прил. эриэхэлээх, эриэхэбэй; ореховое дерево эриэхэлээх мас; ореховый шкаф эриэхэбэй ыскаап.

м. миндаль (эриэхэлээх соҕурууҥу мас; ол мас отоно).

туохт. Эриэхэ астан, эриэхэлээх буол. ☉ Дать урожай орехов
«Дьанта (болбукта) сылын аайы астаммат, хастыы да сыл буола-буола биирдэ өлгөмнүк эриэхэлэнэр», — диэн эбэм кэпсиир. С. Маисов

аат., түөлбэ. Болбукта мас. ☉ Кедровый стланик
Тайахтар дьанта сиэгитин сэлбии-сэлбии хааман дайаҥнаһан ааспыт суолларын быстылар. Н. Борисов
Ньөөкүйэни [сир аата] эргийэ эриэхэлээх дьанта диэн сыылан үүнэр мас олус дэлэй. «Кыым»

элээр диэнтэн холб. туһ. Кугас кукаакылар, чабырҕаччы саҥарбытынан, элээриһэн тиийэннэр охтон сытар тиит мутугар хатана түһэллэр. Амма Аччыгыйа
Сэһэргэһэр курдуктар Сэгэлдьиһэр тииҥнэр, Эриэхэлээх мутуктан Элээриһэн түһэллэр. И. Эртюков
Түһэн үллүктүүр хаар чэпчэки кыырпахтара күүстээх тыалтан бэйэ-бэйэлэриттэн үтүрүйсэ элээриһэллэр. «ХС»

аат.
1. Намыһах умнастаах, хойуу мутукчалаах, киһи сиир эриэхэлээх бэс бииһэ үүнээйи. ☉ Кедровый стланик. Болбукта эриэхэтэ
□ Хайа сирэйигэр онон-манан үүммүт болбукталар үллэһэн олороллоро көстөр. Н. Заболоцкай
Маһын үксэ бэс уонна болбукта этэ. Н. Якутскай
Хайаларга наар болбукта үүнэр сирэ эбит. А. Кривошапкин (тылб.)
2. түөлбэ. Моруоска отоно. ☉ Ягода морошки. Ытыһын толору болбукта хомуйан аҕалбыта
□ Тууйаска толору симэн бэйэтэ болбукта диэн ааттыыр аһын аҕалбыта. Г. Васильев
эвенк. болгикта

даҕ. Халыҥ сыаламмыт эбэтэр сыанан бүрүллүбүт. ☉ Жирный
Харытыан кырдьаҕас кимиилээхтик аһыыр-сиир. Сылгы суор холото сыалаах ойоҕоһун кытта улар түөһүн, холун-буутун хадьырыйар. Л. Попов
Балыгын өрөҕөтүттэн эмиһин, сыалааҕын ылан айаҕар угар. Н. Якутскай
Ньукулааскы куура буспут сыалаах эти курхар ыстаата, тарбахтарын саланна. Т. Сметанин
◊ Сыалаах мас — бэскэ маарынныыр уһун сымнаҕас иннэлээх лабаалаах эриэхэлээх мас. ☉ Кедр
Шарапов дьиэлэрин, лааппыларын утарыта сыалаах мастан тутуллубут дьиэ дьэндэйэн турар. Н. Якутскай
Манна көһүнэнкүннүгүнэн усталаах-туоралаах сирдэргэ хара систэр, бэс чагдалар, хатыҥ чараҥнар, сыалаах мастар, онтон да атыттар үүнэллэр. И. Данилов
Сыалаах мас уонна кинини харыстыыр дьаһаллар булгуччу наадалаахтарын туһунан кинигэҕэ тоһоҕолоон бэлиэтэнэр. «ХС»

