Якутские буквы:

Якутский → Якутский

энчирэтии

энчирэт диэнтэн хай
аата. Холкуос туох баар сүөһүтүн кэлэр кыстыкка энчирэтиитэ суох сыл таһаарыахха наада. «ХС»
Ол гынан сопхуоска баар хаарталары уларсан, олохтоохтору көмөлөһүннэрэн, икки тыа Сэбиэтин сирдэрин сиһилии суруйбутум. Онон суруйуум энчирэтиитэ аҕыйах, эрэбил буолта. «Чолбон»

энчирэт

  1. энчирээ диэнтэн дьаһ. туһ. «Аар тойон аҕам оҕонньор, Адаҕыйбыт алгыскын араар, Эппит тылгын энчирэт!» — диэн Үс бараа күлүгэр Үҥэн-сүктэн кэбистэ. П. Ядрихинскай
    Оҕонньоор, бу баппыыска, эрбэххин хоруотааҥҥын уур: туор буолуор диэри сүөһүбүттэн биири да энчирэтиэм суоҕа диэҥҥин. Софр. Данилов
    Төһө да эдэркээн буоллар, санаабытын энчирэппэт кытаанах майгылаах эбит. У. Ойуур
    Онон уопсай да, кэтэх да сүөһүнү энчирэппэккэ кыстаппыппыт. ЖЕА ТС
  2. Тугу эмэ (хол., күнүскү ыамы) көтүт, аһаран кэбис. Пропустить что-л. (напр., дневной удой)
    Аҕам пиэрмэҕэ сатыы сылдьан биир да ыамы энчирэппэт. Уһун талах кускуурдаах сылдьан «куус» гыннардын да, ынахтара ходолуспутунан бараллар. КНЗ ОО
    Дьиэлээхтэр улаханнара, тоҕус саастаах Нооһой уол, биир тылы энчирэппэккэ истэ, өйдүү олордо. Улдьаа Харалы

Якутский → Русский

энчирэт=

употр. в отриц. ф. и отриц. оборотах 1) оставаться в стороне, отступаться; эппитин энчирэппэт от своих слов он не отступается; 2) расходовать; киһиэхэ тугу даҕаны энчирэппэт он никому ничего не даёт; он ни на кого не тратится.


Еще переводы:

истэн туһан

истэн туһан (Якутский → Якутский)

көр абыран
5
- Таҥара баарына, эппит тылбын энчирэттэхпинэ, этиҥ үлтү түстүн!.. - Истэн туһан. «ХС»

аймарыт

аймарыт (Якутский → Якутский)

туохт. Аймаан аҕыйатан, энчирэтэн кэбис. Рассеивать, расходовать, уменьшать
Алаас-сыһыы тухары Ааллаһан үөскээбит Аһаҕас туйахтаахтарбын Аймарытар буолаайаҕыт. П. Ойуунускай

энчирэппэккэ

энчирэппэккэ (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Баары көҕүрэппэккэ, итэппэккэ, ороскуоттаабакка. Не теряя, не тратя, не расходуя
Сиксирики оҕонньор сүрдээх көнө сүрэхтээх киһи эбит. Биир да манньыаты энчирэппэккэ эрэ огдообо эмээхсиҥҥэ биэрдэ эбээт. И. Никифоров
Сүбэлэһии түмүгэр биригээдэҕэ быйыл кыстык устатыгар бөдөҥ сылгыны биири да энчирэппэккэ кыстатарга …… эбэһээтэлистибэ ылынарга быһаарыннылар. В. Протодьяконов
Ыанньыксыт Айыыда Далбаайаба киниэхэ сыһыарыллыбыт уон биэс ынахтан уон биэс ньирэйи ылан, көрөн-харайан, барыларын энчирэппэккэ …… холкуоһугар туттарда. «ХС»
2. Тугу да көтүппэккэ, барытын хайдах, төһө баарынан. Не упуская, не пропуская
Кини хас биирдии тылын энчирэппэккэ истэллэрин астына санаата. Н. Лугинов
Рафаэль Баҕатаайыскай «Дьыбар тахсыыта» бэйиэмэни (хоһоону буолбатах!) бүтүннүүтүн, ханан да энчирэппэккэ омонимнарынан суруйбут. Н. Габышев
[Куоска] чыскынан саахар кыралыырбын, килиэппин хайдах быһарбын — барытын энчирэппэккэ кэтиир. «ХС»

энчирэтилин

энчирэтилин (Якутский → Якутский)

энчирэт диэнтэн атын
туһ. Күһүн кыстыкка биэс сүүс уон икки борооску хотоҥҥо киллэриллибитэ энчирэтиллибэккэ иитиллэн турар. «Кыым»
Аҕата эппитин курдук, бурдук ханна да энчирэтиллибэккэ аналлаах сирдэригэр тириэрдиллибитэ. «ХС»

