Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эҥсилгэннээхтик

сыһ. Киэҥ эҥсиилээхтик, уорааннаахтык, киһи уйулҕатыгар күүскэ дьайардык. ☉ Протяжно, напряжённо, выразительно, вызывая у человека тревогу, страх. Охоноон хара көлөһүнүнэн кыстатан таһаарбыт сүөһүлэрэ, эҥсилгэннээхтик маҥыраһа-маҥыраһа, Күндэли алааһы мүлүкүччүйэн туораатылар. Л. Попов
Лиза санаатыгар бүтэй дүлүҥ истиэнэлэр эмиэ эҥсилгэннээхтик энэлийэн эрэргэ дылылар. С. Федотов
«Айыы-айа!» — диэн иһин түгэҕиттэн эҥсилгэннээхтик айалаат, хахыйах күлүгэр олордо. «ХС»

эҥсилгэннээх

даҕ.
1. Киэҥ эҥсиилээх. ☉ Громкий, гулкий, раскатистый
[Ойуун] дүҥүрүн дөрүҥ-дөрүҥ охсо-охсо, эҥсилгэннээх дириҥ куолаһынан кутуран барда. Саха сэһ. 1977
△ Күүстээх дьайыылаах (хол., тыл-өс, уу сүүрүгэ эҥин). ☉ Оказывающий на когочто-л. сильное воздействие, влияние, напряжённый, выразительный (напр., о речи, потоке воды)
Арыт очуос таас үрдүгэр тахсан өр санаарҕаан олорор буолар уонна, ытаан эрэр курдук, эҥсилгэннээх тойугу туойар. Н. Якутскай
Эҥсилгэннээх тыал хаары сиксийэр, ытыйар, Мэхээчээн сирэйин-хараҕын хаардаах тыал быһыта сынньар. В. Протодьяконов. Өрүс устуута үлүскэннирэр, эҥсилгэннээх сүүрүктэрэ эрилиһэллэр. В. Лунин (тылб.)
2. Тымныынан аҥылыйар, уорааннаах. ☉ Обдающий холодом, веящий прохладой
[Ыарҕа] Ити кууран турдахпына, илинтэн-арҕааттан хатайдаан Эҥсилгэннээх тымныы тыал Илигир-силигир сипсийэн Ириҥэ мэйиибин илдьи ытыйда, Иэрэгэй гына ибили сахсыйда. Саха фольк. Көмүөл мууһа Көтөҕүллэн устара Көрөргө кэрэ буолааччы, Элиэнэ эбэм Эҥсилгэннээх уорҕата Эппэҥнии, долгуҥнуу турааччы. М. Ефимов
Ол ырыых-ыраах баар куруутун мууһу бүрүнэн турар эҥсилгэннээх байҕал эҥэригэр кыракый дьодоҕон мастаах-оттоох киэҥ туундараны санатара. А. Сыромятникова

Еще переводы:

багдаҥнас

багдаҥнас (Якутский → Якутский)

багдаҥнаа диэнтэн холб. туһ. «Тарҕаһыаҕыҥ», – тойоттор өттүлэрэ аан диэки багдаҥнаһаллар
А. Федоров. Харахпар эҥсилгэннээхтик айаатыы аа-дьуо хааман багдаҥнаһар мамоннар көстөн кэлэллэр. ПП ОА

куллуһут

куллуһут (Якутский → Якутский)

туохт. Эҥсилгэннээхтик, күүрээннээхтик, күөрэччи уһуннук тардан ыллаа, кутур. ☉ Петь громко и протяжно, воодушевленно, с пафосом (о певцах, а также о шаманах)
Ордук мин куппун долгуппуттара Ойуунускай төлөннөөх тойуктара. Долгуҥҥа-баалга дьалкыһытан, Добдуччу этэн, дьалыһытан, Олоҕу туойан куллуһуппут Ол сүдү ытык олоҥхоһуппут. Болот Боотур
Сотору күлэрин тохтотон, кутуран куллуһутта. Күннүк Уурастыырап

мүлүкүчүй

мүлүкүчүй (Якутский → Якутский)