даҕ.
1. Эриэхэ астаах, эриэхэлээх. ☉ С орехами, ореховый. Эриэхэбэй мас
2. кэпс., күл.-ооннь. Атыттартан туох эрэ уратылаах, дьиибэ (киһини этэргэ). ☉ Странный, диковинный, причудливый (о человеке)
Дьэ, эмиэ да эриэхэбэй киһигин дии. Күрүлгэн
△ Атыттартан ураты, уустук. ☉ Оригинальный, вычурный, своеобразный. Эриэхэбэй баҕайы оһуор
3. көсп. Табыгаһа суох, моһуоктаах, уустуктардаах (туох эмэ). ☉ Заключающий в себе проблему, проблемный, сложный. Эриэхэбэй дьыала. Эриэхэбэй боппуруос
◊ Эриэхэбэй хамса — эриэхэ маһыттан оҥоһуллубут хамса. ☉ Курительная трубка из орехового дерева
Кини эриэхэбэй хамсаны соппойон, күөх буруону үөһэ үрэн кэбиһэр. В. Протодьяконов
Хабырыыс сөп буола-буола эриэхэбэй хамсатыттан хойуу буруону оборон ыла-ыла, аргыый үөһэ үрэн унаарытар. С. Никифоров
Өтөөкү Өлөксөй эриэхэбэй хамсатыгар чаркааскай табаҕы толору уурунан баран тарда сытара. И. Бочкарёв

I
былаа диэнтэн холб. туһ. Муҥ булсуспатын, Сор солбонуппатын, Алдьархай ааҥнаабатын, былаҕай былааспатын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чаччыынаны чаастанабын, Быыбарынайга былааһабын, Сэтээтэли сэргэстэһэбин. Суорун Омоллоон
Мин туран дьоҥҥо былааһабын. М. Доҕордуурап
Мутукчалаах боруода ортотугар тиит баһыйар, киниэхэ харыйа уонна эриэхэлээх мас (сыалаах) былааһаллар. МС МК
II
аат.
1. Судаарыстыбаны салайар быраап, политическай баһылыктааһын. ☉ Власть (политическая)
Үлэһит былааһын көмүскүөх буоламмыт, Үҥүүнү-ыстыыгы тутаммыт турбуппут. П. Ойуунускай
Сэбиэскэй былаас өрөгөйдөөбүтэ. Онтон ылата Максим Аммосов уонна Платон Ойуунускай албан ааттара күн аайы ааттанар буолбута. Амма Аччыгыйа
2. Киин уонна олохтоох былаас уорганнара. ☉ Власть (органы центральной и местной власти)
Былаас Дьокуускайдааҕы бэрэстэбиитэлинэн оробуочайдар дьокутааттарын сэбиэтэ буолар, ханнык да мантан атын тэрилтэлэр дьаһаллара сокуоннайынан ааҕыллыбат. Амма Аччыгыйа
Хас-хас былаас уларыйда. С. Ефремов
Дьадаҥы аймахха ходуһа бэрдин Сэбиэскэй былаас бысталаан биэрдэ. Эллэй
3. Кими-тугу эмэ салайар, дьаһайар быраап уонна кыах. ☉ Власть (право и возможность управления, распоряжения кем-чем-л.)
Былааскын үрдэппиккин, батараактары мунньахтан үүрбүккүн. С. Васильев
Бэйэҕэ эрэл, бэйэ кыаҕын иһинэн былаас баар. Бу икки сыл устата аҥардас институт кылаабынай архытыактарын дуоһунаһыгар олорон баһаам үлэни оҥордум. Н. Лугинов
Эбээннэр, эбэҥкилэр, чукчалар, дьүкээгирдэр ортолоругар биистэр баһылыктара бэйэлэрин былаастарын, сабыдыалларын ыһыкта иликтэрэ. И. Аргунов
◊ Былааска киир — судаарыстыбаны салайыыны саҕалаа, былааһы ыл. ☉ Взять власть, встать у власти. 1933 сыллаахха Германияҕа нацистар былааска киирбиттэрэ