салыт

салыт (Якутский → Якутский)

салый диэнтэн дьаһ
туһ. О, аал уотум иччитэ тойон эһэм, о, аан дойдум иччитэ Асхарыма Мичил хотун эбэм, …… оҕобутун бэттэх аҕалыҥ, ийэ кутун энчирэтимэҥ, салгын кутун салытымаҥ. Суорун Омоллоон

эмчирэт

эмчирэт (Якутский → Якутский)

көр энчирэт
Сындыаһыннааҕы сындалытыҥ, Эмньиги эмчирэтиҥ, Буулуур аты боһоллоон Муус дьаҥха эркиннээҥ! Саха фольк. Холкуостар бары анаммыт пууннарыгар тиийиэхтээхтэр. Байыаннай балаһыанньа ирдэбилигэр сөп түбэһиннэрэн, биир да киһини эмчирэппэккэ! Уйулҕан К

сутул

сутул (Якутский → Якутский)

аат. Иэдээн, алдьархай. Беда, напасть. Ууга-уокка киллэрбит Уһун сутул уурайан, Сардаҥалаах кыайыыбыт Сайа көтөн кээлтиттэн Үөрдүм-көттүм даҕаны. Дьолбут к.
Сутул өлүү — ханнык эмэ сыстыганнаах ыарыыттан сүөһү өлүүтэ. Падёж скота от заразной болезни
Айдаарап биир да барааны энчирэппэт үлэһит. Киниэхэ өлөр буоллаҕына, атыттарга сутул өлүү саҕаланыан сөп. Эҕэрдэ СС

аһыныылаах

аһыныылаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Аһыныык, аһыныгас. Участливый, жалостливый, сострадательный, сочувственный
Аан дойду дьолугар Аны даҕаны буоллар Арассыыйа эбэ хотун Аһыныылаах санаалаах киһини Айан иитэн таһаарыа! Саха фольк. [Баһымньы:] Таҥара аһыныылаах сурахтааҕа, миигин аһынаа ини, баҕар абааһы да аһыныа, туох да билбэт. А. Софронов
[Сайсары:] Оҕобутун бэттэх аҕалыҥ, аһыныылаах сүрэххитигэр сөрүү тутан, угуттаан, ийэ кутун энчирэтимэҥ. Суорун Омоллоон
Арыйаан уолум аччыктыыр, Ала ынаҕым маҥырыыр, Аһыныылаах тойон аҕам, Абыраллаах тааспын аҕал! Эллэй

иһиликпин-таһылыкпын

иһиликпин-таһылыкпын (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Олоҥхоҕо абааһы кыыһын ырыатын саҕаланыыта. Запев бесовской девы в якутском эпосе - олонхо
Иһиликпин-таһылыкпын... Иэдээникпинкуодааныкпын... Биэстээхэй тарбаҕым бээбэйэ Бэрэлитэ бээбэй буоллун! П. Ойуунускай
Ээһэ-һээй, ээһэ-һээй! Иһиликпин-таһылыкпын, Иэдээникпинкуодааныкпын! Эчикийэ, эчикийэ эристиин, Эн дуу күтүр дьаалы Энчирэппэт эрчим эрбэх, Мүччүрүппэт сүлүһүн сөмүйэ, Эриэкээбит эбиккин. П. Ядрихинскай. Онуоха абааһы кыыһа обургу саҥара олорор үһү: «Алаата, ат татай эбит ини! Иһиликпин-таһылыкпын, иэдээммин-алдьархайбын, адырыкпын-айдааммын, оҕолор!» Ньургун Боотур

туругас

туругас (Якутский → Якутский)

даҕ. Аһыыр, тутуллар сириттэн барыгаһа суох, дьиэмсэх (үксүн ат туһунан). Не отходящий от стойбища, спокойного нрава (обычно о лошади)
[Сылгыһыт] сиргэмтэҕэ суох, туругас, иччитимсэх икки аттаах буолара ордук. АПН ӨСС
Сиргэмтэҕэй, туругаһа суох аты баайан туран көлүйэр быдан куттала суох. АНП ССХТ
Тылыгар туругас — эппит тылын толорор, энчирэппэт. Держащий слово, выполняющий обещания, обязательный
Баҕар, кимнээҕэр тылыгар туругас киһи буолуо [Бардасов]. В. Яковлев
[Серго Орджоникидзе] олус эйэҕэһэ, тылыгар туругаһа, киһиэхэ кыһамньылааҕа өтө көстөр. СССБТ