прил. разг. эргичиҥнэс, таба олорбот.

даҕ. Эргичиҥнэс (харах туһунан). ☉ Вращающийся (о глазах)
Бөтүүк бөтөс Бүтэйгэ өтөс. Хараҕа турулус, Хаһыыта олус. С. Тимофеев

даҕ. Босхо-босхотук, түргэнник бокуҥнаталыыр, биир сиргэ түргэн түргэнник тэпсэҥэлиир. ☉ Двигающийся мелкими, неровными, как бы танцующими шажками
[Начаалынньык] Тос курдук дуоһунастаах киһи Чугаһыырын кытта Эргичиҥнэс босхо моойдонно, Иэмэх-имигэс тоноҕостонно, Бэтигирэс бэрт сэһэннэннэ, Бээдьэҥэлэс сүр сүһүөхтэннэ. Ф. Софронов

1. көннөр диэнтэн х-ччы аата. Бирикээс ылаат да — көмөлөһөөччүлэрбит, санаабытын көтөҕөөччүлэрбит, балаһыанньаны көннөрөөччүлэрбит, хайа, ханналарый диэн тула эргичиҥнэһэ түһэллэр. К. Симонов (тылб.)
2. тех. Элэктэриичэстибэ уларыйар туогун уларыйбат туокка кубулутар тэрил. ☉ Выпрямитель.

I
сырбай I диэнтэн холб. туһ. Хоолдьуктарынан оонньуу аттар Сырсан сырбаһаллар. Күн Дьирибинэ
II
даҕ. Биир сиргэ таба олорбот, эргичиҥнэс, сылбырҕа. ☉ Вертлявый, подвижный
Сыһыыга сырбас баар үһү (тааб.: саһыл). «Сырбас кыыһа сыыһа хаптардыым!» — Хобороос-Хабырыыс сурдьуттан куотан сырбаҥалыыр. И. Гоголев

аат.
1. Испэктээк оонньууларын эбэтэр кэнсиэр отделениеларын быыһыгар буолар кылгас тохтобул. ☉ Антракт
Антракт буолбутугар Сережа Мишаҕа: «Саҥарыма!» — диэн сибис гынна уонна аан диэки үтүрүйдэ. Н. Лугинов
Антракка араас өҥнөөх уһун субурхай серпантиннарынан симэммит саалаҕа, эдэр, кырдьаҕас диэн ордубакка, үҥкүүлээн эргичиҥнэстилэр. П. Филиппов
2. Испэктээк, опера оонньууларын быыһыгар тохтобулга оонньонор кыра музыкальнай айымньы. ☉ Небольшое музыкальное произведение, исполняемое между действиями оперы, пьесы.

I
лэкээриҥнээ диэнтэн холб. туһ. Кэккэлэһэн сытар окуопаларга дьоннор төбөлөрө лэкээриҥнэһэллэр. «ХС»
II
даҕ. Быыһа суох биир кэм лэкээриҥнээн хамсыыр, биир кэм эргичиҥнэс. ☉ Беспрерывно вертящийся (о голове человека, нек-рых птиц, напр. совы)
Эйдеман муннукка хаайтарбыт бэдэр курдук төбөтө лэкээ риҥнэс буолла. Болот Боотур

1. сыһ. Иккилии буолан, иккилии холбоһон. ☉ Попарно, парами
   Оҕолор сүр түргэнник пааралыы тутуһан, үҥкүүлээн эргичиҥнэһэн бардылар. А. Сыромятникова
2. даҕ. суолт. Иккилии буола холбоспут, иккилии өлүүлээх. ☉ Состоящий из двух долей или предметов, парный
   Түөс пааралыы лапчааннара [илин атахтарын оннугар] алыһар төбөтүн кэннинэн ойоҕосторун диэкинэн, өрөҕө пааралыы лапчааннара [кэлин атахтарын оннугар] — көҥдөй көхсүн аннынан бааллар. ББЕ З

I
эрилиҥнээ диэнтэн холб. туһ. Ыраастык суруллубут буукубалар Наһаар хараҕар эҥин араастаан эрилиҥнэстилэр. П. Филиппов
Эбэ кытыытыгар эрилиҥнэһэ, куоҕаҥнаһа оонньуур уу отун быыһынан илим хотоҕосторо көстөллөр. АИА-А КБ
Таммах түстэҕин аайы ууга төгүрүк биһилэхтэр эрилиҥнэстилэр. «Чолбон»
II
даҕ. Сытыытык тобулу көрбүт, уоттаах (харах туһунан). ☉ С пронзительным, острым взглядом (о глазах)
Эрилиҥнэс харахтаах Эргичиҥнэс төбөлөөх Мэкчиргэни тииҥнэр Бэрт харабыл дииллэр. С. Данилов

туохт.
1. Чэпчэкитик үктэнэн, дугуйан хаамп. ☉ Ходить плавно, легкой, непринужденной походкой (едва касаясь ногами земли), плыть
Өйүүн баччаҕа ити курдук ырыанан дайдаран кэлэриҥ буоллар! И. Сысолятин
Үҥкүүлүүр сиргэ чугаһаан, унаархай муусукаҕа дайдаран, вальстаан эргичиҥнэһэ сылдьааччылары одууласпахтаата. Е. Неймохов
2. Тугунан эмэ түргэнник айаннаа (хол., атынан). ☉ Ехать на чем-л. быстро, мчаться (напр., на лошади)
Түргэн айанынан түһэрдилэр, Уу дьоруонан оҕустардылар, Тарайа сэлиинэн дайдардылар, Муҥ сүүрдүүнэн мунааһыттылар. Күннүк Уурастыырап
[Григорий] сайын көмүс ыҥыырдаах аттанан уу дьоруонан дайдарар. М. Доҕордуурап
Лаараптаах Көнтөөсөп бөһүөлэк отчуттарыгар матасыыкылынан дайдаран тиийэн кэллилэр. Э. Соколов