д ь ү һ. т у о х т. Түргэнт үрг эн ни к х ам са н, эрг и ч иҥ нэ э (кыра соҕус уҥуохтаах, түргэн хамсаныылаах киһини, сүөһүнү этэргэ). ☉ Двигаться быстро, вертеться в разные стороны, будучи небольшого роста, плотного телосложения. Охоноон хара көлөһүнүнэн кыстатан таһаарбыт сүөһүлэрэ, эҥсилгэннээхтик маҥыраһа-маҥыраһа, Күндэли алааһы мүлүкүчүйэн туораатылар. Л. Попов
Күлтү гүр төбөлөөх, кыра уҥуохтаах киһи трибуна диэки хааман мүлүкүчүйдэ. В. Титов

иҥиэтин

иҥиэтин (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Бүтүн бэйэҕинэн аргыый аҕай ыараханнык хамсан (үксүгэр тугу эрэ сөбүлээбэккэ). ☉ Делать медленно, весьма многозначительно небольшой поворот всем корпусом, повести корпусом (в знак недовольства, несогласия с чем-л. и т. п.)
Кырдьаҕас ойуун, кинини хоһулуур сураҕы истээт, иҥиэттэн кэбистэ. И. Гоголев
Инньэ диэн баран, оҕонньор иҥиэттэн, көхсүн этитэн кэбистэ. Н. Заболоцкай
Лука кыыһырда, иҥиэтиннэ: «Бэрт дьон баалларына» - диэт, олорон кэбистэ. М. Доҕордуурап
«Доҕоор, эдэрдэрбит ырааппыттар дии, быһыыта»,- эр киһи дьахтарын диэки иҥиэтиннэ. А. Данилов
2. Саҥата суох сөҥүөр; дьиппиний, кытаанахтык тутун, олор. ☉ Погрузиться в тяжелое, напряженное молчание; замыкаться в себе; принять напряженную позу, выражающую недовольство
Өр соҕус ол курдук иҥиэттэн олорбохтоон баран, судьуйа эмискэ күргүйдээн тоҕо барар. Н. Якутскай
Чаччыына иҥиэттэн, ороно Хааҕырҕаан хайыта уһуйда. Эрилик Эристиин
△ Киһи кутун-сүрүн баттыах курдук иһийэн, сабардаан тур. ☉ Воцариться (о мертвой тишине)
Тула өттүбэр Эркин хайалар иҥиэттэллэр, Төбөлөрүн Тоҥ былыттарга кистииллэр. С. Данилов
Дьиэ иһэ чуумпу, иһиллээбит курдук, иҥиэттэн турбута. Н. Заболоцкай
3. Ыраахтан сыыйа чугаһаан улаатан, улуутуйан эҥсилгэннээхтик тыаһаа. ☉ Протяжно гудеть с постепенно нарастающим звуком, гулом
Ол кэрэхтээх тииттэр тыаллаах күн суостаахтык ыҥыраналлар, ынчыктыыллар, иҥиэттэллэр. И. Гоголев
Онуоха Байҕал ыдьыга барыта Барылыы оргуйа түстэ. Ыйыстаҕастык ыйылаабытыгар, Идэмэрдээхтик иҥиэттибитигэр Сир ийэ Иҥнэстиэр диэри ньиргийдэ. С. Зверев
Сир-халлаан өрө титирэстээбитэ. Бүлүмүөттэр татыгырыыллар, буускалар иҥиэттэллэр. И. Федосеев
△ Иһиҥ түгэҕиттэн ыган таһаарар курдук иэрийэ сөҥүдүй. ☉ Выдавливать из самого нутра протяжный гул, шум; говорить густым, низким голосом
Аан холуодатыгар өйөнөн туран, утуу-субуу хаста да иһин түгэҕиттэн иҥиэттэн саҥа таһаарда, дириҥник уһуутаан түүҥҥү сөрүүн салгыны эҕирийбэхтээтэ. Софр. Данилов

былыттан

былыттан (Якутский → Якутский)

