туохт., кэпс. Ким эмэ илиитин-атаҕын өлөр, эчэт. ☉ Калечить, изувечить кого-л.

сов. 1. что бэтиннэр, эчэт, булгурут; надломить ветку дерева мас лабаатын булгурут; 2. кого-что, перен. тоһут, самнар; надломить силы күүһүн тоһут.

хаһыаттаа диэнтэн атын
туһ. Үлэтин кыайымына уонна ынах кутуругун эчэтэн бэйэтэ хаһыаттаммыт. М. Доҕордуурап
Анищенко атын да нэһилиэнньэлээх пууннары оптуобуһунан куһаҕаннык хааччыйарын туһунан ый аайы кэриэтэ хаһыаттанар. «Кыым»

элээрт диэнтэн хай
аата. Этиһэн элээрдии — Эйгэни эчэтии. Ахсаана Сонтуой
Аммалаан иһэн сөхпүппүт да оччо: айаммыт суола кыһыҥҥылыы тип-тигинэс, барбах элээрдии эрэ. А. Данилов

туохт. Кими эмэ алҕаска эчэт, тугун эмэ өлөр. ☉ Причинить вред, нанести травму
Туста сылдьан тобугун силгэтин оһоллообута, сайын устата сатаан тустубатаҕа. ССТ
Аһыттан көҥөммүт адьырҕа иккиттэн биирин оҥорор: тыыннааҕын тухары саба ыстанан өлөрсөр, оһоллуур эбэтэр бэйэтэ өлөр. «ХС»

көр эккэлэс II
1.
Эккэ ыт оҕото улааттаҕына, Эйиигин сиэмэх кыылтан Быыһыа суоҕа, үрүмүнэ. И. Гоголев
Дьөгүөр алҕас ыт оҕотун атаҕын быһа үктээн ыйылатта. — Бу барахсаны эчэтээри гынным дии. Куоракка харабыл эрэ буолар ини. — Сордоох наһаа эккэ. И. Егоров

(надо=, надъ=) приставка, суолтатынан: 1. туохтууру үөскэтиигэ туттуллар уонна көрдөрөр: 1) туох эмэ үрдүгэр тугу эмэ эбии оҥорууну, салҕааһыны, хол. надрисовать үрдүнэн уруһуйдаа; надставить салҕаа, уһат; 2) хайааһын предмеккэ бүтүннүүтүгэр тиийбэккэ кыратык тас эрэ өттүн таарыйарын, хол. надломить бэтиннэр, эчэт; надрубить суоллуу кэрчий, суоллуу кэрт; 2. ааттары, даҕааһын ааттары үөскэтэргэ туттуллар уонна көрдөрөр: туох эмэ үрдүнээҕини, туох эмэ таһынаны, хол. надземный сир үрдүнээҕи.

даҕ. Онон-манан токур, араастык токуруйбут; такыччы барбыт. ☉ Кривой, искривлённый (в нескольких местах); скрюченный
Соноҕоһун …… Атахха тэппитэ — Үс сиринэн өҕүллэҕэс, Такыр-бакыр Тайах мас буолла. П. Ойуунускай
Аҕабытын сэриигэ барыан, сааһа тахсыбыт дииллэрэ, онуоха эбии оҕо эрдэҕинэ илиитин эчэтэн, уҥа тарбахтара такыр-бакыр этилэр. П. Аввакумов
[Ала Буркун] таас хайалар тэллэхтэригэр үүммүт такыр-бакыр мастарынан дэйбиир курдук сирбиэтэнэр. И. Данилов

эчэт диэнтэн хай
аата. Илиитин тиһэх эчэтиитигэр уолаттара үтүөрбүтүн кэннэ: «Тээтэбит элбэрээк тардара билигин да баар, ордубут эбит», — диэн бэркэ үөрсүбүт сурахтаахтара. В. Титов
Халымыр да соҕус баас-үүт үлүгэрдээх эчэтиигэ тэҥнэспит. ЛМ А
Ох саа кириһэ тойон эрбэҕи эчэтииттэн харыстыыр муос тэрил. СВИ СММТО

туохт.
1. Оһолго түбэһэн туоххун эмэ өлөр, эчэт. ☉ Пострадать от травм, увечий, полученных при несчастном случае
Тыыннаах, өйдөөхсанаалаах хаалбыт дьонтон барыларыттан Иван Васильевич ордук эмсэҕэлээн сытар. Амма Аччыгыйа
[Охсуһууга] Киһитэ мин буоламмын, араа-бараа биэртэлэстим эрээри, лаппа эмсэҕэлээтим. Н. Лугинов
Тустуук бэрбээкэйинэн олус эмсэҕэлээччи. Онон [бэрбээкэйи] мэлдьи бу курдук имитэр куолу. Э. Соколов
2. Туохха эмэ оҕустаран алдьан-кээһэн, улаханнык сатарый, иэдээҥҥэ түбэс (хол., сэрииттэн, айылҕа үлүгэриттэн). ☉ Пострадать от чего-л. (напр., войн, стихийных бедствий); терпеть бедствия, лишения
Биһиги улуу дойдубут уһун, кырыктаах сэриигэ эмсэҕэлээбит дириҥ экэнэмиичэскэй баастарын оһорунар сүдү түбүккэ түспүтэ. Эрчимэн
Халаантан алта тыһыынча түөрт сүүсчэ киһи эмсэҕэлээтэ. «Саха с.». Сир хамсааһыныттан эмсэҕэлээбит Киргизия соҕуруу оройуоннарыгар олох-дьаһах, үлэ-хамнас урукку тэтимин ылынан эрэр. «Кыым»
«Сэриигэ эмсэҕэлээбитиҥ дуо? — Синицын оҥоһуу тиистэри салла көрөн ыйытар. — Сороҕор сэриитэ да суохха эмсэҕэлээччилэр». «ХС»