Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эпиитэт

аат., лит., тыл үөр. Предмети, көстүүнү, өҥ-дьүһүн, бэлиэ, хаачыстыба биэрэн, харахтарыыстыкалаан чаҕылхайдык быһаарар тыл. Образное, художественное определение, эпитет
[Эллэй] эпиитэттэрэ …… хоһоону эрчимнээх, тэттик уонна чаҕылхай оҥороллор. Софр. Данилов. Хотойу маннык эпиитэттэринэн хоһуйаллар: чуучугуруур туус тумус, чаачыгырыыр таас таҥалай, бүрүө харах, бүтэй мүлгүн, төгүрүк түрбүү кынат, атара кутурук, алтан сабарай, ала мондоҕой… КНЗ СПДьНь
Тэнийбит эпиитэттэр, кэрэ мындыр ойуулааһыннар биһиги олоҥхобутугар дэлэйдэр: аҕыс иилээхсаҕалаах, атааннаах-мөҥүөннээх айгырсилик аан ийэ дойду… аламай маҥан күн. СТ С


Еще переводы:

күлүбүрэйбэхтээ

күлүбүрэйбэхтээ (Якутский → Якутский)

күлүбүрэй диэнтэн тиэт
көрүҥ. Киниэхэ дарбааннаах тыл-өс, өрүтэ күлүбүрэйбэхтиир этии, соһуччу эпиитэт эҥин хоһоону киэргэтэн киирбэттэр. П. Аввакумов

буура

буура (Якутский → Якутский)

буура дохсун — этиҥи сүрдээн-кэптээн, дарбатан хоһуйан этэр кубулуйбат эпиитэт сороҕо. Один из постоянных эпитетов к слову гром
Дуксуурдаах буура дохсун, Амырыыннаах аан дьааһын, Одурууннаах орой-буурай тойон Үс күүрүүлээх Үллэр этиҥ буолар. Өксөкүлээх Өлөксөй

тэнитилин

тэнитилин (Якутский → Якутский)

тэнит диэнтэн атын
туһ. Элбэх кэпсэтии тэнитиллибитэ, араас министиэристибэлэр таһымнарынан суруйсуу, докумуоннаһыы буолбута. ВС ҮҮДь
Эпиитэт элбэх түбэлтэҕэ хас да тылынан тэнитиллэн биэрэр. ВГМ НСПТ
Саха сирин хоту өттүгэр балыгы өлгөмнүк бултуурга анаан киэҥ материальнай база тэнитиллибитэ. ПА

бокуй

бокуй (Якутский → Якутский)

туохт. Атахтаргын тобугуҥ сүһүөҕүнэн токурут. Сгибать ноги в коленных суставах. Сүһүөҕүҥ бокуйбатын
Чөөчө тобуга бокуйбат гына көһүйэ тоҥмут. Суорун Омоллоон
Киһи маска өйөнө түһэн бокуйан турбахтыыр. ЧМА ЭТНББ. Тэҥн. бакый, боҕуй
Бокуйар сүһүөхтээх — фольклорга саханы хоһуйан этэргэ туттуллар кубулуйбат эпиитэт сороҕо. В якутском фольклоре: часть эпитета, описывающего народ саха
Бокуйар сүһүөхтээх, Босхо бастаах саха урааҥхай Болоорхой дьүһүнэ Болоорон көһүннэ буолбаат. Н. Ефремов

көбүөрүнньүк

көбүөрүнньүк (Якутский → Якутский)

аат. Уоттаах чох умуллан эрдэҕинэ үрдүгэр тахсар, үрүҥ өҥнөөх күл. Белый пепел, выступающий на поверхности остывающих горячих углей. Умуллан эрэр кыһыл чоххо көбүөрүнньүк тахсыбыт
Көбүөрүнньүк суорҕан фольк. — уот иччитин Хатан Тэмиэрийэни быһаарар эпиитэттэртэн биирдэстэрэ. Часть постоянного эпитета Духа огня Хатан Тэмиэрийэ. Күн Тэллэх, Көбүөрүнньүк суорҕан, Көмөр сыттык. Саха фольк.

тохтуган

тохтуган (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Тохто, түһэ, саккырыы сылдьар. Рассыпающийся, сыпучий. Кумах тохтуган, сэрэнэн тиэйээр
Лабаа тохтуган — сэрии, өлүүсүтүү таҥаратын — Илбис Кыыһын биир эпиитэтэ. Один из эпитетов богини смерти, войны
Хаан өһүк эмсэхтээх, Эринньэх буруй, эбир кутурук, Лабаа тохтуган, торҕо түүрэй …… Илбис кыыһа. П. Ойуунускай

эриэккэстик

эриэккэстик (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус үчүгэйдик, кэрэтик, сиэдэрэйдик. Очень ярко, великолепно, превосходно, чудно
Эриэккэстик этэрбинэн Эһиги курдук буолуом дуо! П. Ойуунускай
Сорох эпиитэт дьүһүнү-мөссүөнү мөлтөхтүк, сорох күүскэ, эриэккэстик көрдөрөр. Күндэ
Холкуос суотчута кырыымпаны маһынан эриэккэстик оҥорор. М. Доҕордуурап
Киһи бэйэтин хотуурунан көрүөхтэн эриэккэстик тэлэкэлээн кэбиһэр. Хомус Уйбаан

дьириминэй

дьириминэй (Якутский → Якутский)

