сыһ. Киэҥ эҥсиилээхтик, уорааннаахтык, киһи уйулҕатыгар күүскэ дьайардык. ☉ Протяжно, напряжённо, выразительно, вызывая у человека тревогу, страх. Охоноон хара көлөһүнүнэн кыстатан таһаарбыт сүөһүлэрэ, эҥсилгэннээхтик маҥыраһа-маҥыраһа, Күндэли алааһы мүлүкүччүйэн туораатылар. Л. Попов
Лиза санаатыгар бүтэй дүлүҥ истиэнэлэр эмиэ эҥсилгэннээхтик энэлийэн эрэргэ дылылар. С. Федотов
«Айыы-айа!» — диэн иһин түгэҕиттэн эҥсилгэннээхтик айалаат, хахыйах күлүгэр олордо. «ХС»

багдаҥнаа диэнтэн холб. туһ. «Тарҕаһыаҕыҥ», – тойоттор өттүлэрэ аан диэки багдаҥнаһаллар
А. Федоров. Харахпар эҥсилгэннээхтик айаатыы аа-дьуо хааман багдаҥнаһар мамоннар көстөн кэлэллэр. ПП ОА

туохт. Былытынан сабылын, бүрүлүн. ☉ Покрываться, затягиваться облаками, тучами
Биир киэһэ Тоойук оҕонньордооххо хотон оҥорсуһан баран, дэлби сылайан, дьиэлээн испитим. Халлаан былыттаммыта. И. Сосин
Ким көрбүтэй былыттаммат Өрүү дьэҥкир халлааны, Эҥсилгэннээх буурҕаламмат Хотугу туундараны? С. Тарасов. Тэҥн. былытыр

туохт. Олус күүһүр, кимиэллэн (хол., өрүс сүүрүгүн этэргэ). ☉ Усиливаться, убыстряться, иметь наступательную силу (напр., о течении реки)
Бу таас холлороон төһө даҕаны ыга ылаары гыммытын иһин, өрүс устуута үлүскэннирэр, эҥсилгэннээх сүүрүктэрэ эрилиһэллэр. Б. Лунин (тылб.)

туохт. Эҥсилгэннээхтик, күүрээннээхтик, күөрэччи уһуннук тардан ыллаа, кутур. ☉ Петь громко и протяжно, воодушевленно, с пафосом (о певцах, а также о шаманах)
Ордук мин куппун долгуппуттара Ойуунускай төлөннөөх тойуктара. Долгуҥҥа-баалга дьалкыһытан, Добдуччу этэн, дьалыһытан, Олоҕу туойан куллуһуппут Ол сүдү ытык олоҥхоһуппут. Болот Боотур
Сотору күлэрин тохтотон, кутуран куллуһутта. Күннүк Уурастыырап

даҕ. Киһини умсугутар, үрдүк, тылларын чуолкайдык этэн таһаарар (үксүгэр ырыаһыт куолаһын туһунан). ☉ Сильный, высокий, звонкий, красивый (обычно о голосе певца)
Кэрэ-чуор тойук тыллара доллоһуччу кутуллан, дуорайбытынан бардылар. Күннүк Уурастыырап
Уулаах …… ис-иһиттэн эҥсилгэннээх кэрэ-чуор куолаһынан айыы бухатыырын ыллатан барда. Эрилик Эристиин
Үөр чыычаах кэрэ-чуор саҥатынан туолбут хатыҥ чараҥ туспа кэрэ буолан көстөр. «ХС»

туохт. Көрүнэн-нарынан, ырыанан-тойугунан саҥанан-иҥэнэн толорон кэбис. ☉ Наполнить что-л. весельем, песнями, голосами
Оҕонньоттору бэйэлэрин ааттарынан ыҥыран Оонньооччулары туймалдьыттылар, Саҥаран, күлсэн, айманан Сайылык иһин эймэлдьиттилэр. С. Васильев. Оҕолор хоско Хомус тардан, Эһиэхэй этэн Эймэлдьитэн, Саха сирин Саҥа дьылын Көрсө Көрүлээбиттэр. «ХС». Саас истиэп эҥсилгэннээх иэнин көтөр араас бииһин саҥата эймэлдьитэр. «Саха с.»

энэлий диэнтэн хай
аата. Бухарест куораты көрбүтүнэн өҥнөр. Ол сылдьан ханна да баттыгаһы көрбөтөх. Онон кини үлэһит-хамначчыт ыар эҥсилгэннээх энэлийиитин истибэтэх. Эрилик Эристиин
[Богуоннарга] оҕо-дьахтар ытаһыыта, бааһырбыттар энэлийиилэрэ сүрдээҕэ. П. Филиппов
Арай иһиирии, энэлийии баар. Кини [кыһын] курас, кураанах дорҕоонугар. Н. Босиков

даҕ. Ортону аннынан, мөлтөх, иинэҕэс, ньуолдьаҕай. ☉ Меньше среднего, мелкий, слабый, хилый, чахлый
[Омоҕой] Бүлүүгэ тохтоон дьодьоҕон дьонун онно хаалларан, олохтоон, бэйэтэ үтүө дьонунуун, Бүлүү өрүһүн төрдүгэр кэлэн, Өлүөнэҕэ киирэр. Саха сэһ. II
Ол ыраах-ыраах баар, куруутун мууһу бүрүнэн турар эҥсилгэннээх байҕал эҥэр кыракый дьодьоҕон мастаах-оттоох киэҥ туундараны санатара. А. Сыромятникова
Ыраатта сааһым. Аны кырдьа барыллыа. Ырааттылар биир саастаахтарым. Бу санаан көрдөххө, кыралар, Дьодьоҕон да эбиттэр ырыаларым. Д. Васильева

д ь ү һ. т у о х т. Түргэнт үрг эн ни к х ам са н, эрг и ч иҥ нэ э (кыра соҕус уҥуохтаах, түргэн хамсаныылаах киһини, сүөһүнү этэргэ). ☉ Двигаться быстро, вертеться в разные стороны, будучи небольшого роста, плотного телосложения. Охоноон хара көлөһүнүнэн кыстатан таһаарбыт сүөһүлэрэ, эҥсилгэннээхтик маҥыраһа-маҥыраһа, Күндэли алааһы мүлүкүчүйэн туораатылар. Л. Попов
Күлтү гүр төбөлөөх, кыра уҥуохтаах киһи трибуна диэки хааман мүлүкүчүйдэ. В. Титов