Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эрдэлээһин

эрдэлээ диэнтэн хай
аата. Болдьоммут тоҕус чаас туолуута, сиэр быһыытынан улахан эрдэлээһинэ, хойутааһына суох, ыалдьыттар кэллилэр. Н. Лугинов
Биһиэхэ ардыгар хойутааһын биитэр эрдэлээһин, тиэтэйии тахсыталыыр. С. Окоёмов
Л.Н. Харитонов булбут түмүктэрин уларытыы эрдэлээһин буолан хаалыан сөп. «ХС»

эрдэлээ

туохт.
1. Кэмин, болдьоҕун иннинэ буол. Произойти раньше срока, преждевременно
Биэлэр сааскы тымныы тыалга супту оҕустаран, төрүөхтээх кэмнэриттэн эрдэлээтилэр. В. Протодьяконов
Көрдүгэн, уу хонон мустубут аҥхалаат сирдэр эрдэлээн тыллар чэчиктэринэн симэннилэр. С. Маисов
Күһүҥҥү ыһыы сааскытааҕар үүнүүтэ икки нэдиэлэ эрдэлиир. ПАЕ МСТ
Кэмэ кэлиэн иннинэ, эрдэ кэл (дьыл кэмин этэргэ). Наступать рано, раньше срока (о временах года)
Онно күһүн эрдэлээн кэлэр, Саас хойутаан сибэккилэнэр. Эллэй
Күнү-дьылы билгэлиир киин биллэрэринэн, быйыл саас эрдэлиир чинчилээх. «Кыым». Сороҕор анды көҥүлүгэр эбэлэр сайан, төһө даҕаны дьыл эрдэлээтэр, саҥардыы ырбыыланан эрэр буолаллар. АИА КБ
2. Туох эмэ буолуохтаах кэмин иннинэ оҥор. Делать что-л. раньше времени
Тоҕо эрэ куруорка ситэ сынньаммакка, уонча хонук эрдэлээбит. Далан
Бу тоҕо эрдэлээтигит, оккутун бүтэрдигит дуо? Эрилик Эристиин
Хоһуунап кулун тутардааҕы былааны лаппа эрдэлээн толорорго тыл эппитэ. П. Степанов
Тугу эмэ бастакынан, урутаан оҥор. Опережать кого-что-л. в чём-л.
Ньукулаас бултуу барарыгар бу сырыыга киһититтэн эрдэлээтэ. С. Никифоров
Туста сылдьан Дмитрий, киһитин хамсаныытын билэрэ бэрт буолан, эрдэлиир. ВВ ТТ
3. кэпс. Сарсыарда эрдэ тур. Вставать рано утром
Уйбаан, ханна бараары бүгүн эрдэлээтиҥ, дьэ, сүрдээх дьыбар буолбут. А. Софронов
Дьон муста илигинэ дьыалатын быһаартара охсоору, эрдэлээтэ. Н. Лугинов
Сарсыарда буолбут, Уйбаан Сэмэнчигин киллэрээри эрдэлээбит. Н. Түгүнүүрэп
4
урутаа 2 диэн курдук. Доҕорбут кылгас үйэлэммитэ, убайыттан эрдэлээн хомоппута. Доосо. Эмээхсиним мин кэннибиттэн барыахтаах этэ, эрдэлээн, миигин тулаайахсытта. Т. Находкина

Якутский → Русский

эрдэлээ=

1) вставать рано; бүгүн эрдэлээ-тибит сегодня мы встали рано; 2) приступать к чему-л. рано, спешить, торопиться с чём-л.; ыһыыга арыый эрдэлээбиттэр с посевом они немного поторопились.


Еще переводы:

хойутааһын

хойутааһын (Якутский → Якутский)

хойутаа диэнтэн хай. аата. Уруокка хойутааһын
Биһиэхэ ардыгар хойутааһын, эрдэлээһин, тиэтэйии тахсыталыыр
Үнүрүүн Феня бостуугу кытта саҥарсыыта эмиэ онтон тахсыбыта. С. Окоёмов
Салайааччы дьаһалын көтүмэхтик толоруу, үлэҕэ хойутааһын биитэр үлэттэн эрдэ барыы, борогууллааһын эмиэ үлэ дьиссипилиинэтин кэһии буолар. СГПТ

эрдэлэс=

эрдэлэс= (Якутский → Русский)

совм.-взаимн. от эрдэлээ =.

