эргитиилээх-урбатыылаах диэн курдук
Баары да суох оҥоруоҕа, суоҕу да баар гыныаҕа. Дьэ, эргитиилээх эристиин диэтэҕиҥ. М. Ефимов
Туораҥа эргитиилээх эмээхсин буолуо. А. Сыромятникова
Дабыыдап атыыһыт улахан эргитиилээх киһи. «ХС»
Билигин булугас өйдөөх, эргитиилээх дьону иитэр наада буолбут кэм. «Чолбон»

аат.
1. Хойуу, үксэ мутукчалаах мастаах киэҥ сиргэ тайыыр түҥкэтэх тыа. ☉ Густой, раскинувшийся на обширной территории, дикий (безлюдный) лес, тайга
Кини [Тогойкин] киэҥ тайҕа оҕото, сүрэҕинэн таайан, хараҕынан сабаҕалаан, туһаайбыт тосхолун эндэппэт эбит. Амма Аччыгыйа
Кыһынын, кэлбэккэ, Дьиэбиттэн тэйэбин, Тыал, тымныы диэбэккэ, Тыа быыһын кэтэбин, Тайҕанан, хайанан, Тайылҕан дайдынан Эҥсиллэн тиийэбин, Элбэххэ тиксэбин. Күннүк Уурастыырап
Биһиги Сахабыт сирэ киэҥ даҕаны: хайдах курдук үтүө сыһыылар, алаастар, өрүстэр баалларый. Уонна маннык түҥкэтэх тайҕа сирдэр. А. Фёдоров
2. эргэр. Көмүс хостуур бириискэлэр (үксүгэр Бодойбо бириискэтин ааттыыллара). ☉ Золотые прииски (в основном Бодойбинские)
Тайҕа таһаҕасчытын үлэтэ кытаанах үлэ. Амма Аччыгыйа
Арай кини тайҕаҕа көмүс сиригэр түһэн хааллын? Н. Заболоцкай
Уола бэтэрээ тайҕаҕа ордубут үс аттаах таһаҕаһын үс күнүстээх-түүн оонньоон сүүйтэрэн баран …… үөһээ Тайҕаҕа үлэ көрдөһө бара турбут. Н. Түгүнүүрэп
◊ Тайҕа баһын тайан — ыраах сирдэринэн тэлэһийэ сырыт (хорсун, кыахтаах сырыылаах, эргитиилээх-урбатыылаах былыргы дьон туһунан). ☉ Преодолевать большие расстояния, иметь широкие связи (об удалых, оборотистых людях старого времени)
Үрэх-үрэх баһын үмүрүтэ тардар Үлүскэннээх үптэн, Тайҕа-тайҕа баһын Тайаммахтаан ааһар Талааннаах сырыылан. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Доҕотторо] хата ханнык эрэ тайҕа баһын тайаннаҕа, таллан таас хайалары дабайдаҕа дииллэрэ буолуо. А. Сыромятникова
Аҕалара буоллаҕына үрэх баһын өҥөйбүт, тайҕа баһын тайаммыт киһи эбит. ПЭК ОНЛЯ I
ср. алт. тайга ‘гора, покрытая лесом’, хак. тайҕа ‘тайга’

1. сыһ.
2. Көнөтүк буолбакка, туора-маары, өҕүллэҕэстик. ☉ Криво, извилисто, неровно
   Эрийэ-буруйа барбыт хоппоҕор силистэрдээх, томороон тиит тумуллар. Амма Аччыгыйа
   Куобах оллороот-боллороот ынах бүөрэ сирдэринэн эрийэбуруйа сүүрэр. Н. Заболоцкай
   Балачча эрийэ-буруйа хааман, Павлик даачатыгар тиийэн кэлэбит. «Чолбон»
3. Ытыллан тахсар гына (хол., тыалы этэргэ); эриллэ-эриллэ, эриллэҥнээн тахсар гына (хол. буруону этэргэ). ☉ Кружа в вихре, взвихривая; так, чтобы извивалось, кружилось (напр., о ветре)
   Табах уматынна, буруотун уоһун толлотон эрийэ-буруйа үрэн бурҕаҥнатта. Е. Неймохов
   Эрийэ-буруйа ытыллар дохсун тыал хордоҕой сыыс отун эбэ диэки төкүнүтэн илдьэр. С. Маисов
4. көсп. Көнөтүнэн буолбатах, араастаан эргитэн-урбатан. ☉ Искажая, переиначивая, передёргивая (смысл)
   Ханнык баҕарар тылы ким баҕарар эрийэ-буруйа холбоон-илбээн тугу баҕарар эрдиэн сөп. П. Аввакумов. Суорун Омоллоон айымньыларын араас сыанаһыттар эҥинэҥинник эрийэ-буруйа эрдэннэр элбэхтик мөккүспүттэрэ. Эрчимэн. Уустук боппуруоска Амма Аччыгыйа атыттар курдук эрийэ-буруйа барбакка, биир көнө суолу туппута. Н. Тобуруокап
5. даҕ. суолт.
6. Көнө буолбатах, эриллэҕэс. ☉ Кривой, извилистый, волнистый
   Кини устуруустаан, эллээн бардаҕына, ханнык да эрийэ-буруйа саастаах маһы суолун көннөрөр. «Кыым»
7. көсп. Көнөтө, судургута суох, эргитиилээх-урбатыылаах. ☉ Сложный, витиеватый, хитроумный, замысловатый (напр., о речи, стиле)
   Сайсары эмээхсин эрийэ-буруйа суолун ирдээ да ирдээ, туох иһин? Суорун Омоллоон
   Араас эрийэ-буруйа санаалар Өлөксөйү үүйэхаайа туппуттара. «Чолбон»
   Урут …… эрийэ-буруйа этиилэри, тыллары литератураҕа киллэрэн булкуйаллара. ВГМ НСПТ