

дьуһуурунай

дьуһуурунай (Якутский → Якутский)

  1. аат. Уочарат быһыытынан ханнык эмэ эбээһинэһи толорор киһи. ☉ Человек, выполняющий в порядке очередности определенные обязанности, дежурный
    Күнүс застава кэнсэлээрийэтигэр олордохпуна, дьуһуурунай дакылааттаабыта. Н. Якутскай
    Бу улуус ситэриилээх кэмитиэтэ, тугу да үлэлээбэккэ, сайын бэс ыйыгар диэри биирдии киһини дьуһуурунай олордон бараннар, дьиэлэригэр тарҕаһан хаалбыттара. Эрилик Эристиин
    Дьуһуурунай дьиэ хаһаайыстыбатын бүтүннүүтүн дьаһайара: оһох отторо, аһылыгы тэрийэрэ, дьиэни, аһаабыт иһити-хомуоһу хомуйара, мас хайытара. И. Федосеев
  2. даҕ. суолт.
  3. Уочарат быһыытынан ханнык эмэ эбээһинэһи толорор (киһи). ☉ Дежурный (офицер, врач и т. д.)
    Дьуһуурунай надзиратель, нэрээти ылан ааҕан баран, төһө бэрт таҥастаах-саптаах дьон кэлбиттэрий диэбиттии икки хаайыылааҕы бастарыттан атахтарыгар дылы өрө көрөн таһаарда. Эрилик Эристиин
    Кэтит көбүөр үктэллэээх аан дьиэҕэ кинини дьуһуурунай иитээччи көрүстэ. И. Данилов
    Дьиэҕэ суруйбут үлэлэрин дьуһуурунай оҕо учуутал остуолугар хомуйан уурбут буолуохтаах. АНВ СТУ
  4. Атын тэрилтэлэр үлэлээбэт кэмнэригэр үлэлиир. ☉ Работающий в такие часы или дни, когда другие подобные учреждения закрыты, дежурный (об аптеке и т. д.). Дьуһуурунай маҕаһыын. Дьуһуурунай эмтиэкэ. Дьуһуурунай остолобуой
иччитэх

иччитэх (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Кураанах, аһа суох, мала суох (хол., иһит). ☉ Пустой, порожний (ничем не заполненный, напр., сосуд)
    Иччитэх куулу олордо ууруоҥ суоҕа (өс ном.). Ыстапаан саҥа билсибит аргыһын кэнниттэн, иччитэх куулун тоҥолоҕор иилинэн, батыһан испитэ. И. Никифоров
    Тиийбитэ, үрдэ хас эмэ сиринэн дьөллүбүт, иччитэх дьааһык буолан биэрбитэ. «ХС»
  3. Ким да олорбот, быраҕыллыбыт; киһитэ-сүөһүтэ суох (дьиэ, сир уо. д. а.). ☉ Необитаемый, заброшенный, пустынный, пустой (напр., о доме, земле и т. п.)
    Сылайан, иччитэх балаҕаҥҥа тохтоотубут. Амма Аччыгыйа
    Тымныы кыраайга, Иччитэх куйаарга Соҕотох хахыйах Сордонон үүммүтэ. Эллэй
    Ол иччитэх дьиэҕэ туох абааһыта симиллибит үһү. Н. Габышев
    Күөрэгэй аҕата сарсыныгар оҕотун иччитэх өтөххө илтэ. Т. Сметанин
  4. сыһ. суолт. Киһитэ суох, киһитэсүөһүтэ суох. ☉ Пустынно, необитаемо, безлюдно
    Онтон быйыл сылга чугаһыыр иччитэх турбут «Эмтиэкэ дьиэҕэ» эдэр баҕайы биэлсэр нуучча тиийэн кэлбит. Амма Аччыгыйа
    Үйэлэргэ иччитэх турбут түҥ тыа ортотугар бүтүн куорат тутуллара сүрдээх суол дии! Н. Лугинов
    Сайылык атын дьиэлэрэ түннүктэрэ аҥаһан, сабыста барыаран иччитэх тураахтыыллар. И. Федосеев
    △ Хаһаайына суох. ☉ Без хозяина
    Дайыылап ороно иччитэх турар. Амма Аччыгыйа