дьириминэй балык фольк. - түргэн, элэгэлдьигэс сырыылаах балык (Аллараа дойду өлүү эриэн балыгын туһунан кубулуйбат эпиитэт). Пестрая стремительная рыба (постоянный эпитет, характеризующий сказочную рыбу Нижнего мира)
Байҕалга үс үөстээх дьириминэй балык баар үһү (тааб.: туу). Өксөкү үөһэ лаахтаах, Өлүү дьириминэй балык Сиһин үөһэ Силимнээх [муос саа]. П. Ойуунускай
Төттөрү сүргүөхтээх Өлүү дьириминэй балыга буолан, Үс төгүл умсан көрдө да, Үс төгүл кураанах тахсан, Үлтү холоруктуу сырытта. П. Ядрихинскай

дьуларый

дьуларый (Якутский → Якутский)

дьуларыйар оройо - килбэйэр (килэйэр) киинэ диэн курдук
Сир киэнэ килбэйэр киинэ, Матайар хаһата, Дьуларыйар оройо, Дьоллоох-соргулаах Дьобуруопа диэн [баар эбит]. Өксөкүлээх Өлөксөй; тоҕус дьуларыйар дьулусханнаах добун маҥан халлаан фольк. - норуот поэзиятыгар үрдүк, ыраас, киэҥ халлааны ойуулуур кубулуйбат эпиитэт. В народной поэзии: постоянный эпитет, используемый при описании чистого, высокого неба
Үрдүгэ дьылҕаламматах, Үс күөгэйэр күлүүстээх, Сэттэ дьэллигир тэһииннээх, Тоҕус дьуларыйар дьулусханнаах Добун маҥан халлаан. П. Ойуунускай

кубулуй

кубулуй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Уруккугуттан уларый, уларыйан хаал. Превращаться во что-л. иное, переходить в другое состояние, измениться до неузнаваемости
Кыыһа улаханнык кубулуйбут: сирэйэхараҕа курустуйбут. Н. Павлов
Хотугу киэҥ нэлэмэн истиэптэр уйаара-кэйээрэ биллибэт туундараларга кубулуйбуттара. БИГ ӨҮөС
Иккиһин көрбүтүм, били тааһым дьүһүнэ халлаан күөхтүҥүдьэҥкир буола кубулуйа охсубут. ДФС КК
Уол оҕо, буутун этэ буһан, сиһин этэ ситэн, уолан бэрдигэр кубулуйар. С. Спиридонова
2. фольк. Хомуһун күүһүнэн дьүһүн уларыйан атын буолан хаал (хол., олоҥхоҕо, остуоруйаҕа). С помощью волшебства принимать другой облик, оборачиваться кем-чем-л. (напр., в олонхо, сказках)
[Киис Бэргэн:] Умуннахпына сыгынньах истээх Чаччыгыныар оҕотугар кубулуйуум. И. Гоголев
Олоҥхоҕо айыы бухатыырдара ыраах айанныылларыгар үксүгэр хотойго, мохсоҕолго кубулуйаллар. КНЗ СПДьНь. Мэҥүн бил балыкка кубулуйан чуо мээчиги туһаайбытынан байҕалга устубута. Эвен фольк.
3. түөлбэ. Иир, өйгүттэн таҕыс. Сходить с ума, терять рассудок. Нохоо, кубулуйаары гынныҥ дуу?
Дьүһүн кубулуй көр дьүһүн I
Киһи төрөөн баран өлүөр диэри үстэ дьүһүн кубулуйар: оҕо буолан ааһар, улаатар, кырдьар. Суорун Омоллоон
Остуоруйалар уонна олоҥхолор геройдара дьүһүн кубулуйаллар: кинилэр хотой кыыл эбэтэр уордаах мохсоҕол буолан, баһаам ыраах сиргэ көтөн тиийэ охсоллор. ССЛИО
Өстөөх онон-манан киирэ-тахса сатыыра, дьүһүн кубулуйара улаатан турар кэмэ. Н. Тобуруокап. Кур бэйэтэ кубулуйбат (эргэ бэйэтэ элэйбэт) — төрүт уларыйбат, уруккутун курдук хаалар. Оставаться самим собой, совсем не меняться
Төрүөҕүттэн кур бэйэтэ кубулуйбат баар үһү (тааб.: харыйа, бэс). Киргиэлэй өйө-санаата уһуктубут, сайдыбыт буоллаҕа диэн мин испэр хайгыы санаабытым. Онтум киһим кур бэйэтэ кубулуйбат, эргэ бэйэтэ элэйбэт диэбиккэ дылы, тохсунньу былаанын тоҕон түмүктүүр. «Кыым»
Кубулуйбат эпиитэт көр эпиитэт
Үөрэнээччилэр …… кубулуйбат эпиитэттэри булан, тэтэрээттэригэр усталлар. СОТТЛ
Поэт тылыгар-өһүгэр гиперболаны, араас дэгэттээх тэҥнээһиннэри, кубулуйбат эпиитэттэри …… көрсүөххэ сөп. ОГГ СМ. Үгэскэ кубулуй — үгэс буолан хаал. Стать традицией
Туох барыта кэлин уһугар тиийэн син биир үгэскэ кубулуйар. Н. Лугинов
Аспырааннар салайааччылара, бэрэппиэссэрдэр, дуоктардар иитэр-үөрэтэр үлэлэрин туһунан отчуоттара үгэскэ кубулуйбута. Г. Угаров
Уруулуу омуктар драматургияларыттан ылан, дьаныһан туран, ирдэһэн туруоруу Ньурба тыйаатырыгар үгэскэ кубулуйда. «Кыым»
ср. тюрк. кудул, п.-монг. хубила ‘превратиться, перемениться’