сиэр

сиэр (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. Дьон туохха эмэ тутуһар майгылара эбэтэр үгэс оҥостубут үөрүйэхтэрэ. Установившиеся обычай, привычка, заведённый порядок
Эдуард Леонтьевич! Эн сиэри алыс туораабаккар көрдөһөбүт. Амма Аччыгыйа
Болдьоммут тоҕус чаас туолуута сиэр быһыытынан улахан эрдэлээһинэ-хойутааһына суох ыалдьыттар кэллилэр. Н. Лугинов
Кырдьаҕастар, саха дьонун сиэринэн, киммин-туохпун ыйыталаһаллар. Багдарыын Сүлбэ
2
сиэр-туом диэн курдук. Томторҕолоох ойуу …… сиэргэ, бырааһынньыкка эбэтэр ытык ыалдьыттары күндүлээһиҥҥэ туттуллар иһиттэргэ оҥоһуллар. И. Данилов
Кини өбүгэлэрин үгүс үйэлэргэ илдьэ кэлбит ытык үгэстэрин, сиэрдэрин халбаҥнаабакка тутуһар. Эрчимэн
Сиэрэ суох (сиэри таһынан, сиэргэ баппат) — 1) олус, наһаа. Очень, слишком, чрезмерно
Сиэрэ суох киэҥкуоҥ Хара барык дьиэ иһэ Халыдыйан көһүннэ. П. Ойуунускай
Бэйэтэ да сиэри таһынан дэбдэҥ, киһиргэс үөдэн быһыылаах. Күннүк Уурастыырап
Сиэрэ суох наҕылыйан эрэҕит. П. Егоров; 2) Олус сүөргү, түктэри. За рамками приличия, неприличный, непристойный
Онно, тутатына иһиттэҕинэ, туохха да холоммот сиэри таһынан быһыы курдуга. Н. Лугинов
Дьэ, доҕор, сиэрэ суох начаалынньыгы кэпсээтиҥ дии. «Кыым»
Адьас сиэргэ баппат чиэһинэйэ суох быһыы. «ХС». Сиэри (эрэ) ситэрэн — туох эмэ оҥоһуллуута, буолуута ситтин, толору буоллун (эрэ) диэн. По обычаю, по традиции; лишь для приличия
[Боллоорутта] киэһэ-сарсыарда сиэри эрэ ситэрэн иккитэ-үстэ кириэстэнэн сапсынан ылар. Амма Аччыгыйа
Аан маҥнай сиэри ситэрэн билсэн кэбиһиэҕиҥ. С. Никифоров
Байанайтан көрдөһө таарыйа, сиэри ситэрэн уоппутугар ас бэристибит. Сэмээр Баһылай
ср. бур. сээр ‘запрет, табу’, калм. цээр ‘умеренность; закон’
II
даҕ. Бэйэтэ кугастыҥы дьүһүннээх гынан баран сиэлэ, кутуруга хара ардайдаах (сылгыны этэргэ). Саврасый (о масти лошадей)
Маҥан биэ барбыт, сиэр биэ сиэлбит, кэрэ биэ кэлбит үһү (тааб.: кыһын, саас, сайын). Сиэр сылгы сиэлин, кутуругун Силэйэ баттаталаабыт курдук Сиэрэй хара тыалар Симсиһэ үүнүтэлээбиттэр. Саха нар. ыр. Сиэр аттаах киһи ыҥыыр үрдүгэр мөхсөн эрэрдии ньүкүлдьүйэн кэллэ. А. Фёдоров
ср. казах. жирен ‘рыжий’, хак. чигрен ‘масть лошади’

эрдэлэт=

эрдэлэт= (Якутский → Русский)

побуд. от эрдэлээ = 1) рано поднимать (с постели); 2) торопить.

забегать

забегать (Русский → Якутский)

несов. см. забежать; # забегать вперёд инники түс, тиэтэй, эрдэлээ.

быччалый

быччалый (Якутский → Якутский)

быччай диэнтэн хамс
көстүү. «Эрдэлиир, кытаат, кыһыллары өрүһүйэ оҕус!» — Байбал Сэмэнэп өрө быччалыйан турда. Амма Аччыгыйа

сарсыардатын

сарсыардатын (Якутский → Якутский)

сыһ. Сарсыарда, сарсыардааҥҥы кэмҥэ. Утром, в утреннее время
Сарсыардатын эрдэлээтэ. Киэһэтин хойутаата. А. Софронов

преждевременно

преждевременно (Русский → Якутский)

нареч. эрдэлээн, кэмин иннинэ.

ускориться

ускориться (Русский → Якутский)

сов. 1. (сделаться более скорым) түргэтээ; 2. (наступить быстрее) түргэтээ, эрдэлээ; отъезд его ускорился кини барара түргэтээтэ.

сарымтахтат

сарымтахтат (Якутский → Якутский)

сарымтахтаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Эрдэлиир] оһох кэнниттэн соролообут арбаҕаһын сулбу тардан таһааран сахсыйан кэбиһээт кэтэн сарымтахтаппытынан барда. Амма Аччыгыйа