туохт. Былытынан сабылын, бүрүлүн. ☉ Покрываться, затягиваться облаками, тучами
Биир киэһэ Тоойук оҕонньордооххо хотон оҥорсуһан баран, дэлби сылайан, дьиэлээн испитим. Халлаан былыттаммыта. И. Сосин
Ким көрбүтэй былыттаммат Өрүү дьэҥкир халлааны, Эҥсилгэннээх буурҕаламмат Хотугу туундараны? С. Тарасов. Тэҥн. былытыр

үлүскэннир

үлүскэннир (Якутский → Якутский)

туохт. Олус күүһүр, кимиэллэн (хол., өрүс сүүрүгүн этэргэ). ☉ Усиливаться, убыстряться, иметь наступательную силу (напр., о течении реки)
Бу таас холлороон төһө даҕаны ыга ылаары гыммытын иһин, өрүс устуута үлүскэннирэр, эҥсилгэннээх сүүрүктэрэ эрилиһэллэр. Б. Лунин (тылб.)

кэрэ-чуор

кэрэ-чуор (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһини умсугутар, үрдүк, тылларын чуолкайдык этэн таһаарар (үксүгэр ырыаһыт куолаһын туһунан). ☉ Сильный, высокий, звонкий, красивый (обычно о голосе певца)
Кэрэ-чуор тойук тыллара доллоһуччу кутуллан, дуорайбытынан бардылар. Күннүк Уурастыырап
Уулаах …… ис-иһиттэн эҥсилгэннээх кэрэ-чуор куолаһынан айыы бухатыырын ыллатан барда. Эрилик Эристиин
Үөр чыычаах кэрэ-чуор саҥатынан туолбут хатыҥ чараҥ туспа кэрэ буолан көстөр. «ХС»

эймэлдьит

эймэлдьит (Якутский → Якутский)

туохт. Көрүнэн-нарынан, ырыанан-тойугунан саҥанан-иҥэнэн толорон кэбис. ☉ Наполнить что-л. весельем, песнями, голосами
Оҕонньоттору бэйэлэрин ааттарынан ыҥыран Оонньооччулары туймалдьыттылар, Саҥаран, күлсэн, айманан Сайылык иһин эймэлдьиттилэр. С. Васильев. Оҕолор хоско Хомус тардан, Эһиэхэй этэн Эймэлдьитэн, Саха сирин Саҥа дьылын Көрсө Көрүлээбиттэр. «ХС». Саас истиэп эҥсилгэннээх иэнин көтөр араас бииһин саҥата эймэлдьитэр. «Саха с.»

энэлийии

энэлийии (Якутский → Якутский)

энэлий диэнтэн хай
аата. Бухарест куораты көрбүтүнэн өҥнөр. Ол сылдьан ханна да баттыгаһы көрбөтөх. Онон кини үлэһит-хамначчыт ыар эҥсилгэннээх энэлийиитин истибэтэх. Эрилик Эристиин
[Богуоннарга] оҕо-дьахтар ытаһыыта, бааһырбыттар энэлийиилэрэ сүрдээҕэ. П. Филиппов
Арай иһиирии, энэлийии баар. Кини [кыһын] курас, кураанах дорҕоонугар. Н. Босиков

дьодьоҕон

дьодьоҕон (Якутский → Якутский)

даҕ. Ортону аннынан, мөлтөх, иинэҕэс, ньуолдьаҕай. ☉ Меньше среднего, мелкий, слабый, хилый, чахлый
[Омоҕой] Бүлүүгэ тохтоон дьодьоҕон дьонун онно хаалларан, олохтоон, бэйэтэ үтүө дьонунуун, Бүлүү өрүһүн төрдүгэр кэлэн, Өлүөнэҕэ киирэр. Саха сэһ. II
Ол ыраах-ыраах баар, куруутун мууһу бүрүнэн турар эҥсилгэннээх байҕал эҥэр кыракый дьодьоҕон мастаах-оттоох киэҥ туундараны санатара. А. Сыромятникова
Ыраатта сааһым. Аны кырдьа барыллыа. Ырааттылар биир саастаахтарым. Бу санаан көрдөххө, кыралар, Дьодьоҕон да эбиттэр ырыаларым. Д. Васильева